I SA/Kr 738/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. T. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2003 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 1 sierpnia 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.N.T., na urzędowym formularzu, o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmujące zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2003 r. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trojgiem małoletnich dzieci. Ich miesięczny dochód wynosi 2.683,14 zł i stanowi go dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w wysokości 1.683,14 zł oraz dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża w wysokości 1.000,00 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m². Do syna skarżącej należy działka budowlana w N. S. o powierzchni 7 arów. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również cennymi ruchomościami. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy E. N. T. podniosła, iż posiada niskie dochody. Ma na utrzymaniu troje dzieci. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Czynsz za mieszkanie wynosi 600 zł. Ze względu na przewlekłą chorobę skarżąca ponosi koszty leczenia w wysokości 200 zł. Z powodu słabej odporności jednego z dzieci skarżącej, pozostaje ono w ciągłym leczeniu, co również pociąga za sobą znaczne wydatki. W związku z powyższym skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, tym bardziej, iż do opłacenia pozostaje 12 wpisów od skarg, które dotyczą podatku VAT za 2003 rok. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2006 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2007 roku (Dz. U. z 2006 r. Nr 171, poz. 1227), od dnia 1 stycznia 2007 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 936 zł. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż zarówno skarżąca, jak i jej mąż osiągają dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w deklarowanej łącznej wysokości 2.683,14 zł. Wysokość uzyskiwanych dochodów jest wyższa niż minimalne wynagrodzenie pracownicze, o którym mowa wyżej. Jest także znacznie wyższe od kwoty tzw. "minimum socjalnego", uzasadniającego przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej, wynoszącej 351 zł dla osób w rodzinie. Tym samym nie można stwierdzić, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie, tym bardziej, że jego wysokość jest niewielka - wynosi bowiem 121 zł. Zauważyć należy, że skarżąca spłaca miesięcznie kredyt zaciągnięty na zakup mieszkania w wysokości 1.500 zł. Wysokość raty kredytu przekracza nie tylko wysokość wpisu w niniejszej sprawie, ale jest także wyższa od sumy wpisów od wszystkich złożonych przez skarżącą skarg dotyczących określenia zobowiązania w podatku VAT za rok 2003. Podkreślić jednocześnie wypada, iż spłata zobowiązań z tytułu kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Ponadto, na marginesie należy stwierdzić że skarżąca, pomimo, iż na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika, korzysta z usług doradcy podatkowego. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może decydować o zasadności lub bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie orzekającego w całokształcie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy (orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953 r. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52). Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawczyni pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez stronę skarżącą kosztów jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).