I SA/Kr 652/17
WyrokWSA w Krakowie2017-09-21
Skład orzekający: WSA Urszula Zięba, WSA Paweł Dąbek, WSA Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy skarżący podnosił, że nie zastosowano skutecznie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, a w szczególności, że nie odebrano dokumentów warunkujących realizację tego zajęcia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Kluczowe było ustalenie, czy środki egzekucyjne zastosowane przez organ egzekucyjny, w tym zajęcie rachunku bankowego, były skuteczne w kontekście przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w odniesieniu do art. 85 upea dotyczącego odbioru dokumentów warunkujących realizację zajęcia. Bez prawidłowego ustalenia tych okoliczności, ocena przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego była przedwczesna.Stan faktyczny
Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec T. B. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego podatku dochodowego za 2009 r. T. B. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie zobowiązania, argumentując, że nie zastosowano skutecznie środków egzekucyjnych, w tym zajęcia rachunku bankowego, ponieważ nie odebrano niezbędnych dokumentów (książeczek oszczędnościowych). Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, uznając bieg terminu przedawnienia za przerwany przez zastosowanie środków egzekucyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. T. B. zaskarżył postanowienie Dyrektora do WSA w Krakowie, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące nieskuteczności środków egzekucyjnych i przedawnienia zobowiązania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I.uchyla zaskarżone postanowienie, II zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej koszty postepowania w kwocie 100 zł (sto złotych).
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], jako organ egzekucyjny prowadził egzekucję administracyjną do majątku zobowiązanego T. B., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela: Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. na kwotę należności głównej w wysokości 260.667,00 zł, na podstawie decyzji nr [...] określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2009 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., jako organ egzekucyjny uprzednio właściwy miejscowo, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 05.05.2016 r. nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku PKO BP S.A. W odpowiedzi, pismem z dnia 11.05.2016 r., bank poinformował organ egzekucyjny, że istnieją przeszkody w realizacji zajęcia spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku bankowym.
Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanemu w dniu 12.05.2016 r.
W związku ze zmianą miejsca zamieszkania zobowiązanego organem egzekucyjnym właściwym miejscowo stał się Naczelnik Urzędu Skarbowego [...].
Zobowiązany pismem z dnia 14.07.2016 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem "o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 24.03.2016 r. Nr [...] dotyczącą zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. ze względu na przedawnienie w/w zobowiązania podatkowego". Do wniosku dołączono zaświadczenia z banku PKO BP S.A., w których stwierdzono, iż od dnia 17.01.2014 r. zobowiązany nie posiada rachunków depozytowych w banku oraz, że bank nie prowadzi dla zobowiązanego rachunku firmowego na jednoosobową działalność gospodarczą.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia 22.08.2016 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku zobowiązanego. Wierzyciel pismem z dnia 16.09.2016 r. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego, do czasu wyjaśnienia kwestii przedawnienia zobowiązania.
Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 upea, postanowieniem z dnia 26.09.2016 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., pismem z dnia 22.12.2016 r. nr [...], poinformował organ egzekucyjny, iż środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonany zawiadomieniem z dnia 05.05.2016r. jest skuteczny.
Naczelnik Urzędu [...] postanowieniem z dnia 18.01.2017 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. został przerwany w myśl art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. - dalej: Op), w związku z doręczeniem zobowiązanemu zawiadomienia z dnia 05.05.2016 r. o zajęciu rachunku bankowego. Ponadto podniesiono, że kolejnym środkiem egzekucyjnym, który skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia było zajęcie udziału zobowiązanego w spółce Zakład Przetwórstwa M. J. B. Sp. z o. o. zawiadomieniem z dnia 18.08.2016 r.
Zobowiązany na powyższe postanowienie, pismem z dnia 10.02.2017 r., wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. za pośrednictwem organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany zaskarżył jedynie sposób doręczenia w/w postanowienia, wskazując, iż nie otrzymał zawiadomienia o pozostawieniu i możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej.
