I SA/Kr 737/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 2 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skargę oddala. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – B., jako wierzyciel, wystawił wobec W. W. tytuły wykonawcze nr [...] [...], [...] [...], [...] [...] i [...] [...] obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2005 r. oraz za grudzień 2010 r., a także w podatku dochodowym od osób fizycznych według stawki 19% (podatek liniowy) za 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., jako organ egzekucyjny, w oparciu o wydane w sprawie dalsze tytuły wykonawcze zrealizował wniosek wierzyciela o egzekucję z nieruchomości dłużnika położonej w miejscowości K. objętej KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Zakopanem V Wydział Ksiąg Wieczystych. Dodatkowo w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do przedmiotowej nieruchomości Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystąpił jako organ prowadzący łączną egzekucję z tego składnika majątku zobowiązanej. Sprawy przekazane przez sądowy organ egzekucyjny obejmowały należności wierzyciela, tj. [...] "A. " z siedzibą w W.. Obwieszczeniem z dnia 7 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny przekazał do publicznej wiadomości informację o wyznaczeniu na dzień 28 stycznia 2021 r. pierwszej licytacji nieruchomości objętej KW nr [...] Obwieszczenie to zostało doręczone W. W. w dniu 15 grudnia 2020 r. Pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. W. W. wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości, wnosząc równocześnie o odwołanie/wstrzymanie wyznaczonej licytacji do czasu wyjaśnienia wymagalności należności objętych tytułami wykonawczymi, do których została skierowana egzekucja z nieruchomości. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2021 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. oddalił powyższą skargę. Na przedmiotowe postanowienie zobowiązana nie złożyła zażalenia. W dniu 28 stycznia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. sporządził pod numerem sprawy [...] protokół z niedojścia do skutku pierwszej licytacji nieruchomości. Pismem z dnia 4 lutego 2021 r. W. W. wniosła zażalenie "na rozstrzygnięcie przez Komornika Skarbowego w Z. o dopuszczeniu do odbycia I licytacji w dniu 28.01.2021 r. nieruchomości objętej KW [...]". Zdaniem W. W., organ skarbowy przystępując do pierwszej licytacji działał na jej szkodę, gdyż nie powinien był dopuścić do rozpoczęcia tej licytacji z uwagi na to, że główny wierzyciel, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – B. wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Poza tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przystąpił do pierwszej licytacji za rzekomo innego wierzyciela, tj. [...] "[...]" z siedzibą w W. mimo, że ta do godziny rozpoczęcia licytacji nie potwierdziła należnej jej względem zobowiązanej kwoty 2.800,00 zł. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził niedopuszczalność opisanego wyżej zażalenia. Organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w dniu 28 stycznia 2021 r. sporządził protokół nr [...] z niedojścia do skutku pierwszej licytacji nieruchomości. Na wyznaczony termin licytacji, poza zobowiązaną oraz A. B. występującym jako wierzyciel hipoteczny, nie stawiły się bowiem żadne osoby, które zgłosiłyby zamiar przystąpienia do licytacji oraz do wyznaczonego terminu licytacji, nikt nie wpłacił wymaganego wadium, a tym samym nie zostały spełnione warunki licytacji określone w art. 111 § 2 pkt 1 i art. 111d § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W takiej sytuacji nie nastąpiło więc wywołanie licytacji. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że brak jest przesłanek dopuszczalności zażalenia, gdyż organ I instancji nie wydał postanowienia, na które służy stronie zażalenie, a jedynie protokół z niedojścia do skutku pierwszej licytacji nieruchomości co jest czynnością materialno-techniczną niepodlegającą zaskarżeniu. Z powyższym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. nie zgodziła się W. W. i pismem z dnia 15 maja 2021 r. wniosła na nie skargę. W uzasadnieniu skargi jej autorka opisała przebieg toczącego się wobec niej postępowania egzekucyjnego. W jej ocenie, dokonanie czynności egzekucyjnej, jaką była w dniu 28 stycznia 2021 r. licytacja nieruchomości oznaczonej numerem Księgi Wieczystej [...], doprowadziło do wyrządzenia jej znacznej szkody majątkowej. Wartość rynkowa tej nieruchomości zdecydowanie przewyższa bowiem egzekwowaną kwotę, a ponadto jest dla skarżącej istotna również z powodów rodzinnych. Zdaniem skarżącej, przeprowadzenie pierwszej licytacji nieruchomości w planowanym terminie, na podstawie tytułów wykonawczych, które z wysokim prawdopodobieństwem obejmują przedawnione zaległości podatkowe, naraziły ją nie tylko na utratę cennego składnika majątkowego, ale także na konieczność podejmowania kosztownych czynności celem odzyskania nieruchomości. W. W. podniosła również, że w trakcie licytacji zgłosiła swoje wątpliwości co do jej przeprowadzenia z uwagi na fakt, że jej wierzyciel – Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – B. wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zaś [...] "[...]" z siedzibą w W. nie potwierdziła do godziny rozpoczęcia licytacji należnej jej kwoty 2.800,00 zł. Skarżąca stwierdziła, że w trakcie licytacji nie zgodziła się na jej przeprowadzenie. Wskazała też, że kwota 2.800,00 zł w stosunku do kwoty licytowanej nieruchomości w pierwszej licytacji stanowiącą 75% wartości nieruchomości, tj. 1.055.250 zł jest znacząco niewspółmierna do wartości działki aby wszczynać pierwszą licytację nie mając potwierdzenia od wierzyciela. Autorka skargi stwierdziła, że w toku licytacji zgłosiła na przeprowadzone czynności przez poborcę skarbowego ustną skargę komornikowi skarbowemu, który ją odrzucił. W związku z tym poinformowała, że w związku z ogłoszeniem o przystąpieniu w dniu 28 stycznia 2021 r. przez Urząd Skarbowy w Z. do pierwszej licytacji nieruchomości objętej Księgą Wieczystą nr [...] złoży zażalenie na powyższe. W. W. uważa, że zaplanowana na 28 stycznia 2021 r. pierwsza licytacja z nieruchomości powinna zostać odwołana z uwagi na toczące się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. postępowania podatkowe w sprawie umorzenia zaległości podatkowych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] [...] oraz nr [...] [...], których zakończenie planowane jest na 25 stycznia 2021 r. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zgadza się z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, że nie nastąpiło wywołanie licytacji. Jej zdaniem, przedmiotowa pierwsza licytacja została wywołana i zakończona w wyniku nie przystąpienia do niej żadnych osób. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej odrzucenie, gdyż na wydane postanowienie skarga nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że na zaskarżone postanowienie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z kolei w myśl art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii postępowania organu II instancji w przypadku stwierdzenia, że wniesione przez stronę zażalenie jest niedopuszczalne dlatego też należy sięgnąć, zgodnie z dyspozycją art. 18 u.p.e.a., do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Art. 134 tej ustawy stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten, w myśl art. 144 k.p.a., stosuje się odpowiednio do zażaleń. Zdaniem Sądu, podstawę prawną wniesionej w niniejszej sprawie skargi stanowi art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W opinii Sądu, brak jest podstaw do różnicowania sytuacji prawnej osób, wobec których organ odwoławczy stwierdził, że wniesione przez nie w postępowaniu egzekucyjnym zażalenie jest niedopuszczalne i którym, tak ja chce tego organ w odpowiedzi na skargę, skarga do sądu administracyjnego by nie przysługiwała, od sytuacji prawnej osób, wobec których postanowienie o niedopuszczalności zażalenia zostało wydane w postępowaniu administracyjnym, skoro w obu tych przypadkach podstawą prawną tych postanowień stanowią te same przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Poza tym skoro skarżącej przysługiwało prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, które zostałoby wydane po rozpatrzeniu jej zażalenia, to na stwierdzenie niedopuszczalności takiego zażalenia, skarga również jej przysługuje. Należy zatem uznać, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna i podlega rozpoznaniu. Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W dalszej kolejności należy przypomnieć, iż stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to nie narusza prawa. Podkreślić należy, iż niedopuszczalność środka odwoławczego może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności zachodzą, m.in. gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia przez wniesienie odpowiednio odwołania lub zażalenia. Zażalenie jest więc niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest postanowieniem w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeksu postępowania administracyjnego. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje zaś te przypadki, w których środek odwoławczy składa podmiot, który nie posiada legitymacji procesowej do jego wniesienia. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 4 lutego 2021 r. skarżąca wniosła zażalenie "na rozstrzygnięcie przez Komornika Skarbowego w Z. o dopuszczeniu do odbycia I licytacji w dniu 28.01.2021 r. nieruchomości objętej KW [...]". Jako podstawę prawną zażalenia skarżąca podała art. 111l u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem skargę na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji aż do jej zamknięcia zgłasza się ustnie komornikowi skarbowemu, który przyjmuje skargę do protokołu i natychmiast ją rozstrzyga, chyba że nie jest to możliwe. Rozstrzygnięcie komornika skarbowego ma moc postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Przedmiotem skargi złożonej na podstawie powyższego przepisu mogą być zatem wyłącznie czynności poborcy skarbowego podejmowane w toku licytacji. Nie można natomiast w tym trybie zaskarżyć czynności podejmowanych poza licytacją. W ramach przedmiotowej skargi można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się tylko do prawidłowego