I SA/Kr 713/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 24 lutego 2021 r. P. K. w dniu 1 lutego 2021 r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w N. S.) decyzją z dnia 24 lutego 2021 r. nr [...] odmówił zwolnienia z opłacenia składek za styczeń 2021 r. Uzasadnieniem wydania decyzji było ustalenie, że w styczniu 2020 r. wnioskodawca nie uzyskał przychodów z działalności "sprzedaż detaliczna prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach" (PKD 47.71.Z), a więc nie było możliwości ustalenia spadku o 40 % przychodów w styczniu 2021 r. w stosunku do stycznia 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. K. poinformował, że w styczniu 2020 r. uzyskał przychód z działalności oznaczonej kodem PKD 47.71.Z oraz, że przychody z tej działalności w styczniu 2021 r. spadły więcej niż 40% w porównaniu do stycznia 2020 r. Na potwierdzenie swoich twierdzeń przedłożył: fakturę za styczeń 2020 r. (E. ), fakturę za grudzień 2020 r. (E. ), fakturę za styczeń 2020 r. (R. ), fakturę za grudzień 2020 r. (R. ), umowę z galerią handlową dot. E. , umowę z galerią handlową dotyczącą R. , faktury za czynsz 5 szt., wydruk z CEIDG na 28 października 2020 r., P. z listą sklepów na poziomie "0" Galerii N. ». Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia 24 lutego 2021 r. W uzasadnieniu ZUS wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 152) i wyjaśnił, że wnioskodawca na dzień 30 listopada 2020 r. w bazie REGON miał ujawniony przeważający PKD 47.71.Z, który znajduje się w dyspozycji § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. ZUS podkreślił przy tym, że we wniosku z dnia 1 lutego 2021 r. ww. wskazał, że spadek przychodu w miesiącu styczniu 2021 r. był o co najmniej 40% niższy niż w styczniu 2020 r. Ustawodawca wskazał jednak, że badanie spadku przychodu może dotyczyć tylko przychodów z tego samego rodzaju działalności, tj. w przypadku strony 47.71.Z. Natomiast jak ustalono na podstawie zapisów bazy REGON i CEIDG, w styczniu 2020 r. wnioskodawca prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.29.Z "sprzedaż detaliczna pozostałej żywności w prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach". Kod 47.71.Z nie był ujęty w CEIDG i REGON, choćby jako działalność pozostała (poboczna). Tym samym, w ocenie ZUS, należy przyjąć, że w styczniu 2020 r. wnioskodawca nie osiągnął przychodów z działalności "sprzedaż detaliczna prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach" (PKD 47.71.Z). Dlatego nie ma możliwości ustalenia, czy nastąpił u niej ewentualny spadek przychodów o co najmniej 40 %. Z tego powodu nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za styczeń 2021 r. W konsekwencji powyższego, ZUS podkreślił, że sposób postępowania w sprawie wniosku oraz decyzji były prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. K. zarzucił m.in. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w styczniu 2020 r. nie osiągnął przychodów z działalności oznaczonej kodem 47.71.Z, a tym samym nie może wykazać spadku przychodów. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji, a nadto zobowiązanie ZUS do wydania nowej decyzji przyznającej zwolnienie skarżącemu z obowiązku opłacania należnych składek za styczeń 2021 r. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa COVID-19") i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152, powoływanego dalej jako "rozporządzenie COVID-19"). Zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Stosownie do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. (ust. 2). Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że na dzień 30 listopada 2020 r. skarżący w bazie REGON miał ujawnioną jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.71.Z Płatnik prowadzący przeważającą działalność gospodarczą oznaczony takim kodem PKD był uprawniony do otrzymania pomocy w postaci zwolnienia składek za okres od dnia 1 stycznia 2021 r do dnia 31 stycznia 2021 r. na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) tych okoliczności faktycznych nie zakwestionował, natomiast zarzucił, że skarżący w styczniu 2020 r. nie prowadził działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD 47.71.Z. Według ZUS warunkiem niezbędnym do uzyskania zwolnienia z opłacania składek jest wykazanie spadku przychodów z tej samej działalności w styczniu 2021 r. w stosunku do stycznia 2020 r. Uzasadnienie w tym zakresie decyzji jest bardzo lakoniczne i niezrozumiałe w kontekście brzmienia § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID-19. Nie zawiera wskazania w oparciu o jakie dokumenty ZUS ustalił powyższe