I SA/Kr 646/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Wiesław Kuśnierz Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia - s k a r g ę o d d a l a - I. Zaskarżonym postanowieniem z 18 kwietnia 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia M. S. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z 30 stycznia 2018r. nr [...] o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 26 października 2017r., działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-K.p.a.) w zw z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1201 ze zm. dalej-u.p.e.a.) – stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta K. postanowieniem z 30 stycznia 2018r. nr [...] odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 26 października 2017r. wskazując, że w świetle ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest znana instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Także fakt złożenia odwołania od decyzji o odmowie umorzenia odsetek i rozłożenia na raty spłaty zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi również nie powoduje wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. S. zarzucając, ze organ nie zastosował w sprawie art. 56§1 pkt 1 i §4 u.p.e.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu skonstatowało, że w przedmiotowej sprawie należy ustalić na postanowienie organu I instancji przysługiwało zażalenie. Dopiero bowiem przesądzenie, że zażalenie jest dopuszczalne otwiera drogę do badania zarzutów zażalenia. Stosownie do art. 23§8 u.p.e.a., na postanowienie o wstrzymaniu czynności egzekucyjnej lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego służy zażalenie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Zażalenie służy na postanowienie tamujące postępowanie egzekucyjne i wyłącznie wierzycielowi zatem zobowiązanemu takie zażalenie nie przysługuje (wyrok WSA w Łodzi z 17 październik 2013r. sygn. akt: III SA/Łd 653/13). II. W skardze wniesionej do Sądu na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, M. S. wniosła o jego uchylenie Pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z 7 sierpnia 2018r. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1). przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 18 u.p.e.a. w zw z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy a przede wszystkim-brak zbadania rzeczywistej treści zarówno wniosku skarżącej jak i treści i charakteru kwestionowanego przez skarżącą postanowienia Prezydenta Miasta K. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego-co następnie rzutowało na arbitralne i formalne przyjęcie niedopuszczalności zażalenia, 2). przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 56§4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w braku rozpatrzenia kwestionowanego postanowienia Prezydenta Miasta K. jako postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego-na które to postanowienie zażalenia przysługuje, 3). przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 18 u.p.e.a. w zw z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. i art. 54§5 u.p.e.a. poprzez brak zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy a przede wszystkim-brak zbadania rzeczywistej treści zarówno wniosku skarżącej jak i treści i charakteru kwestionowanego przez skarżącą postanowienia Prezydenta Miasta K. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego wyrażające się w braku rozpatrzenia wniosku skarżącej jako skargi na czynności egzekucyjne a kwestionowanego postanowienia Prezydenta Miasta K. jako postanowienia o oddaleniu tejże skargi na które postanowienie nie przysługuje. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Uzasadniając złożone pismo jego autor wskazał, że organ I instancji działał zbyt rygorystycznie i formalistycznie bowiem intencją skarżącej było to aby nie toczyła się egzekucja. Należało zatem rozpatrzyć sprawę jako wniosek o zawieszenie postępowania względnie jako skargę na czynność egzekucyjną. Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta K. w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowił art. 134 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast zgodnie z art. 144 K.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Wskazać należy, że organ odwoławczy przed przystąpieniem do oceny żądań i zarzutów zawartych w odwołaniu (zażaleniu) jest zobowiązany do dokonania tzw. wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia. Kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia uznał, że zażalenie M. S. jest niedopuszczalne. Kluczową więc kwestią w niniejszej sprawie jest ocena, czy na postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, 11 wydanie, Warszawa 2011, s. 502). Zgodnie z art. 17§1 u.p.e.a. - o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Wobec powyższego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym obowiązuje zasada, że zaskarżeniu zażaleniem podlegają tylko i wyłącznie te postanowienia, co do których ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowią. W myśl art. 1a pkt 15 u.p.e.a. przez wstrzymanie czynności egzekucyjnych - rozumie się wstrzymanie wykonania wszystkich lub części zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 35 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Wstrzymanie zatem czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny może mieć miejsce tylko w przypadku wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i tylko w uzasadnionych przypadkach. Ponadto stosownie do § 2 cytowanego przepisu - organ nadzoru w uzasadnionych przypadkach może wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Należy zauważyć, że powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 35 nie przewiduje, że na postanowienie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub niektórych czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Tymczasem w art. 34§5 u.p.e.a. przewiduje możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zarzutów dotyczących egzekucji, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. - nie można jednak utożsamiać z odmową wstrzymania czynności egzekucyjnych, która jest odrębną instytucją prawną. Należy zatem stwierdzić, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, albowiem nie ma ani w powołanej ustawie, ani w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisu, który by dopuszczał zażalenie na tego rodzaju postanowienie (zgodnie z zasadą wynikającą z art. 17§1 zdanie 2 u.p.e.a.). Odmiennie natomiast uregulowana została sytuacja, gdy postanowienie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego wydaje organ nadzoru. Z przepisów bowiem dotyczących nadzoru nad egzekucją administracyjną (art. 23§8 u.p.e.a) wynika, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Trzeba rozróżnić sytuację, gdy w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego orzeka organ egzekucyjny, oraz gdy postanowienie wydaje organ nadzoru. W tym drugim przypadku, zgodnie z powołanym przepisem, postanowienia podlegają zaskarżeniu zażaleniem i w następstwie tego dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego (art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a.) Resumując, stwierdzić należy, że u.p.e.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. W związku z tym od postanowienia Prezydenta Miasta K. nie przysługiwało skarżącemu prawo wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Dodatkowo podkreślić należy, że zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności (legalności), zwartą w art. 7 Konstytucji RP i powtórzoną w art. 6 K.p.a., organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zatem w przypadku ustalenia, że nie istnieje przepis prawa, który przewidywałby możliwość wniesienia zażalenia na wydane przez organ egzekucyjny postanowienie, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o niedopuszczalności takiego zażalenia. Prawo do wniesienia zażalenia musi wynikać obiektywnie z normy prawnej, która takie prawo przewiduje, a uprawienia tego nie można domniemywać. Ustosunkowując się do zarzutów, iż organ mógł inaczej zakwalifikować pismo Skarżącej to należy skonstatować, że pismo skarżącej z 17 stycznia 2018r. (k. 11 akt adm.) było jednoznaczne w swej treści i nie mogło wywołać wątpliwości interpretacyjnych. Organ prawidłowo odczytał jego treść. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, iż skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.