I SA/Kr 733/03
WyrokWSA w Krakowie2004-06-17
Skład orzekający: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, NSA Józef Gach, NSA Józef Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot nadpłaty podatku VAT, powstałej w wyniku zapłaty w 1997 r. i wyegzekwowanej przymusowo, podlega przepisom ustawy o zobowiązaniach podatkowych z 1980 r. (3-letni termin zwrotu) czy Ordynacji podatkowej z 1997 r. (5-letni termin zwrotu), jeśli decyzja ustalająca odpowiedzialność podatkową została ostatecznie uchylona w 2002 r. w wyniku wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że do zwrotu nadpłaty powstałej w wyniku zapłaty w 1997 r. i wyegzekwowanej przymusowo, mimo późniejszego uchylenia decyzji ustalającej odpowiedzialność podatkową, mają zastosowanie przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych z 1980 r. Sąd stwierdził, że termin 3 lat do zwrotu nadpłaty, liczony od końca roku jej powstania (tj. od końca roku dokonania zapłaty), został zachowany, ponieważ skarżący w okresie tym podejmował działania prawne zmierzające do wyeliminowania wadliwej decyzji, co zawierało jednocześnie roszczenie o zwrot nadpłaty. W ocenie sądu, termin ten uległ zawieszeniu w trakcie postępowania o uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności podatnika za zobowiązania spółki w podatku VAT. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez Izbę Skarbową i uchyleniu jej przez NSA, Izba Skarbowa ponownie utrzymała decyzję w mocy, a NSA oddalił skargę podatnika. Następnie, w wyniku wniosku podatnika, Izba Skarbowa wznowiła postępowanie, uchyliła poprzednie decyzje i orzekła o odpowiedzialności podatnika tylko w 5% zaległości. Podatnik złożył wniosek o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem i zwrot kosztów egzekucyjnych, argumentując, że należy stosować 5-letni termin zwrotu z Ordynacji podatkowej. Organy uznały, że zastosowanie ma 3-letni termin z ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który upłynął.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Protokolant: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr) NSA Józef Gach NSA Józef Michaldo Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2004r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 7 marca 2003r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Sygn. I SA/Kr 733/03
UZASADNIENIE
Organ podatkowy I instancji Urząd Skarbowy w dniu [...].1997 roku orzekł o odpowiedzialności W. M. za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "W." w podatku VAT w wysokości [...] zł.
Wyżej wymieniony był wspólnikiem spółki.
W wyniku odwołania się od tej decyzji Izba Skarbowa utrzymała ją w mocy a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę W. M. wyrokiem z dnia 10 XII 1998 roku sygn. I SA/Kr 1390/97 uchylił zaskarżoną decyzję .
Rozpoznając sprawę po raz drugi Izba Skarbowa w dniu [...].1999 roku ponownie utrzymała w mocy decyzję organu I instancji / znak [...]/- zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 III 2002 r. sygn. I SA/Kr 762/99 tym razem skargę W. M. oddalił.
W wyniku wniosku podatnika z dnia [...].2002 roku, Izba Skarbowa w dniu [...].2002 roku postępowanie wznowiła i decyzję nr. [...] z dnia [...].1999 roku uchyliła w żądanym zakresie, uchylając jednocześnie poprzedzającą ją decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego .
Równocześnie orzekła o jego odpowiedzialności za zobowiązania wyżej wymienionej spółki z tytułu podatku VAT tylko w 5 procentach co do ogólnej zaległości - co stanowiło kwotę [...] zł.
W dniu [...].2002 r. W. M. złożył wniosek do organu I instancji o zwrot nadpłaty wraz z jej oprocentowaniem i zwrot kosztów egzekucyjnych.
Bezsporne było , że decyzja organu I instancji o której mowa wyżej w 1997 roku została wyegzekwowana w sposób przymusowy.
Wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie został załatwiony pozytywnie , odwołanie skarżącego do organu II instancji również nie odniosło skutku i to jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.
Organy twierdziły , że w przedstawionym stanie faktycznym nie można wrócić powyższej nadpłaty , skoro do wpłaty podatku doszło w 1997 roku i od tego czasu upłynęły 3 lata.
Powołano się na treść przepisu art. 330 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.-Ordynacji podatkowej nakazującego stosowanie do nadpłat powstałych przed jej wejściem w życie - ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych / DZ. U. z 1993 r. Nr. 108, poz. 486/.
Z tego powodu uznano brak podstaw do rozpoznania złożonego wniosku o zwrot nadpłaty na przepisów Ordynacji podatkowej - zwłaszcza art. 76 par. l i art. 78 par. l, a tym samym liczenia korzystniejszego bo 5 letniego terminu do zwrotu nadpłaty.
Art. 29 ust. 2 pkt. 3 cyt. ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi bowiem , że za datę powstania nadpłaty uważa się w razie uchylenia , zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji , datę dokonania zapłaty. Natomiast z treści ust. 4 art. 29 wynika , że nadpłaty nie podlegają zwrotowi po upływie 3 lat licząc od końca roku w którym powstały.
