I SA/Kr 706/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. N.-T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 marca 2009r. nr [...] w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku VAT za okres I-IX 2004r., XI-XII 2004r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: - oddalić wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi - Skarżąca E. N.-T., działając przez pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 marca 2009r. nr [...] w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku VAT za okres I-IX 2004r., XI-XII 2004r. wraz z odsetkami za zwłokę. W dniu 19 maja 2009 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. N. -T., na urzędowym formularzu "PPF", o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego. Z informacji zawartych we wniosku wynikało, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trojgiem małoletnich dzieci. Ich miesięczny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą wynosi 1 683,14 zł. W skład majątku Skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m2. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również cennymi ruchomościami. Ma na utrzymaniu troje dzieci. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1 500 zł miesięcznie. Czynsz za mieszkanie wynosi 380,00 zł, do tego dochodzą opłaty za gaz 65 zł, opłaty za wodę 28,05 zł, ogrzewanie 119,66 zł oraz prąd 54 zł. Ze względu na przewlekłą chorobę skarżąca ponosi koszty leczenia w wysokości 400 zł oraz koszty leczenia dziecka w wysokości 200 zł. W związku z powyższym Skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Do wniosku Skarżąca dołączyła dodatkowe dokumenty, tj.: kopię zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w 2008 roku PIT-36, z którego wynika, że skarżąca w 2008 roku, przy przychodzie w kwocie 291 366,89 zł, osiągnęła dochód w kwocie 22 324,73 zł, zaś mąż Skarżącej w 2008 roku nie osiągnął żadnych dochodów. W dniu 3 lipca 2009 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek Skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający uznał, że nie jest możliwe, aby wydatki rodziny (2782,07 zł) tak znacznie przewyższały jej dochody (1683,14 zł). Budzi to wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń Skarżącej. Dodatkowo Orzekający nie dał wiary, że przy tak dużych transakcjach, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Skarżąca nie posiada rachunku bankowego. Od przedmiotowego postanowienia pełnomocnik Skarżącej złożył w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem. Przy tym w treści sprzeciwu nie zakwestionowano zakresu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. obejmującego wpis od skargi. W treści sprzeciwu przedstawiono sytuację majątkową i rodzinną Skarżącej i podniesiono, że z przedstawionych dokumentów wynika, że Skarżąca znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie Jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku Skarżącej uznał, iż Skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca utrzymuje, że posiada niskie dochody, wynoszące ok. 1683 zł miesięcznie, a jednocześnie sama określiła swoje miesięczne wydatki na kwotę ok. 2782 zł. Okoliczności te sprawiają, że oświadczenie Skarżącej o majątku i dochodach jest niewiarygodne, albowiem wynika z niego, że Skarżąca nie wskazała źródła dochodów, z którego pozyskuje środki choćby na pokrycie miesięcznych stałych wydatków, nie wspominając o kosztach wyżywienia pięcioosobowej rodziny. Tym bardziej, że Skarżąca w swoim sprzeciwie w żaden sposób nie wyjaśniła tych wątpliwości co do prawdziwości swoich oświadczeń, stwierdzając jedynie, że jest osobą osiągającą niskie dochody. Przy tym wątpliwości pogłębia fakt, że Skarżąca – pomimo uzyskanego przychodu w wysokości 291.366,89 zł, a także spłaty kredytu – nie posiada rachunku bankowego. Skarżąca nie wyjaśniła także z jakich powodów – pomimo wezwania – nie przedłożyła rozliczenia podatku VAT za ostatni miesiąc. Stosownie do treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do Skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował organ orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej Skarżącej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Jak wskazano wyżej okoliczności tych Skarżąca nie wyjaśniła w sposób precyzyjny i oczywisty, przez co sama Skarżąca uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny Jej sytuacji majątkowej. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej jej możliwości finansowych (por. M. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s. 85). Tymczasem ten drugi element, w niniejszym postępowaniu pozostaje niewiadomy w świetle oświadczeń Skarżącej. Przywołane w treści sprzeciwu postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2008r. sygn. akt I FZ 101/08 dotyczy postępowania w innej sprawie, wszczętej wnioskiem Skarżącej z dnia 1 sierpnia 2007r. Zatem przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż Sąd oceniał inny stan faktyczny, a także inne okoliczności sprawy. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.