I SA/Kr 679/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2009 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - M.B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2010 r., w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2009 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że znajduje się w tragicznej sytuacji majątkowej i finansowej. Ponosi szereg wydatków, w tym min. na lekarstwa dla chorującej żony. Dwójka dzieci poszukuje pracy, nie ma prawa zasiłku, natomiast najmłodszy syn uczęszcza jeszcze do szkoły. Skarżący podał, że notorycznie zalega z opłatami za mieszkanie. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochody w kwocie 350 – 500 zł miesięcznie. Nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych, posiada natomiast mieszkanie o pow. 43m2 "zadłużone". Osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym też nie posiadają majątku. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że skarżący nie przedłożył dokumentów, o które został wezwany, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji majątkowej. W związku z tym nie było możliwe dokonanie oceny zdolności płatniczych skarżącego. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o jego weryfikację i zmianę z uwagi na to, że przedłożone do niniejszej sprawy dokumenty uzasadniają zwolnienie od ponoszenia opłaty sądowej. Skarżący wskazał na następujące dokumenty i zaświadczenia: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2009 r. (PIT-36); zeznanie żony o wysokości osiągniętego dochodu w 2009 r. (PIT-37); kopie rachunków: za prąd i gaz, za kredyt zaciągnięty na zakup piecyka łazienkowego i pralki automatycznej oraz samochodu osobowego. Podał, że posiada dwa telefony na kartę. Skarżący wskazał, że zalega z opłatami za mieszkanie, pożycza pieniądze od rodziny i znajomych (min. pożyczył pieniądze na wymianę okien). Zaznaczył także, że może w późniejszym terminie przedstawić zaświadczenie ze szkoły, do której uczęszcza syn B. oraz ze Spółdzielni Mieszkaniowej o zaleganiu z opłatami. Do sprzeciwu skarżący załączył: potwierdzenie doładowania telefonu komórkowego; potwierdzenie dokonania wpłat na konto w wysokości 200 zł; PIT-37 żony, z którego wynika, że w 2009 r. osiągnęła ona dochód w wysokości 22 684,40 zł; PIT-36 skarżącego, z którego wynika, że w 2009 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w wysokości 3089 zł; faktury VAT za energię elektryczną i gaz; potwierdzenia wpłat przez Z. B. na rzecz "S" S.A. kwot 77,50 zł, 52,50 zł i 52,50 zł. W dniu 1 września b.r. skarżący przedłożył ponadto szereg kopii dokumentów obrazujących problemy zdrowotne żony oraz fakturę wystawioną w lipcu 2008 r. przez "O" za usługę budowlano – montażową w wysokości 1 937,98 zł. 29 września 2010 r. natomiast przedłożył zaświadczenie ze Spółdzielni Mieszkaniowej im. K., z którego wynika, że zaległości skarżącego w opłatach eksploatacyjnych za zajmowany lokal wynoszą na dzień 14 września 2010 r. 4 733,22 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – określana dalej jako "p.p.s.a.") – od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Sąd zauważa, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Sąd stwierdza, że analiza złożonych przez skarżącego dokumentów nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych, bez uszczerbku w koniecznym swoim i rodziny utrzymaniu. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Skarżący uzupełnił to oświadczenie w toku postępowania wybiórczo, nie przedstawiając wszystkich dokumentów i informacji, o które był wzywany. W szczególności nie przedstawił zestawienia ponoszonych kosztów utrzymania. Nie udokumentował również wydatków związanych z leczeniem żony i pozostałych członków rodziny. Sąd nie dysponował zatem wszystkimi dokumentami pozwalającymi ocenić sytuację finansową strony. Skarżący poza tym nie przedstawił wyciągów z kont bankowych, zarówno osobistych jak i firmowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy, choć niewątpliwie co najmniej jeden rachunek taki posiada w Banku PEKAO S.A. Do sprzeciwu załączył bowiem potwierdzenia wpłat na ten rachunek kwoty łącznie 200 zł, a więc w wysokości przekraczającej wysokość wpisu w sprawie niniejszej. Wpłaty te zostały dokonane w dniach 23 lipca 2010 r. i 25 sierpnia 2010 r. Nie przedłożył również wyciągów z kont bankowych małżonki. Sąd zwraca także uwagę, że fakt udzielenia skarżącemu kredytów czy pożyczek świadczy o tym, że ma on możliwość ich spłaty, a więc wygospodarowania na ten cel środków pieniężnych. Skarżący nie sygnalizował, aby raty kredytów były nieterminowo regulowane. Podkreślić w tym miejscu należy, że kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony, jednak nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05). Sąd podkreśla, że w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy, osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. W świetle powyższego Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, aby zachodziły przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 116 zł. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.