W niniejszej sprawie orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego wydane zostało w dniu [...].1997 roku i stało się ostateczne z wydaniem decyzji przez Izbę Skarbową nr. [...] z dnia [...].1999 roku. Do zapłaty zaległości skarżący był już więc zobowiązany już po wydaniu decyzji przez organ I instancji w 1997 roku.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...].2002 r. znak [...] W. M. podnosi w zasadzie tylko zarzut sprowadzający się do nieprawidłowego zastosowania przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych . Jego zdaniem skoro odpowiedzialność podatkowa została ustalona ostateczną decyzją Izby Skarbowej z dnia [...].1999 roku - to do powstałej następnie skutkiem kolejnej decyzji z dnia [...].2002 roku - nadpłaty , należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej , a ta stanowi w par. l art.78 , że prawo do zwrotu nadpłaty wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego , w którym upłynął termin określony w art.78 par. l , przy czym liczony w oparciu o te przepisy termin jeszcze nie minął.
Skarga prócz tego podnosi, że uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymaganiom stawianym przez przepis art. 201 par. 4 ordynacji, ponieważ w uzasadnieniu nie ustosunkowano się do argumentów podniesionych przez skarżącego.
Izba Skarbowa wnosiła w pierwszy kolejności o odrzucenie skargi a w razie nie
uwzględnienia tego wniosku , o jej oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych względów aniżeli w niej wskazanych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy , że nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi z uwagi na nie uzupełnienie w terminie jej braków formalnych w postaci przedłożenia pełnomocnictwa przez radcę prawnego. Pełnomocnictwo powyższe zostało złożone wprawdzie na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym , lecz pełnomocnik wyjaśnił okoliczności związane z jego stwierdzonym w tym momencie brakiem . W ocenie Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy , zawiadamianie go zwłaszcza o poszczególnych czynnościach sądowych mogło usprawiedliwiać przekonanie o nieistnieniu braku w tym zakresie i nie można obarczać strony ewentualnymi niekorzystnymi dla niej skutkami z powodu jakiegokolwiek niedopatrzenia sądu , tym samym pozbawienia możliwości obrony jej praw .
Przechodząc do meritum sprawy , a zwłaszcza zarzutu skarżącego co do prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego w postaci artykułu 29 ustawy z 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych , przyznać należy słuszność organom podatkowym , że ta ustawa właśnie ma w sprawie zastosowanie a nie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa/ DZ. U. Nr. 137, poz. 926 ze zm./
Jednoznaczne jest bowiem brzmienie przepisu przejściowego Ordynacji - art. 330 , stwierdzającego że zwrot nadpłat powstałych przed jej wejście w życie dokonywany jest na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Nie można się zgodzić z argumentacją skarżąc ego w niniejszej sprawie , iż skoro odpowiedzialność została ustalona ostateczną decyzją Izby Skarbowej z dnia [...].1999 roku , do powstałej skutkiem kolejnej decyzji z dnia [...].2002 r, nadpłaty należy stosować przepisy Ordynacji.
Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę , nadpłata powstała już w chwili zapłacenia przez W. M. określonej przez organ I instancji kwoty w 1997 roku , natomiast czym innym było jej ujawnienie , co nastąpiło rzeczywiście w terminie późniejszym.
Chwilą ujawnienia istnienia nadpłaty była bowiem decyzja Izby Skarbowej z dnia [...].2002 r. Skoro tak , to datą powstania nadpłaty w myśl art. 29 ust. 2 pkt.3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych była w niniejszej sprawie - data dokonania zapłaty.
Dochodzenie zwrotu nadpłaty pod rządem tej ustawy było ograniczone czasowo, termin ten wynosi zgodnie z jej pkt. 4 art. 29 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstała.
Jednakowoż w ocenie Sądu konieczne jest wzięcie pod uwagę okoliczności w jakich doszło do powstania nadpłaty, a mianowicie w wyniku ściągnięcia w drodze egzekucji od skarżącego określonej kwoty podatku w nienależnej wysokości na skutek wydania wadliwej decyzji z 1997 roku, wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego.
W ocenie sądu termin ten został zachowany, skoro skarżący w okresie 3 lat od zapłacenia kwoty podatku wystąpił w ramach przysługujących mu uprawnień a zwłaszcza środków prawnych, aż do wznowienia postępowania, z roszczeniem o uchylenie decyzji, co w konsekwencji nastąpiło.
W takim przypadku żądanie o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, zawierało jednocześnie roszczenie o zwrot nadpłaty, które stało się wymagalne w momencie jej stwierdzenia, tzn. uchylenia takiej decyzji. Doszło zatem w między czasie do zawieszenia powyższego terminu. Stanowisko tutejszego Sądu nie jest odosobnione, gdyż w tym duchu wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2002 r. sygn. I S.A./Wr 329/02.
Konkludując, skarżący nie uchybił przy powyższym rozumowaniu trzyletniemu terminowi określonemu do zwrotu nadpłaty.
Zatem skarga z tego powodu okazała się uzasadnioną, czego konsekwencją było jej uwzględnienie.
Jeśli chodzi o oprocentowanie nadpłaty, w ocenie sądu termin ten należy liczyć od daty wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji w wyniku wznowienia postępowania, przy czym organowi winno się pozostawić niezbędny okres czasu do dokonania zwrotu.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - przepisów wprowadzających powyższą ustawę /Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm./.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło