I SA/Kr 707/09

Sygn. akt I SA/Kr 707/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010r., sprawy ze skargi E. N. T., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 4 marca 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2003r., - s k a r g ę o d d a l a - Pismem z dnia 27.02.2008r. uzupełnionym pismem z dnia 19.03.2008r. skarżąca E. N.-T. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o rozłożenie na raty zapłaty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2003r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie znajdując przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia 22.04.2008r. nr [...] odmówił rozłożenia na raty przedmiotowej zaległości podatkowej w wysokości 16.998,40 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wyliczonymi na dzień złożenia wniosku w kwocie 8.889,00 zł. Od powyższej decyzji wniesiono odwołanie, w wyniku którego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, a rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania przed organem l instancji. W rezultacie decyzją z dnia 11.08.2008r. nr [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Bezpośrednią przyczyną uchylenia decyzji było niewyjaśnienie różnicy pomiędzy kwotą, o którą rozłożenie na raty wnioskowała skarżąca, a kwotą której rozłożenia na raty odmówił organ I instancji. Rozpoznając ponowienie wniosek organ I instancji pismami z dnia 18.08.2008r., 10.09.2008r. i 06.10.2008r. wezwał Stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz uzupełnienie wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej o oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 17.11.2008r. nr [...] odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2003r. w wysokości 16.998,40 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, których wysokość na dzień wniesienia wniosku wynosi: 8.889,00 zł. Od powyższej decyzji wniesiono odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz ponawiając prośbę o rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że sytuacja finansowa nie pozwala skarżącej zapłacić jednorazowo tak wysokiej kwoty. Ponadto skarżąca zarzuca naruszenie przez organ podatkowy I instancji art. 67a § 1 pkt 2 i art. 124 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 4 marca 2009 r. nr [...] utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że możliwość rozłożenia na raty zaległości podatkowej jest odstępstwem od zasady powszechności podatków i ma charakter wyjątkowy. W myśl art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67a § 1 pkt 2 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy na wniosek podatnika może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Uznaniowy charakter tego rozstrzygnięcia wskazuje, że w przypadku zaistnienia zagrożenia ważnych interesów podatnika organ podatkowy może lecz nie musi rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej, a negatywna decyzja nie narusza prawa. Wniosek podlega rozpatrzeniu w granicach określonych powołanym przepisie, a pozytywna decyzja może być wydana jedynie w wypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które nie są zależne od sposobu jego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że do zadań organów podatkowych należy przestrzeganie przepisów prawa podatkowego i pobieranie należnych budżetowi Państwa wpływów z tytułu podatków. A zatem udzielenie Stronie ulgi w spłacie należności podatkowych w sytuacji, gdy Strona dopuściła do ich powstania w sposób rażąco naruszający przepisy prawa, stanowiłoby aprobatę Państwa dla takiego sposobu postępowania. Przy podejmowaniu decyzji ulgowych organy podatkowe biorą także pod uwagę sytuację finansową podatnika. Zarówno organ I jak i II instancji zbadał aktualną sytuację finansową skarżącej i stwierdził, że chociaż w chwili obecnej jest ona trudna, to nie może ona stanowić wyłącznej przesłanki do udzielenia ulgi w spłacie należności podatkowych w postaci rozłożenia na raty przedmiotowej zaległości podatkowej. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą od 1994r. w zakresie handlu odzieżą i wyrobami tekstylnymi w FUH "P". Za 2006r. Strona złożyła zeznanie podatkowe PIT-37, w którym wykazała dochód z innych źródeł w kwocie 4.073,84zł oraz zgodnie ze złożonym zeznaniem PIT-28 wykazała przychód z działalności w kwocie 257.446,82 zł, a za 2007r. wg złożonego zeznania podatkowego PIT-36 Strona osiągnęła dochód z działalności w wysokości 9.798,12 zł oraz dochód z innych źródeł w kwocie 5.269,86 zł. Natomiast współmałżonek skarżącej wg złożonego oświadczenia z dnia 22.09.2008r. nie uzyskuje żadnych dochodów, a prowadzoną działalność gospodarczą zlikwidował w połowie 2007r. z powodu braku zysków. Skarżąca jest właścicielem własnościowego lokalu mieszkalnego o powierzchni 62m2 położonego w K., na którym została ustanowiona hipoteka zwykła i kaucyjna na rzecz Banku PKO S.A. II O/Kraków. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepracującym mężem oraz 3 małoletnich dzieci. Ponadto skarżąca była współwłaścicielem nieruchomości położonej w N. o łącznej wartości 27.100zł. Na podstawie umowy darowizny z dnia 16.11.2005r. repetytorium nr 4578/05 skarżąca darowała małoletniemu synowi udział w w/w nieruchomości tj. działkę budowlaną położoną w N. o powierzchni 7 arów o wartości 9.000,00 zł w trakcie prowadzonego postępowania wymiarowego, wyzbywając się w ten sposób posiadanego majątku. Wg złożonego oświadczenia z dnia 03.09.2008r. Strona ponosi miesięczne koszty utrzymania w kwocie około 2.800,00zł w tym czynsz i media około 740,00zł, wydatki konsumpcyjne około 1.500,00 zł oraz koszty leczenia około 600,00 zł. Ponadto Strona spłaca raty kredytów bankowych zaciągniętych w łącznej wysokości 80.965,85zł tj. miesięcznie w kwocie około 1.813,00 zł wg zawiadomienia Banku PKO S.A. z dnia 28.01.2008r. oraz około 1.580,00 zł wg zawiadomienia z dnia 26.03.2008r. W wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie prawidłowości prowadzenia dokumentacji Firmy, zakończonej wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2003r., Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził nieprawidłowości polegające na tym, że badane księgi były prowadzone nierzetelnie, tj. Strona nieprawidłowo ewidencjonowała i