Zażalenie uzupełnione zostało pismem datowanym na dzień 27.02.2017 r. , w którym zarzucono:
-nieprawidłowość doręczenia zaskarżonego postanowienia na adres: K., al. [...], gdy tymczasem adres zamieszkania zobowiązanego to: K., al. [...],
-naruszenie przepisu art. 70 § 4 Op poprzez błędne przyjęcie, że znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie zastosował środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku, to znaczy nie dokonał zajęcia wkładu oszczędnościowego na rachunkach imiennych książeczek oszczędnościowych w Banku PKO BP S.A.,
-naruszenie przepisu art. 70 § 1 w związku z § 4 Op w związku z art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12, art. 1a pkt 18, art. 67 § 1, 2 i 5, art. 67a § 1, art. 80 i art. 85 upea "poprzez wybiórcze stosowanie przepisów, w tym niezastosowanie przepisów w szczególności niezastosowanie art. 85 u.p.e.a",
-naruszenie przepisu art. 7, 77 i 80 Kpa w związku z art. 18 upea "poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy relewantnego prawnie z punktu widzenia stosowanych przez organ przepisów o trybie przeprowadzania egzekucji", w tym zwłaszcza przepisu art. 85 §1, 2 i 3 u.p.e.a., a to poprzez zaniechanie ustalenia właściwości i charakteru imiennych książeczek oszczędnościowych (z których wkłady miałyby być przedmiotem zajęcia) jako dokumentów określonych w art. 85 §1 u.p.e.a. ..."
Na tej podstawie zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Ponownie, pismem z dnia 24.03.2017 r., zobowiązany uzupełnił zażalenie wnosząc o dołączenie do materiału dowodowego dwóch zaświadczeń Banku PKO BP S.A. oraz kopii postanowień w sprawie gromadzenia wkładów na mieszkaniowych książeczkach oszczędnościowych PKO.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję .
Organ wskazał , że w przypadku procedowania w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 upea, organ egzekucyjny jest uprawniony do samodzielnego rozważenia i rozstrzygnięcia, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, Oznacza to, że wniosek o umorzenie postępowania powinien zostać rozpoznany przez organ egzekucyjny po dokonaniu samodzielnej oceny wskazanych w nim przesłanek, przy czym organ nie jest w tej sytuacji zobligowany do uzyskania w tym zakresie stanowiska wierzyciela.
Nie wyklucza to oczywiście, możliwości uzyskania od wierzyciela stosownych informacji i dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ egzekucyjny w rozpatrywanej sprawie zwrócił się do wierzyciela o zajęcie merytorycznego stanowiska w zakresie podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności.
Wierzyciel pismem z dnia 22.12.2016 r., dołączonym do akt sprawy, potwierdził wymagalność obowiązku objętego w/w tytułem wykonawczym.
W związku z tym wierzyciel skierował do dłużnika zajętej wierzytelności pismo z prośbą o informację w tej kwestii. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 11.08.2016 r. poinformował, że zobowiązany jest jedynie właścicielem książeczek oszczędnościowych, a wkład na zajętych książeczkach nie przekracza kwoty wolnej od zajęcia. Wierzyciel w dniu 06.10.2016 r. ponownie skierował do banku pismo z prośbą o przedstawienie stanu faktycznego w zakresie posiadanych przez zobowiązanego rachunków bankowych, lokat terminowych oraz książeczek oszczędnościowych na dzień zajęcia. W odpowiedzi skierowanej do organu egzekucyjnego bank poinformował ponownie, że zobowiązany jest jedynie posiadaczem 2 książeczek oszczędnościowych, których wkład nie przekracza kwoty wolnej od zajęć egzekucyjnych. Ponadto bank poinformował, że książeczka oszczędnościowa jest również rachunkiem oszczędnościowym.