okoliczności faktyczne jak również nie zawiera argumentacji, która doprowadziła ZUS do wniosków przedstawionych w swoich decyzjach. Z analizy treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentów w tym wydruk CEIDG na dzień 28 października 2020 r. wynika, że skarżący jako przeważającą ujawnił działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.71.Z. Według ZUS, który oparł swoje stanowisko wyłącznie na zapisach w bazie REGON i CEIDG, w styczniu 2020 r. (w aktach sprawy brak jest wydruków z tych dokumentów), skarżący nie prowadził działalności objętej kodem PKD 47.71.Z, w związku z tym przychód uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składał wniosek nie jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2020 r. Przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 24 lutego 2021 r. uzasadnienie wskazuje, że w istocie powodem odmowy przyznania zwolnienia de facto był brak możliwości porównania przychodów z działalności strony skarżącej w styczniu 2021 r. z przychodami uzyskanymi w styczniu 2021 r., skoro wówczas skarżący nie prowadził działalności pod przeważającym kodem PKD 47.71.Z. Treść powołanego przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19 wskazuje, że jednym z warunków zwolnienia z obowiązku opłacania należności składkowych jest to, aby przychód z działalności - oznaczonej kodami wymienionymi w tym przepisie - uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. Niewątpliwie dla oceny spełnienia tego warunku konieczne jest zatem porównanie przychodów osiągniętych w tych okresach. Wbrew jednak twierdzeniom ZUS, z powołanego przepisu nie wynika w sposób jednoznaczny, aby warunkiem przyznania zwolnienia było również to, żeby w styczniu 2020 r. w rejestrze REGON był wpisany ten sam rodzaj przeważającej działalności, co w listopadzie 2020 r. Na marginesie należy dodać, że w aktach brak jest odpisu rejestru REGON i CEIDG aktualnego na styczeń 2020 r., który stanowiłby bazę porównawczą dla zapisów w rejestrze REGON i CEIDEG na dzień 30 listopada 2020 r. Skoro z założenia racjonalny ustawodawca wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień 30 listopada 2020 r. określony rodzaj działalności i ten wymóg - zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 – weryfikuje się w oparciu o dane z rejestru REGON, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepis § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID-19, przez jego błędną wykładnię. Ponadto ZUS ewidentnie naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.")., wobec braku należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza co do rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności w styczniu 2020 r. i styczniu 2021 r. (wynikającej z urzędowych rejestrów) oraz zbyt lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a tym bardziej decyzji z dnia 24 lutego 2021 r. Skarżący w toku postępowania prowadzonego przed ZUS we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 marca 2021 r. wnioskował o uwzględnienie szeregu dowodów (załączonych do wniosku), które w jego osądzie potwierdzały, że faktycznie przychód uzyskiwany w styczniu 2020 r. był przychodem pochodzącym z działalności oznaczonej kodem 47.71.Z. Idąc zatem za tokiem rozumowania ZUS, to skarżący de facto wykazał, spadek przychodów z tej "właściwej" działalności w styczniu 2021 r. w stosunku do przychodu z tej samej działalności w styczniu 2020 r. Podkreślić także należy, że ZUS poprzez stosowne zawiadomienie (w tym przypadku pismo z dnia 22 marca 202 r. dopuszcza możliwość przedstawienia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających zapisy we wniosku w tym, w zakresie prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej, to tym bardziej obowiązkiem ZUS było szczegółowe odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do dowodów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i argumentacji wnioskodawcy, a nie koncentrowanie się wyłącznie na zapisach w rejestrach REGON i CEIDG. Zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko ZUS, czyni bezprzedmiotowym i pozornym umożliwienie wnioskodawcy składanie dodatkowych dowodów w wyznaczonym terminie, skoro w wydanej później decyzji, dowody te są de facto całkowicie ignorowane i nie mają żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie zebranie wszystkich istotnych dokumentów w sprawie, przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów, a następnie dokonanie ponownej oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek zwolnienia. Wydana ponownie decyzja powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.