deklarowała sprzedaż w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2003r. Zdaniem organu odwoławczego rozłożenie na raty przedmiotowych zaległości byłoby formą przeniesienia ryzyka towarzyszącego działalności gospodarczej na budżet Państwa, a także aprobatą naruszania przez Stronę obowiązków podatkowych oraz stałoby w sprzeczności z interesem publicznym, naruszając zasadę równości opodatkowania w stosunku do podatników, którzy terminowo i w pełnej wysokości regulują swoje zobowiązania podatkowe, często również borykających się z trudnościami finansowymi. W celu złagodzenia trudności finansowych Strony organ podatkowy I instancji przychylił się do wniosku skarżącej o rozłożenie na raty posiadanych zaległości podatkowych i decyzją z dnia 17.04.2007r. rozłożył na 10 rat zaległość w podatku VAT za 2003r. w kwocie 11.503,66 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 4.976,00 zł. Pomimo deklarowania przez Stronę dochodów z działalności gospodarczej w wysokości miesięcznie około 3.000,00zł skarżąca nie dotrzymała terminu płatności I, II, VI i X raty. Zarówno we wniosku z dnia 27.02.2008r. jak również w odwołaniu z dnia 16.12.2008r. Strona określiła dochód z działalności gospodarczej w kwocie 1.683,14 zł podczas, gdy faktyczny dochód Strony na podstawie załączonego w dniu 25.09.2008r. bilansu za okres I-VII 2008r. wynosi miesięcznie 922,54 zł co potwierdza brak możliwości regulowania w terminie ewentualnych rat. Skarżąca zaproponowała więc spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej w kwocie, która przekracza miesięczny dochód rodziny. Strona jest przedsiębiorcą wnioskującym o pomoc "de minimis" będącej formą wsparcia dla przedsiębiorców. W myśl Rozporządzenia WE nr 1998/2006 z dnia 15.12.2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 TW pomoc "de minimis" może być udzielona podmiotom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji finansowej w rozumieniu wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE C z dnia 1.10.2004r., 2004/C244/02). Organy podatkowe przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oparły się na posiadanych dokumentach oraz oświadczeniu Strony z dnia 3.09.2008r., że Strona nie jest przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu wytycznych wspólnotowych. Podsumowując w przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne wyjątkowe i nadzwyczajne okoliczności losowe, powodujące trudności finansowe Strony uniemożliwiające zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, a ponadto należy stwierdzić, że to Podatnicy ponoszą odpowiedzialność za swoje działania prawnopodatkowe i tylko Oni ponoszą konsekwencje z nich wynikające. Od powyższej decyzji wniesiono skargę do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu powtórzono argumenty zawarte we wniosku o przyznanie ulgi a przemawiające, w ocenie skarżącej, za rozłożeniem na raty zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji należy na wstępie zaznaczyć, iż rozłożenie na raty zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, a zatem za jej zastosowaniem przemawiać mogą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Zgodnie z art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a: 1) które nie stanowią pomocy publicznej; 2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż powyższe ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych mogą być stosowane w wypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych, a za taką sytuację można uznać znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także pogorszenie w sposób istotny warunków egzystencji podatnika i jego rodziny. Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, tj. są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Jednocześnie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych są nieostre i wymagają indywidualnego ustalenia w każdym przypadku przez organy podatkowe w ramach prowadzonego postępowania. W celu ich stwierdzenia organ podatkowy obowiązany jest podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu organy podatkowe wywiązały się z ciążących na nich obowiązkach i prawidłowo rozstrzygnęły sprawę. Decyzja o odmowie rozłożenia na raty zaległości podatkowej została podjęta w ramach uznania administracyjnego, po przeprowadzeniu postępowania, w którym Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień. Wydając decyzje organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonały jego analizy, a także wyczerpująco i wszechstronnie uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i poddały ocenie racje, na które powoływała się skarżąca. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych i mieści się ona w ramach przyznawanego organom uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgadza się z Dyrektorem Izby Skarbowej, iż w sytuacji skarżącej nie ma podstaw do przyznania ulgi. Kluczowe dla oceny istnienia przesłanek umorzenia jest, aby sytuacja uzasadniająca umorzenie nie była spowodowana (zawiniona) przez skarżącą, a przez czynniki niezależne od sposobu jej postępowania. Wymóg ten wyprowadza się z nadzwyczajnego charakteru instytucji ulgi w spłacie zaległości podatkowych, wynikającego z zasady którą jest płacenie podatków. W związku z tym okoliczności uzasadniające jej zastosowanie również muszą charakteryzować się wyjątkowością. Tymczasem okoliczności podnoszone zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji a następnie w skardze do sądu administracyjnego takiego charakteru nie mają. Trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnika znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący przedstawiły i przeanalizowały sytuację majątkową skarżącej. Wzięto również pod uwagę okoliczności, które doprowadziły do powstania zaległości. Trafnie podkreślono, że ponoszenie wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego jest typowe i związane z funkcjonowaniem każdej rodziny w związku z czym nie ma cech nadzwyczajności. W tej sprawie nie występują więc powody, dla których nie należy dać pierwszeństwa interesowi społecznemu, który wymaga, aby zobowiązania podatkowe były terminowo regulowane a ich realizacja nie była bezzasadnie przedłużana. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.