Na tej podstawie wierzyciel stwierdził, że zastosowany zawiadomieniem z dnia 05.05.2016 r. środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego jest skuteczny, przez co spełniona została przesłanka zawarta w przepisie art. 70 § 4 Op, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Bieg terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku został przerwany w dniu 10.05.2016 r., a od dnia 11.05.2016 r. rozpoczął na nowo swój bieg.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zwraca uwagę, że w myśl zasady wyrażonej w art. 70 § Op zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. (objęte w/w tytułem wykonawczym), którego termin płatności upłynął z dniem 30.04.2010 r., uległoby przedawnieniu z dniem 31.12.2015 r.
W rozpatrywanej sprawie doszło jednak do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w związku z zaistnieniem przyczyny określonej w art. 70 § 6 pkt 1 Op, który stanowi: "Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem: 1) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania".
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. pismem z dnia 28.10.2015 r. nr S W/7012-31/15 zawiadomił zobowiązanego o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe związane z niewykonaniem tego zobowiązania w dniu 21.09.2015 r., skutkującego zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Zawiadomienie to doręczono zobowiązanemu w trybie art. 43 Kpa w dniu 05.11.2015 r. Następnie pismem z dnia 23.03.2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zawiadomił zobowiązanego (data doręczenia pisma: 29.03.2016 r.), że stosownie do art. 70 § 7 pkt 1 Op bieg terminu przedawnienia biegnie dalej od dnia 17.03.2016 r.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwało 178 dni, co oznacza, że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. winno przedawnić się z dniem 26.06.2016r. Jednak w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego - na co wskazuje materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy - zastosowano kolejno następujące środki egzekucyjne, przerywające bieg terminu przedawnienia - w dniu 10.05.2016 r. (data doręczenia zawiadomienia bankowi) zawiadomieniem nr [...], zajęto wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które doręczono zobowiązanemu pod ówcześnie aktualnym adresem zamieszkania: C., ul. P. w dniu 12.05.2016 r.,
Zatem skuteczne doręczenie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w dniu 12.05.2016 r., skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia i rozpoczęciem jego biegu na nowo, od dnia następującego po dniu zastosowania środka egzekucyjnego. Ponownie bieg terminu przedawnienia przerwany został i rozpoczął się na nowo po zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia udziału zobowiązanego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.
Powyższe wskazuje, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego bieg terminu przedawnienia był przerywany dwukrotnie i każdorazowo rozpoczynał się na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Słusznie zatem organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego, ponieważ obowiązek nim objęty nie uległ przedawnieniu i jest nadal wymagalny.
W ocenie organu odwoławczego nie ma racji zobowiązany twierdząc, że "nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego, który by przerwał bieg terminu przedawnienia". Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, dokonane zostało zawiadomieniem z dnia 05.05.2016 r. z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, co miało miejsce w dniu 10.05.2016 r. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 11.05.2016 r. poinformował organ egzekucyjny, że "istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku. W związku z powyższym realizacja zajęcia nastąpi niezwłocznie po ustaniu przeszkody, o której mowa wyżej". Z informacji banku nie wynikało w żaden sposób, iż z zajętym rachunkiem bankowym związane jest posiadanie dokumentu, o którym mowa w art. 85 upea. Na postawie tych okoliczności organ egzekucyjny przyjął, że w dniu 10.05.2016 r. nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Termin przedawnienia rozpoczął zatem bieg na nowo w dniu 11.05.2016 r. Słusznie więc Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania objętego tytułem wykonawczym i brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na zarzut nieprawidłowości w doręczeniu zaskarżonego postanowienia, wskazano, że nie znajduje on uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., przekazując akta postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 22 § 2 upea, poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o zmianie adresu zamieszkania zobowiązanego na: [...], al. [...]. Pisma organu egzekucyjnego, wysyłane na adres zobowiązanego do doręczeń, ujawniony w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, tj. Kraków, al. [...], doręczane były skutecznie za pośrednictwem poczty. Podkreślić należy, że zobowiązany dotychczas nie kwestionował adresu, na który wielokrotnie kierowane były pisma organu egzekucyjnego, np. zawiadomienie o zajęciu udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 18.08.2016 r.; pismo z dnia 31.08.2016 r. informujące o przekazaniu akt sprawy do wierzyciela; postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z dnia 26.09.2016 r. Również pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 24.03.2017 r. zostało skutecznie doręczone na powyższy adres.
Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił naruszenie:
-art. 134 w zw. z art. 144 kpa. w zw. z art. 18 , a także art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 18 upea, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy z uwagi na jego niedoręczenie organ odwoławczy winien uznać to postanowienie za akt nieistniejący i stwierdzić niedopuszczalność zażalenia,
- art. 70 § 4 Op w związku z 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 upea oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 upea w związku z art. 18 upea, poprzez błędne przyjęcie, że przepis art. 70 § 4 Op znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie w sytuacji, gdy brak jest przesłanek do jego zastosowania, bowiem organ egzekucyjny nie zastosował środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku bankowego,
-art. 70 § 1 w związku z § 4 Op w związku z art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12, art. 1a pkt 18, art. 67 § 1, § 2 i § 5, art. 67a § 1, art. 80 i art. 85 upea oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 upea oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 18 upea, poprzez wybiórcze stosowanie przepisów, w szczególności niezastosowanie art. 85 upea,
-art. 7, art. 77, art. 80, art. 140 Kpa i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 upea oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 upea w związku z art. 18 upea, poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy relewantnego prawnie z punktu widzenia stosowanych przez organy przepisów o trybie przeprowadzania egzekucji, w tym zwłaszcza przepisu art. 85 § 1, § 2 i § 3 upea,
-art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1, art. 70 § 7 pkt 1, art. 70c Op w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 upea Kpa oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 18 upea, a także art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997 Nr78 poz.483 ze zm.), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, będące m.in. następstwem nieuwzględnienia faktu przedawnienia zobowiązania podatkowego,
-art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 140 Kpa w związku z art. 18 upea oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 upea oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 18 upea,
-art. 8, art. 11, art. 124 § 2 w związku z art. 126 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 140 kpa oraz w związku z art. 18 upea, poprzez brak wskazania jakimi motywami kierował się organ odwoławczy uznając, ze zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu, a w związku z tym obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie wygasł,
-art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 upea Kpa i niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 18 upea , przejawiające się utrzymaniem w mocy postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w zażaleniu . Skarżący utrzymuje , że nie otrzymał postanowienia organu pierwszej instancji a o jego istnieniu dowiedział się przez przypadek i tylko dlatego zdołał zachować termin do wniesienia zażalenia . Nie zgadza się ponadto ze stwierdzeniem , że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu albowiem w jego ocenie nie zastosowano skutecznie środka egzekucyjnego . Wyjaśnił bowiem , że był właścicielem dwóch książeczek oszczędnościowych wydanych przez Powszechną Kasę Oszczędności . Wskazane książeczki oraz wkłady oszczędnościowe nie są już jego własnością albowiem w dniu 18 kwietnia 2013r. darował je swojemu bratu . Nie był zatem w posiadaniu książeczek, dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. nie mógł we właściwym trybie dokonać zajęcia rachunku.
W ocenie skarżącego termin przedawnienia upłynęła z dniem 31 grudnia 2015 r. albowiem w trybunale Konstytucyjnym toczy się sprawa sygn. akt K 31/14 dotycząca konstytucyjności art. 11a k.k.s. i art. 70 § 6 pkt 1.Op. W razie stwierdzenia niekonstytucyjności wskazanego wyżej przepisu nieuprawnione będzie przyjęcie , że w niniejszej sprawie doszło w ogóle do przedawnienia .
Ponadto zwrócił uwagę , że na wpływ przedawnienia będzie miał również wpływ wynik postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1255/16 dotyczące postanowienia o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie odnieść się należy do zarzutu niedoręczenia postanowienia organu pierwszej instancji . Skarżący pismem z dnia 14 września 2016 r. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podając adres ul M. [...] w K. . Postanowienie Naczelnika rzędu Skarbowego [...] z dnia 18.01.2017 r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało na adres ul. M. w K. czyli adres jaki został podany przez stronę. Nie ulega zatem wątpliwości , że postanowienie organu pierwszej instancji zostało skierowane na prawidłowy adres.
