I SA/Kr 751/08

Dnia 16 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G.-H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. postanawia : 1. zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W dniu [...] kwietnia 2008r. (data nadania w placówce pocztowej) Skarżąca M. G-H złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. W skardze zawarto min. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełniono późniejszym sporządzeniem urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wnioskach Skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wraz z mężem i córką. Źródłem utrzymania są wynagrodzenia za pracę Skarżącej oraz męża w łącznej wysokości 4.126,00 zł brutto. Skarżąca podała, iż posiada mieszkanie o pow. 75m kw., mąż posiada 12-letni samochód. Skarżąca podała także, iż posiada udziały w firmie "G" Sp. z o.o., obecnie zabezpieczone przez urząd skarbowy na poczet zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła także, iż nie posiada żadnych oszczędności, ani innego majątku ruchomego, czy nieruchomego. Skarżąca została zwolniona z jednej z firm, w której pracowała, przez co dochody rodziny znacznie się zmniejszyły. Istotnym w sprawie, zdaniem Skarżącej, jest zagrożenie funkcjonowania podatnika ze względu na zbyt duże zobowiązania pieniężne. W dniu 17 lipca 2008 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Od przedmiotowego postanowienia Skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Skarżąca, wobec istniejących zobowiązań podatkowych, nie ma możliwości zaciągnięcia kredytów i pożyczek na uiszczenie kosztów sadowych. Nadto wskazano, iż [...] października 2004r. spłonęła firma Skarżącej i Jej męża, co odbiło się na zdrowiu psychicznym męża i uzyskał on stopień lekki inwalidztwa. Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności Skarżąca dołączyła do sprzeciwu dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu zarządzeniu lub postanowienie przeciwko któremu został wniesiony ten środek prawny, traci moc. Oznacza to, że sprawę należy w całości od nowa rozpatrzyć merytorycznie. Zdaniem Sądu wniosek Skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również - co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach - iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Nadto to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania przesłanek mogących przyczynić się do udzielenia jej pomocy finansowej ze strony Skarbu Państwa. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku Skarżącej w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych uznał, iż istnieją podstawy do jego uwzględnienia w części, dlatego zwolnił Skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Skarżąca bowiem w sposób wyczerpujący i dokładny wykazała, że jej sytuacja majątkowa, zdrowotna męża i rodzinna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść pełnych kosztów postępowania. Przedstawione przez Skarżącą okoliczności, a zwłaszcza fakt utraty pracy, problemów zdrowotnych męża i Jego niepełnosprawność, zdaniem Sądu jednoznacznie wskazują, że uiszczenie przez Skarżącą wpisu sądowego w niniejszej sprawie stanowiłoby dla jej gospodarstwa domowego zbyt wielkie obciążenie. Jednocześnie Sąd uznał, że przy uzyskiwanych dochodach, nawet po odliczeniu stałych miesięcznych opłat, Skarżąca jest w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty związane z postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.