przebiegu danej czynności (realizacji określonego środka egzekucyjnego – egzekucji z nieruchomości, jej licytacji) w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z treści sporządzonego w dniu 28 stycznia 2021 r. protokołu z niedojścia do skutku pierwszej licytacji nieruchomości skarżąca nie złożyła skargi na czynności poborcy podatkowego ograniczając się jedynie do ustnego oświadczenia, że zamierza wnieść środki zaskarżenia na czynności podjęte przez organ egzekucyjny. Konsekwencją niezłożenia przez skarżącą w dniu 28 stycznia 2021 r. skargi na czynności poborcy podatkowego był brak wydania w tym dniu przez komornika sądowego jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 111l u.p.e.a., na które przysługiwałoby zażalenie. Za takie rozstrzygnięcie nie można bowiem uznać sporządzonego protokołu z niedojścia do skutku pierwszej licytacji nieruchomości. Skoro zatem nie doszło do wydania przez komornika sądowego rozstrzygnięcia, to skarżącej nie przysługiwało uprawnienie do wniesienia zażalenia. Tym samym prawidłowo organ II instancji uznał, że wniesione przez skarżącą zażalenie z dnia 4 lutego 2021 r. jest niedopuszczalne. Poza tym z treści rzeczonego zażalenia, jak i z treści wniesionej do tut. Sądu skargi, wynika, że intencją skarżącej nie było kwestionowanie czynności poborcy podatkowego podjętych w dniu 28 stycznia 2021 r., lecz sam fakt przystąpienia przez organ skarbowy do pierwszej licytacji nieruchomości. Skarżąca podniosła bowiem, że przeprowadzenie licytacji nieruchomości doprowadzi do wyrządzenia jej znacznej szkody majątkowej, gdyż wartość rynkowa tej nieruchomości zdecydowanie przewyższa egzekwowaną kwotę. Poza tym jej wierzyciel – Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – B. wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zaś [...] "[...]" z siedzibą w W. nie potwierdziła do godziny rozpoczęcia licytacji należnej jej kwoty 2.800,00 zł. Skarżąca stwierdziła także, że pierwsza licytacja z nieruchomości powinna zostać odwołana z uwagi na toczące się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. postępowania podatkowe w sprawie umorzenia zaległości podatkowych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] [...] oraz nr [...] [...], których zakończenie planowane jest na 25 stycznia 2021 r. Zgłoszone przez skarżącą zarzuty dotyczyły zatem czynności egzekucyjnej, a nie czynności poborcy podatkowego. Tymczasem skarga wymieniona w art. 111l u.p.e.a. dopuszcza możliwość badania jedynie tych czynności, które przynależą poborcy skarbowemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez niego czynności, a więc tych, o których mowa w Oddziale 6 u.p.e.a. Określony w art. 111l u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego, podobnie jak skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 § 1 u.p.e.a. Oba te środki mają charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie mogą mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak np. zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Zarówno skarga z art. 111l, jak i z art. 54 u.p.e.a., nie stanowią również dla siebie konkurencyjnych środków zaskarżenia, a ich ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi, o której mowa w art.111l u.p.e.a nie można kwestionować czynności egzekucyjnej wyznaczenia terminu licytacji nieruchomości. Jak wskazuje treść wskazanego przepisu skarga dotyczy czynności poborcy skarbowego podejmowanych w toku licytacji, a nie organu egzekucyjnego poprzedzających tą licytację. Nie ma też racji skarżąca podnosząc w skardze, że pierwsza licytacja została wywołana i zakończona w wyniku nie przystąpienia do niej żadnych osób. Zgodnie bowiem z treścią art. 111d § 2 u.p.e.a. stawienie się jednego licytanta wystarcza do przeprowadzenia licytacji. Warunkiem dojścia licytacji do skutku jest więc wzięcie w niej udziału przez co najmniej jedną osobę, tj. wpłacenie wadium przez co najmniej jedną osobę oraz stawienie się tej osoby lub jej pełnomocnika na licytacji. Jak jednak wynika z treści protokołu z niedojścia do skutku pierwszej licytacji nieruchomości, w dniu 28 stycznia 2021 r. w budynku Urzędu Skarbowego w Z. nie stawiła się żadna osoba zainteresowana przedmiotową licytacją. Stwierdzono też, że do wyznaczonego terminu licytacji nikt nie złożył wadium, jak również wadium nie wpłynęło na rachunek depozytowy organu egzekucyjnego. W związku z powyższym licytacja nie mogła dojść do skutku. Mając powyższe na względzie orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. jest prawidłowe, a zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ działał zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego mającymi odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. Podjął on bowiem wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i został oceniony w granicach swobodnej jego oceny. Z kolei uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje fakty, które stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, argumentację organu z wyjaśnieniem podstawy prawnej i odniesieniem się do stanowiska strony. W świetle powyższych ustaleń należy zatem stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.