I SA/Kr 730/14

WyrokWSA w Krakowie2014-08-21

Skład orzekający: Bogusław Wolas, Maja Chodacka, Urszula Zięba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne jest zgodna z prawem w sytuacji, gdy nie stwierdzono całkowitej nieściągalności długu i uwzględniono sytuację majątkową oraz zdrowotną zobowiązanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności, gdyż nie stwierdzono przesłanki całkowitej nieściągalności długu. Organ dokonał wnikliwej analizy sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej zobowiązanego, uwzględniając możliwości egzekucji oraz interes społeczny. Decyzja o odmowie umorzenia, będąca decyzją uznaniową, nie była dowolna ani sprzeczna z prawem, gdyż organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko i oparł je na zgromadzonym materiale dowodowym.
Stan faktyczny
M.C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, powołując się na trudną sytuację materialną po pożarze fermy drobiu oraz stan zdrowia żony. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanki całkowitej nieściągalności długu, posiadanie przez M.C. i jego żonę nieruchomości oraz świadczeń emerytalnych. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i błędnego ustalenia stanu faktycznego, kwestionując prowadzenie działalności gospodarczej i posiadanie pojazdów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 730/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 sierpnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r., sprawy ze skargi M.C., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 5 marca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne, - skargę oddala - Pismem z dnia 29 maja 2013 r. (data wpływu: 5 czerwca 2013r.) M. C. zwrócił się do ZUS z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Prośbę o umorzenie umotywował tym, że od 2006r. znajduje się w dramatycznej sytuacji materialnej, kiedy to doszło do spalenia należącej do niego i jego żony fermy drobiu. Ponadto jego żona wymaga stałego leczenia farmakologicznego oraz kontroli psychiatrycznych. M.C. podaje, że posiada zobowiązania wobec banku i wytwórni pasz a utrzymuje się obecnie tylko z emerytury rolniczej. Decyzją z dnia 30 lipca 2013 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") odmówił M.C. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 14.915,24 zł wraz z odsetkami w wysokości 7515,00 zł (naliczone na dzień 5 czerwca 2013 r.). Organ uznał, iż w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzą podstawy do umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W stosunku do zobowiązanego nie zachodzi bowiem przesłanka całkowitej nieściągalności. M.C. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.097,12 zł brutto czyli, po potrąceniu kwoty 274,28 zł z tytułu zajęcia komorniczego na rzecz Komornika Sądowego, 657,84 zł netto. Żona zobowiązanego – M.C. – pobiera natomiast świadczenie emerytalne w wysokości 1022,32 zł brutto (616,74 zł netto). Wnioskodawca posiada wraz z małżonką nieruchomość gruntową wraz z zabudowaniami w R. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał dotychczas zabezpieczenia na nieruchomości, której współwłaścicielem na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej jest płatnik. Wyżej wymieniona nieruchomość może stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Przywołane okoliczności wskazują na posiadanie majątku przez zobowiązanego, z którego może być przeprowadzona egzekucja celem zaspokojenia należności. Dodatkowo zastrzeżono, że zaległości figurujące na koncie zobowiązanego nie zostały skierowane do przymusowego dochodzenia. Do tej pory organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji i na obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w toku podejmowanych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, a jednocześnie wpływających na obniżenie zaległości składkowych. W kontekście przepisów § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365) organ stwierdził natomiast, że umorzenie, o którym mowa w tym przepisie, jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu np.: na znikome źródło dochodów, stan zdrowia czy inne względy społeczne, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tymczasem sytuacja materialna Wnioskodawcy jest wprawdzie trudna, ale stabilna z uwagi na osiągany dochód z tytułu pobieranego świadczenia. Odnosząc się do treści § 3 pkt 2 rozporządzenia stwierdzono, że organ przyznaje za wystarczająco udokumentowany fakt, iż Strona poniosła w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne w postaci spalonego kurnika, w wyniku którego zobowiązany zaprzestał dalszego prowadzenia działalności. Organ nie kwestionuje również tego, że jednorazowa wpłata na poczet należności ZUS dla strony nie jest możliwa, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS w mniejszych kwotach. Strona nie wykazała również, aby jej sytuacja zdrowotna uniemożliwiała dokonanie zapłaty składek wraz z należnymi odsetkami, a zapłata należności z tytułu składek spowodowała zagrożenie dla jej egzystencji. Analizując sytuację finansową i materialną Zakład wziął również pod uwagę to, żw strona wskazała, iż posiada zobowiązania cywilnoprawne oprócz zaległości wobec Zakładu. M.C. wraz z małżonką posiadają zobowiązania cywilnoprawne z tytułu kredytu zaciągniętego w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. oraz w stosunku do D. Sp. z o. o. w łącznej kwocie 2.690.300,12 zł. Wnioskodawca posiada ponadto zobowiązanie wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 1854,40 zł objęte układem ratalnym z dnia 13 lipca 2012 r. Zaległość rozłożono na 18 rat po 103 zł. Zdaniem Zakładu posiadanie innych zobowiązań pieniężnych nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast należności składkowe ZUS jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zobowiązany podniósł, iż wraz z żoną nie posiadają żadnych oszczędności, a dalsze zmniejszanie ich emerytur spowodowałoby, że ich życie byłoby poniżej minimum socjalnego. Zobowiązany podaje, iż będąc ubezpieczonym w KRUS nie miał świadomości, że ma obowiązek płacenia składki zdrowotnej do ZUS. Również księgowa, która prowadziła jego księgi rachunkowe, nie poinformowała M.C. o tym obowiązku. Decyzją z dnia 5 marca 2014r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie z dnia 30 lipca 2013 r. Uzupełniając argumentację zaskarżonej decyzji wskazano, że całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. Zwrócono także uwagę, że zobowiązany nie korzysta z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb, ani nie przedstawił żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązany zarzucił organowi naruszenie: a) prawa materialnego, a to art. 28 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, iż przesłanki umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne nie zostały spełnione podczas gdy w realiach niniejszej sprawy można mówić o spełnieniu warunków, o których mowa w tym przepisie, b) przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego: - jakoby skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie chowu i hodowli drobiu, podczas gdy w rzeczywistości prowadził on działalność polegającą na sprzedaży kurzych jaj; - jakoby skarżący był właścicielem pojazdów mechanicznych, podczas gdy nie jest on obecnie we władaniu ani też w posiadania żadnego pojazdu. W uzasadnieniu skarżący odwołał się do orzecznictwa sądowego, podkreślając, iż w świetle wyroku NSA z dnia 21 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 1626/11, w sytuacji wykazania przez stronę ustawowej przesłanki umorzenia wnioskowanej należności składkowej, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdza organ rentowy, uznaniowy charakter decyzji ZUS mógłby tylko wówczas prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku, gdyby żądaniu strony organ przeciwstawił i należycie umotywował zaistnienie ważnego interesu społecznego, który przemawia za odmową uwzględnienia wniosku strony, mimo wykazania przez nią ustawowej przesłanki dla umorzenia wnioskowanej należności. Przywołując raz jeszcze sytuację osobistą i majątkową rodziny skarżący podkreślił, że przymusowe dochodzenie od niego zaległości składkowych spowoduje brak możliwości zaspokajania codziennych potrzeb. Tymczasem w ocenie skarżącego organ zbyt lakonicznie wypowiedział się na temat jego możliwości płatniczych. Zapomniał również, że egzekwowanie należności zmusi go do korzystania z pomocy społecznej, co winno zostać uwzględnione w ramach rozważań w kontekście dbałości o interes publiczny. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie przypomnieć należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika akt sprawy, skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W związku z treścią jej wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."). Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, powoływanym dalej jako "rozporządzenie wykonawcze"), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. W świetle § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wykonawczego zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wielokrotnie wskazywały obie strony postępowania użyte przez ustawodawcę na gruncie wspomnianych przepisów sformułowania (odpowiednio: "mogą być umarzane" "może umorzyć") oznaczają, że umorzenie składek na ubezpieczenie opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest natomiast do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. W rozpoznawanej sprawie organ administracji podjął działania zmierzająca do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o dokumenty uzyskane z urzędu oraz przedłożone przez skarżącego. ZUS szczegółowo wyjaśnił dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną, rodzinną i majątkową. