I SA/Kr 658/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K., o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19.04.2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19.04.2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" S. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Cierpi na dolegliwości związane z sercem , kręgosłupem i oczami, przeszła operację resekcji żołądka i usunięcia woreczka żółciowego. Jedynym jej źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 1356,14 zł., miesięcznie, netto. Objęta jest ona pomocą społeczną, w ramach której przychodzi do niej opiekunka. Miesięczne wydatki strony skarżącej obejmują: czynsz – 160 zł., opłatę za energię elektryczną – 50 zł., opłatę za gaz 160 zł., opłatę za telefon – 90 zł., koszty opiekunki – 134 zł., koszty ochrony zdrowia – 400 zł. Ponadto wnioskodawczyni ponosi koszty wyżywienia i niezbędnych wydatków syna, który od 15 lat przebywa w szpitalu w Kobierzynie, wynoszą one ok. 320 zł., miesięcznie. Strona skarżąca nie posiada oszczędności, akcji, obligacji ani też zaciągniętych kredytów. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja S. K. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości wygospodarowania przez nią środków na uiszczenie kosztów sądowych. Uzyskiwana przez nią niska emerytura wydawana jest w całości na bieżące potrzeby. Wnioskodawczyni nie posiada też żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż w rozpatrywanym przypadku, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie jest zasadne. Należało więc zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi, który na obecnym etapie stanowi część kosztów sądowych, w niniejszej sprawie. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz .718 ).