I SA/Kr 639/96

1. Użycie w art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ sformułowania "zobowiązania z tytułu podatków" jest przejawem nieprecyzyjności ze strony ustawodawcy. Odpowiedzialność wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być bowiem orzeczona dopiero, gdy spółka nie uiści podatku w terminie jego płatności. Orzeczenie o odpowiedzialności tego wspólnika za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych jest sprzeczne z art. 40 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. 2. Przepis art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych zawiera kategoryczne sformułowanie "organ podatkowy odstąpi od orzeczenia odpowiedzialności podatkowej". Oznacza to, że gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy podatkowe powinny ustalić, czy zachodzą w sprawie ważne względy społeczno-gospodarcze i czy uzasadniają one odstąpienie od nałożenia odpowiedzialności podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 40 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o zobowiązaniach podatkowych "za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie jeżeli zachodzą przewidziane w ustawach okoliczności". Ustawą w rozumieniu powyższego przepisu jest także ustawa o zobowiązaniach podatkowych. Dlatego jeżeli zajdą okoliczności określone w art. 47 ust. 2 tej ustawy, to wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiada za zaległości podatkowe spółki. Natomiast użycie w art. 47 ust. 2 sformułowania "zobowiązania z tytułu podatków" jest przejawem nieprecyzyjności ze strony ustawodawcy. Odpowiedzialność tego wspólnika może być bowiem orzeczona dopiero, gdy spółka nie uiści podatku w terminie jego płatności. Analogiczne stanowisko zajęto m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego FPS 5/96 z dnia 9 marca 1996 r. /ONSA 1996 Nr 4 poz. 150/, w której odstąpiono od odmiennego stanowiska wyrażonego w wyroku tegoż Sądu III SA 1221/93 z dnia 2 lutego 1994 r. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe kierowały się zaś stanowiskiem zajętym w ostatnim z powołanych orzeczeń. Orzeczenie przez te organy o odpowiedzialności skarżącego za odsetki za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług jest zatem sprzeczne z art. 40 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wyłączającego odpowiedzialność tzw. osób trzecich za te odsetki. Dodać można tylko, iż gdy ustawodawca pragnie rozciągnąć odpowiedzialności tzw. osób trzecich na odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne, to czyni to w sposób wyraźny. Ilustracją może być tutaj art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 119 poz. 561 ze zm./: "Kupujący lub przejmujący przedsiębiorstwo odpowiada za zobowiązania podatkowe ujawnione w bilansie zamknięcia przedsiębiorstwa. W stosunku do kupującego lub przejmującego przedsiębiorstwo nie stosuje się ograniczeń z art. 40 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 31 /czyli ustawy o zobowiązaniach podatkowych - uwaga Sądu/". Organy podatkowe także wbrew postanowieniom art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie rozważyły, czy nie należy odstąpić od nałożenia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze. Przepis ten zawiera kategoryczne sformułowanie "organ podatkowy odstąpi od nałożenia odpowiedzialności podatkowej". Oznacza to, że gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy podatkowe powinny ustalić czy zachodzą w sprawie ważne względy społeczno-gospodarcze i czy uzasadniają one odstąpienie od nałożenia odpowiedzialności podatkowej. W tym stanie rzeczy skarga jest uzasadniona. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.