Co do zasady pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 Kpa), w przypadku zaś nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zawiadamiając o tym adresata w drodze zawiadomienia umieszczanego w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 Kpa). W razie natomiast niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany: w przypadku doręczania pisma przez pocztę - poczta jest zobowiązana przechowywać pismo przez okres 14 dni w swojej placówce (art 44 § 1 pkt 1Kpa), w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy/miasta lub upoważnioną osobę lub organ - pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie właściwej gminy/miasta (art. 44 § 1 pkt 2 Kpa). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 Kpa, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 Kpa).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w art. 44 § 2 Kpa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 Kpa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 Kpa, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 Kpa). Sytuacja jak wyżej określana jest mianem fikcji doręczenia. I taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Stąd przyjęta przez organ, jako data doręczenia skarżącej decyzji, data 6 lutego 2017 r. - jest to ostatni dzień 14-dniowego okresu obowiązkowego przechowywania awizowanej przesyłki w placówce pocztowej, liczonego od dnia następującego po dniu pierwszego awizowania, które w niniejszym przypadku miało miejsce w dniu 23 stycznia 2017r. Powyższe wynika z ze stosownych adnotacji operatora pocztowego na kopercie zawierającej postanowienie organu pierwszej instancji – karta 81 akt administracyjnych. Okoliczności tych skarżący skutecznie nie podważył. Na marginesie należy jedynie zaznaczyć , że skarżący zapoznał się z ww. postanowieniem o czym świadczy złożone w terminie zażalenie i późniejsze pisma procesowe, w którym polemizuje z tezami postanowienia. Odróżnić natomiast należy brak doręczenia postanowienia od doręczenia nawet zakładając, że wadliwego , ale dokonanego, którego data jest niekwestionowana i nie budzi żadnych wątpliwości . W rozróżnieniu tym uprawnione jest oparcie się na fakcie terminowego złożenia zażalenia zwłaszcza , gdy uczyniła to strona , której postanowienie należało doręczyć . Złożenie zażalenia oznacza bowiem , że postanowienie dotarło do strony w terminie i w sposób umożliwiający zapoznanie się z jej treścią a następnie skorzystanie z tego środka odwoławczego. Podkreślić więc należy , iż doręczenie postanowienia w innej formie niż oczekiwanej przez stronę nie miało wpływu na skorzystanie przez Skarżącego z możliwości uruchomienia postępowania odwoławczego. Skarżący zaakceptował taki sposób doręczenia czego dał wyraz składając zażalenia, z którego wynika , że zapoznał się z treścią postanowienia . Brak negatywnych skutków procesowych takiego doręczenia powoduje, że nawet wadliwe doręczenie postanowienia (decyzji) nie ma wpływu na wynik sprawy tym samym nie można go utożsamiać z brakiem doręczenia . (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.02.2008 r., sygn. akt I FSK 282/07, z 27.07. 2010 r. sygn. akt. I GSK 826/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lutego 2004. sygn. akt III SA ).
Sąd uznał natomiast , że w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia .
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący złożył bowiem wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego argumentując to tym , że nie przerwano biegu terminu przedawnienia albowiem nie zastosowano środka egzekucyjnego. Skarżący był bowiem w posiadaniu książeczek oszczędnościowych i niezbędnym elementem zajęcia wierzytelności był odbiór tych dokumentów. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji skarżący szeroko odniósł się do charakteru książeczek oszczędnościowych jak i charakteru egzekucji związanej z a takimi dokumentami . Do akt złożone zostały także kserokopie książeczek oszczędnościowych.
Zwrócić należy uwagę , iż zgodnie z art. 85 § 1 upea jeżeli dokument jest tego rodzaju, że bez jego okazania zobowiązany nie może realizować wierzytelności z rachunku bankowego, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego związanego z tym dokumentem przez jego odbiór.