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważał możliwości uiszczenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Organ wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazano podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia. W szczególności ZUS odniósł się do poszczególnych dowodów i po analizie całego materiału dowodowego doszedł do przekonania, że nie istnieją przesłanki do stwierdzenia, iż skarżący nie jest lub nie będzie stanie w przyszłości spłacić zaległości składkowych. W pierwszej kolejności należy przyznać rację organowi rentowemu, że w stosunku do skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Jak już wzmiankowano zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisu prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. Organ wskazywał w tym kontekście na świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego małżonki oraz będącą ich własnością nieruchomość w Raciechowicach, niezapominając z jednej strony o komorniczym zajęciu świadczenia skarżącego, z drugiej zaś o obciążeniu nieruchomości hipoteką zwykłą na rzecz wierzycieli. Jak słusznie podnosi organ rentowy, płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji zatem nie dało się z całą stanowczością stwierdzić, że brak jest majątku, z którego ZUS mógłby się zaspokoić. Ocena odnośnie do braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy zresztą wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne, a dodatkowo skoro organ rentowy jako wierzyciel dostrzegł dalsze możliwości wyegzekwowania zaległych należności w drodze przymusowej, to w takiej sytuacji decyzja o ich umorzeniu byłaby decyzją przedwczesną i niezasadną. Dokonując natomiast analizy stanowiska organu rentowego dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy podkreślić, że organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego i jego żony. Zebrał informacje odnośnie do uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, by następnie odnieść je do struktury deklarowanych wydatków. Niemniej jednak uwzględniając ograniczenia egzekucji komorniczej organ doszedł do słusznego przekonania, że zobowiązany mimo systematycznie dokonywanych z jego świadczeń potrąceń na poczet spłaty zadłużenia nie znajdzie się w sytuacji, w której rodzina zostanie pozbawiona środków do życia. Dokonując tych ocen organ nie abstrahował od wysokości obciążającego skarżącego zobowiązania z tytułu zaległych składek. W kontekście § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego organ uznał za wystarczająco udokumentowany i niebudzący wątpliwości stan zdrowia żony skarżącego. Niemniej jednak doszedł do uprawnionego przekonania, iż w świetle jednoznacznej treści tego przepisu przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Tymczasem, jak już wspomniano, skarżącemu przysługuje stałe świadczenie emerytalne, którego uzyskiwaniu nie przeszkadza w oczywisty sposób choroba żony. Jedynie na marginesie wyjaśnić należy, że nie może stanowić samodzielnej przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi nadzwyczajne zdarzenie związane z udowodnionym pożarem kurnika. W sprawach dotyczących kwestii umarzania zaległych należności składkowych istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (tak: wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 832/10, LEX nr 1068881). Ponadto działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10, LEX nr 952872). Jak słusznie zaznaczono w zaskarżonej decyzji, umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Końcowo wyjaśnić należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W pierwszej kolejności faktyczny przedmiot prowadzonej przez skarżącego w przeszłości działalności gospodarczej nie miał większego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Po wtóre natomiast stwierdzając okoliczności faktyczne dotyczące prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz faktu posiadania przezeń środków transportowych organ miał na względzie odpowiednio zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON oraz dane udostępnione przez Centralną Ewidencję Pojazdów i Kierowców. W obu przypadkach owe dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (tak art. 76 § 1 k.p.a.). Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza możliwość obalenia domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu, jednakże sam skarżący nie pokusił się o takie działalnie, choćby przez zaoferowanie dokumentacji podważającej takie ustalenia. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sad orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło