I SA/Kr 737/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 marca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 marca 2013 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, skarżąca B.C., reprezentowana przez doradcę podatkowego M. D. – M., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem M.C.. Ich miesięczny dochód wynosi 18.621 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości ok. 1.300 zł, dochód z najmu w wysokości ok. 6.000 zł, wynagrodzenie za pracę męża skarżącej w wysokości 10.777 zł oraz jego dochód z tytułu praw autorskich w wysokości 400 zł i z umowy zlecenia 144 zł. W skład majątku B.C. wchodzą trzy domy o powierzchni 170 m², 280 m² i 180 m². Wnioskodawczyni dysponuje zasobami pieniężnymi w wysokości 20.000 zł oraz biżuterią (trzy pierścionki, jedna bransoleta), nieszacowaną o wartości sentymentalnej. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy skarżąca podniosła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wszystkich rachunków bankowych skarżącej i jej męża oraz wszystkich nieruchomości. W chili obecnej strona jest osobą ciężko chorą. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a więc możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), którego domaga się skarżąca, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Należy bowiem zaznaczyć, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy w postaci trzech domów o powierzchni 170 m², 180 m² oraz 280 m². Strona dysponuje stałym dochodem z emerytury w wysokości 1.300 zł oraz dochodem z najmu w wysokości ok. 6.000 zł. Stałe i pewne dochody osiąga także pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym małżonek skarżącej, którego wynagrodzenie za pracę wynosi 10.777 zł, dochód z praw autorskich 400 zł i dodatkowo z umowy zlecenia 144 zł. Łącznie miesięczne dochody skarżącej i jej męża wynoszą 18.621 zł. Trudno zatem uznać skarżącą za osobę ubogą. Dysponując środkami finansowymi we wskazanej wysokości wnioskodawczyni ma możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów sądowych we własnym zakresie. Obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Istotnym w sprawie jest również fakt, że B.C. dysponuje oszczędnościami w znacznej wysokości. Posiadane środki finansowe w kwocie 20.000 zł pozwolą stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jej sytuacji majątkowej. Ponadto, na marginesie należy zauważyć że skarżąca pomimo, iż na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika, korzysta z usług doradcy podatkowego. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może decydować o zasadności lub bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie orzekającego w całokształcie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy (orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953 r. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52). Argument strony skarżącej o złym stanie zdrowia nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Strona nie wykazała bowiem jakie ponosi wydatki związane z leczeniem, ani nie udokumentowała tych wydatków w jakikolwiek sposób (por. postanowienie NSA z 3 marca 2005 r., sygn. akt OZ 1692/04). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Należy bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. H. Knysiak–Molczyk, (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. Prof. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.