I SA/Kr 761/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata N. W. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 lutego 2018r., sygn. akt I SA/Kr 761/17 o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. P. – Zielińskiej na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 1 lutego 2018r., sygn. akt I SA/Kr 761/17, oddalające wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 września 2017r. sygn. akt I SO/Kr 8/17 przyznane zostało J. P. - Z. prawo pomocy, obejmujące ustanowienie adwokata z urzędu. Na tej podstawie Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w dniu 24 października 2017r. wyznaczył dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adw. N. W., wykonującej zawód w Kancelarii Adwokackiej w K. przy ul. [...]. Następnie akta sprawy o sygn. I SO/Kr [...] zostały włączone do akt postępowania prowadzonego pod sygn. I SA/Kr 761/17. Wyrokiem z dnia 19 października 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę J. P. - Z. oddalił. W dniu 29 grudnia 2017r. do tut. Sądu wpłynął wniosek adw. N. W. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w toku postępowania prowadzonego pod sygn. I SA/Kr 761/17 według norm prawem przepisanych wraz z oświadczeniem, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. Zarządzeniem z dnia 2 stycznia 2018r. referendarz sądowy zwrócił się do ww. pełnomocnika o wyjaśnienie, za jakie czynności podjęte w sprawie, domaga się wynagrodzenia. W piśmie z dnia 9 stycznia 2018r. adw. N. W. wskazała, że w ramach pomocy prawnej udzielonej skarżącej wykonała następujące czynności: zaznajomienie z aktami sprawy w czytelni Sądu w dniu 23 listopada 2017r., analiza sprawy, spotkanie z klientką w kancelarii w dniach 28 listopada 2017r. i 8 grudnia 2017r. Podała, że skarżąca podjęła decyzję o rezygnacji z zaskarżenia wyroku z dnia 19 października 2017r., przedkładając na ręce pełnomocnika pisemne oświadczenie w tym zakresie. W związku z wykonaniem ww. czynności pełnomocnik podtrzymał wniosek o przyznanie wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2018r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., oddalił wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W sprzeciwie od ww. postanowienia zarzucono naruszenie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu podano, że pomimo braku udziału w rozprawie, pełnomocnik brał udział w postępowaniu przed sądem I instancji. Zwrócono uwagę na fakt, iż faza postępowania I-instancyjnego zakończona zostaje dopiero w momencie przekazania akt sprawy, sądowi II instancji. Wszelkie zatem czynności podejmowane do tego czasu, zawierają się w etapie postępowania I-instancyjnego, w tym również czynności związane z odbiorem odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem i jego analiza, zmierzająca do oceny celowości wnoszenia w sprawie skargi kasacyjnej. Wskazano też, że Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu w § 21 ust. 1 pkt. 1 nie wskazuje (a contrario do pkt 2), że wynagrodzenie pełnomocnika należne jest za konkretne czynności takie, jak np. udział w rozprawie. Tym samym, brak jest podstaw do uznania, że niezawiniony przez pełnomocnika brak uczestnictwa w rozprawie jest podstawą do odmowy przyznania należnego mu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną przed sądem I instancji w sytuacji, w której podjął on swoje obowiązki i wykonał szereg innych czynności, zmierzających do pomocy skarżącej. Dodano także, iż zaskarżone rozstrzygnięcie, godzi w osadzone w konstytucji, prawo do wynagrodzenia za świadczoną pracę, przedstawione w uzasadnieniu stanowisko kreuje bowiem sytuację, w której pełnomocnik wyznaczony z urzędu z jednej strony zobligowany jest do podjęcia czynności i pomocy skarżącemu, z drugiej jednak nie zostaje za wykonaną pracę w jakikolwiek sposób wynagrodzony, czego nie można zaakceptować. W świetle powyższego, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej w toku postępowania prowadzonego przed Sądem pod sygn. akt I SA/Kr 761/17, według norm prawem przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, tym samym postanowienie starszego referendarza sądowego pozostaje w mocy. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Natomiast w świetle art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W tym miejscu podać należy, że szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1714, dalej: rozporządzenie). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie adwokat N. W. została wyznaczona przez organ samorządu adwokackiego, pełnomocnikiem skarżącej w dniu 24 października 2017r., po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku, oddalającego skargę. Nie brała zatem udziału w postępowaniu przed sądem I instancji. Zdaniem pełnomocnika, w rozpoznawanej sprawie, jej pomoc prawna, polegała na zaznajomieniu się z aktami sprawy, analizie sprawy i spotkaniach ze skarżącą. Nie można tracić z pola widzenia, że podjęte czynności są jedynie technicznymi czynnościami, które nie znalazły odzwierciedlenia w żadnym piśmie procesowym, sformułowanym przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu na gruncie badanej sprawy. Jedynym pismem, wygenerowanym przez pełnomocnika jest odpowiedź na wezwanie tut. Sądu o wyjaśnienie, za jakie czynności podjęte w sprawie, domaga się wynagrodzenia oraz sprzeciw od postanowienia referendarza tut. Sądu. Sąd nie neguje faktu, że pełnomocnik podjął swoje obowiązki, do których zresztą był zobligowany na gruncie ww. regulacji prawnych, ale nie wykonał on jednak żadnych konkretnych czynności, które miałyby w konsekwencji wpływ na pomoc skarżącej w badanej sprawie i tym samym za które mógłby otrzymać wynagrodzenie. Szereg innych czynności, na które powołuje się w sprzeciwie pełnomocnik nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy, jest to jedynie opinia na temat rzekomo wykonanych przez siebie czynności, dokonana przez pełnomocnika. W odniesieniu do zarzutu, że zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza sądowego, godzi w osadzone w konstytucji prawo do wynagrodzenia, podać trzeba, że wynagrodzenie takie może zostać przyznane za realnie i rzetelnie wykonaną pomoc prawną, która przejawia się m.in. w pismach procesowych, na etapie postępowania sądowego. W tym miejscu podkreślić należy, że na gruncie przedmiotowej sprawy, adwokat N. W. została wyznaczona przez organ samorządu adwokackiego pełnomocnikiem skarżącej już po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku, oddalającego skargę. Nawet wniosek o sporządzenie uzasadnienia został sformułowany i podpisany przez samą skarżącą. W tym miejscu podać także trzeba, że subsydiarny obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu dotyczy bowiem pomocy faktycznie udzielonej, nie jest więc następstwem samego faktu ustanowienia przez sąd pełnomocnika z urzędu oraz gotowości pełnomocnika do jej świadczenia. Udzielenie pomocy prawnej wiąże się więc z koniecznością podjęcia przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu odpowiednich czynności, składających się na udzielenie pomocy prawnej takich jak: udzielenie właściwej porady prawnej stronie, zapoznanie się z aktami sprawy, opracowanie pism procesowych, udział w posiedzeniu sądu (por. uchwała SN z dnia 8 marca 2012r., III CZP 2/12, OSNC 2012, nr 10, poz. 115, LEX nr 1129959 i powołane tam postanowienie SN z dnia 24 maja 2005r., I KZP 15/05, OSNKW 2005, nr 7-8, poz. 60, LEX nr 151472). Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu referendarza sądowego w kwestii wynagrodzenia za pomoc prawną, udzieloną skarżącej w postępowaniu drugiej instancji. Zasadnie bowiem referendarz wskazał, że wysokość opłat za czynności procesowe, dokonane przez adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji określa § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Słusznie zauważył również, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa stanowisko, iż katalog czynności adwokata w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, za które przysługuje wynagrodzenie ma charakter zamknięty (por. postanowienia NSA: z dnia 7 października 2010r., sygn. akt I OSK 1000/10, z dnia 17 września 2010r., sygn. akt II OSK 854/09). Zatem za czynności, które nie zostały wymienione w powołanym przepisie wynagrodzenie nie przysługuje. W konsekwencji zasadnie również uznał referendarz, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz pełnomocnika, kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Należy bowiem zgodzić się z referendarzem sądowym, że w rozpoznawanej sprawie, podjęte przez profesjonalnego pełnomocnika czynności nie przybrały formy skargi kasacyjnej, opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ani zażalenia, które mieszczą się w katalogu czynności, podlegających opłacie. Pełnomocnik nie uczestniczył też w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Rozporządzenie nie przewiduje zaś możliwości przyznania wynagrodzenia za przeprowadzenie konferencji ze stroną skarżącą, ani też za zapoznanie się z aktami sprawy i ich analizę. Wedle powyższej argumentacji oraz okoliczności faktycznych i prawnych, zasadnie referendarz tut. Sądu nie uwzględnił wniosku profesjonalnego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Argumentacja pełnomocnika skarżącej nie była słuszna i nie przyczyniła się do oceny, aby przedmiotowy wniosek uznać za zasadny. Kontrola postanowienia, od którego został wniesiony sprzeciw – przesądza zdaniem Sądu o prawidłowości wydanego w przedmiotowej sprawie postanowienia Referendarza Sądowego WSA w Krakowie. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest adekwatne do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Wobec tego, zaskarżone postanowienie, oddalające wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, należy uznać za prawidłowe, a sprzeciw pełnomocnika skarżącej za niezasadny. W związku z powyższym, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.