I SA/Kr 728/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 kwietnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2013 oraz za październik, listopad i grudzień 2013 r. p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 27 października 2016 roku Referendarz sądowy oddalił wniosek B. Sp. z o.o. w K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia, w dniu 9 grudnia 2016 roku utrzymał postanowienie Referendarza sądowego w mocy. Skarżąca B. Sp. z o.o. w K. wezwana do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 sierpnia 2016 roku poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 17.464 zł w dniu 3 lutego 2017 roku złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości lub 9/10 części. Wniosek ten został następnie uzupełniony poprzez przesłanie urzędowego formularza (druk "PPPr" z dnia 2 maja 2017 roku). We wniosku skarżąca podała, że przedmiotem jej działalności jest sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach. Wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000 zł. Środki trwałe Spółki w wysokości 385.720,81 zł zostały w całości zabezpieczone przez organ egzekucyjny, co powoduje brak możliwości dysponowania nimi, a także brak zdolności kredytowej Spółki. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości -266.000,02 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Banku [...], którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 2.348,75 zł. Spółka B. Sp. z o.o. posiada nieruchomość położoną w K., która została w całości zabezpieczona przez Urząd Skarbowy w M.. Spółka ponosi koszty bieżącej działalności, na które składają się koszty zakupu towarów, koszty mediów, wynagrodzenia pracowników oraz należności cywilnoprawne. W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy przytoczono tożsamą argumentację do tej, na podstawie której oceniany był uprzednio złożony wniosek Spółki. Dodano, że postanowieniem z dnia 2 stycznia 2017 roku Sąd Rejonowy w M. I Wydział Cywilny postanowił, iż w związku ze zbiegiem egzekucji Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. J.B. ma dalej prowadzić obie egzekucje w trybie egzekucji sądowej. W ocenie strony okoliczność ta jednoznacznie potwierdza, iż Spółka B. Sp. z o.o. nie jest w stanie ponieść tak wysokich kosztów sądowych, bowiem w chwili obecnej Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M.dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że wniosek sporządzony na urzędowym formularzu "PPPr" z dnia 2 maja 2017 roku jest kolejnym wnioskiem skarżącej Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wniosek ten złożony jest na tym samym etapie postępowania sądowego, co uprzednio rozpoznawany wniosek sporządzony na formularzu "PPPr" z dnia 6 września 2016 roku, w stosunkowo krótkim odstępie czasu od doręczenia stronie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2016 roku o utrzymaniu w mocy postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 października 2016 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej Spółki winno nastąpić z uwzględnieniem treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w myśl którego postanowienia niekończące postępowania mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zauważyć, iż jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08 i z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11). Zatem odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Ciężar wykazania tej zmiany spoczywa na wnioskującym. Tymczasem w niniejszej sprawie treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje, aby na jego postawie było możliwe przyjęcie odmiennych ustaleń w przedmiocie sytuacji materialnej skarżącej Spółki. Poszczególne rubryki oświadczenia o majątku i dochodach zawierają identyczne dane (łącznie ze stanem konta bankowego), a strona eksponuje te same przesłanki, które w jej ocenie przemawiają za przyznaniem prawa pomocy: prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zajęcie całego majątku ruchomego i nieruchomego Spółki. W tym miejscu należy zaakcentować, że rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej w stosunku do rachunku bankowego Spółki w Banku [...] S.A. i wyznaczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. do prowadzenia łącznie obu egzekucji w trybie egzekucji sądowej nie może być uznane za okoliczność na tyle znaczącą, aby mogła doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ustaleń i ocen. W przedstawionej sytuacji należy stwierdzić, że skoro strona skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która była uprzednio analizowana, a obecnie rozpoznawany wniosek powiela wcześniejszą argumentację, nie jest możliwa zmiana prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie. Merytoryczne rozpoznanie kolejnego wniosku, który nie różni się znacząco od poprzedniego załatwionego odmownie prawomocnym postanowieniem stało się zatem zbędne, a postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie prawa pomocy umarza się. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że powołany wyżej przepis może znaleźć zastosowanie również w przypadku, gdy strona, której odmówiono wcześniej przyznania prawa pomocy, po raz kolejny ponawia wniosek w tym przedmiocie, nie różniący się znacząco w swej treści od poprzedniego wniosku, w szczególności zaś, gdy nie nastąpiła istotna zmiana jej sytuacji materialnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2017 roku, sygn. akt II OZ 274/17, z dnia 25 stycznia 2017 roku, sygn. akt II GZ 10/17, z dnia 16 stycznia 2017 roku, sygn. akt I GZ 1/17). Również w literaturze podkreśla się, że przepis art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się - w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy - rozszerzenia jego zakresu, ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 989). Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 249a p.p.s.a.