Ww. artykuł reguluje zasady prowadzenia egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego, do realizacji której niezbędne jest okazanie stosownego dokumentu. Będzie on miał zastosowanie w sytuacjach, w których warunkiem koniecznym do wykonywania prawa do wierzytelności z rachunku bankowego będzie posiadanie określonego dokumentu, w szczególności w postaci różnego rodzaju książeczek oszczędnościowych, bonów oszczędnościowych, czeków podróżnych czy też dokumentów upoważniających do wypłaty akredytywy . Może to być zarówno dokument wystawiony na nazwisko zobowiązanego, jak i dokument na okaziciela.
Charakterystycznym i zasadniczym elementem tego rodzaju egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego jest odebranie dokumentu warunkującego posiadaczowi wykonywanie prawa do wierzytelności z rachunku bankowego, przy czym może on zostać odebrany nie tylko zobowiązanemu, ale i osobie trzeciej będącej jego posiadaczem. Do jego zastosowania będzie dochodziło wtedy, gdy organ egzekucyjny, uzyskawszy wiadomość o posiadaniu przez zobowiązanego rachunku bankowego, który wymaga do wykonywania prawa do zgromadzonych na nim wierzytelności stosownego dokumentu, wydeleguje poborcę w celu jego odebrania, lub wówczas, gdy taki dokument zostanie ujawniony w toku egzekucji na miejscu u zobowiązanego albo u osoby trzeciej, gdy będzie znajdował się w jej posiadaniu, np. w wyniku przeszukania dokonanego w trybie art. 47 bądź 48 u.p.e.a., i następnie odebrany przez poborcę skarbowego.
Okoliczności te zostały przez organ odwoławczy całkowicie pominięte . Organ poza krótkim enigmatycznym stwierdzeniem , że z informacji banku nie wynikało , iż z zajętym rachunkiem bankowym związane jest posiadanie dokumentu o którym mowa w art. 85 upea. nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych jak i prawnych. Tym bardziej , że z treści pisma PKO Bank Polski z dnia 21.10.2016 r. nie wynika aby kwestia ta była w ogóle przedmiotem zadanego przez organ pytania, jak również aby do tej kwestii bank się odnosił. Z pisma tego nie można wywieść żadnej pozytywnej informacji w tym zakresie . Zatem niezasadne jest aby pismo to było podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie .
Powyższe świadczy o braku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy . Tym samym podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia naruszają przepisy art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.. Uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część postanowienia, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiące dyspozytywną jego część. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawej, co wypływa również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji), art. 7 k.p.a. (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś na podstawie art. 80 k.p.a. - ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zawarte w art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady wyznaczają również granice postępowania przed organem drugiej instancji, którego istotą, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ drugiej instancji. Kontrola instancyjna dokonywana przez ten organ obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Przy czym organ drugiej instancji nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, w tym również do rozstrzygnięcia zasadności argumentów podniesionych w zażaleniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu postanowienia. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu postanowienia organu drugoinstancyjnego, zwłaszcza tych które podniosła strona w toku postępowania (jak w niniejszej sprawie), stanowi naruszenie art. 107 § 3, ale i art. 15 i art. 138 k.p.a.. Do takich naruszeń doszło w niniejszej sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi stosowne postępowanie dowodowego w celu dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych związanych z charakterem rachunku oszczędnościowego oraz wyjaśni czy dokonane czynności doprowadziły do skutecznego zajęcia wierzytelności. Dla stwierdzenia czy został przerwany bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego koniecznym jest ustalenie w oparciu o przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy zastosowano skutecznie środek egzekucyjny o którym mowa w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej .
Z uwagi na fakt , że nie zostało wyjaśnione czy w niniejszej sprawie nastąpiło skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia odnoszenie się do pozostałych zarzutów związanych z konstytucyjnością zapisów art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej należy uznać za przedwczesne .
Skoro zaskarżone postanowienie naruszało powołane wcześniej przepisy prawa procesowego – ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło