I SA/Kr 763/15

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie | w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz z wniosku M.J. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu I. oddala skargę, II. oddala wniosek o wymierzenie grzywny. Wnioskiem z dnia 18 listopada 2014 r. M.J. zwróciła się do Wójta Gminy G. o umorzenie IV raty w opłacie za wywóz odpadów komunalnych w 2014r. w kwocie 14,40 zł. W uzasadnieniu wniosku podała, iż nie odprowadza żadnych odpadów komunalnych w wyznaczonych terminach dla odbioru, ponadto wniosek spowodowany jest jej trudną sytuacją finansową i materialną. Przedstawiła kserokopie dowodu otrzymania emerytury oraz rachunki za: gaz, energie elektryczną, telefon, leki. Pozycje powyższe podsumowane zostały przez stronę na kwotę 449,51 zł, co po odjęciu od kwoty wypłacanej emerytury oznacza, iż na zakup żywności, odzieży, środków czystości oraz opału na zimę pozostaje wnioskodawczyni 533,81 zł. Wójt Gminy G. decyzją z dnia 8 grudnia 2014 r. znak: [...], odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odbieranymi z terenu nieruchomości położonej w miejscowości K., za IV kwartał (tj. za miesiące październik, listopad oraz grudzień) 2014 roku. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w jego ocenie sytuacja materialna wnioskodawczyni nie zagraża jej egzystencji. Ponadto nie stwierdzono obniżenia zdolności płatniczych podatnika spowodowanych zdarzeniem losowym, czy też faktem, że podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć, lub której nie mógł zapobiec. Organ pierwszej instancji wskazał również, iż dokonał już umorzenia przedmiotowej opłaty za kwartały III i IV 2013 roku oraz I-III 2014r. Od powyższej decyzji M.J. złożyła odwołanie, zarzucając błędne uzasadnienie faktyczne oraz braki w ustaleniach, w szczególności dotyczących okoliczności odbioru odpadów z nieruchomości strony. Ponadto zarzuciła błędne ustalenia dotyczące sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawczyni, poprzez nieprawidłowe ustalenie dochodu strony oraz nieuwzględnienie minimum socjalnego i progu ubóstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 lutego 2015r. znak: [...], na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 67a § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż organ pierwszej instancji nie dokonał oceny przedłożonych przez stronę dowodów. Przyjął jako dochód kwotę wskazaną w przekazie pocztowym, gdy w odwołaniu strona podnosi, że tylko w części jest to jej dochód z tytułu emerytury, do którego nie powinien być wliczany zasiłek pielęgnacyjny. Dodatkowo wysokość dochodu oraz kosztów opłat za media dotyczy października 2014 r., podczas gdy koszty leków dotyczą września 2014 roku. Organ pierwszej instancji wyłącznie na podstawie wskazanych przez stronę dowodów doszedł do wniosku, że nie miało miejsca obniżenie zdolności płatniczych wnioskodawcy spowodowane zdarzeniem losowym, lub trudną sytuacją życiową podatnika. W ocenie organu odwoławczego z powyższym twierdzeniem nie można się zgodzić, gdyż udokumentowane przez wnioskodawcę okoliczności nie są wystarczające dla oceny, czy sytuacja życiowa strony uległa zmianie, gdyż brak jest w dla nich punktu odniesienia. Nie sposób na podstawie tych niezweryfikowanych i częściowych danych - o dochodach i wydatkach wnioskodawcy - stwierdzić zmiany sytuacji finansowej i materialnej strony, bez porównania ich ze stanem uprzednim. Ponadto, w aktach sprawy brak jest materiałów dokumentujących sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Organ pierwszej instancji powyższe okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, mógł wyjaśnić odbierając od strony oświadczenie o stanie majątkowym, źródłach dochodów, sytuacji rodzinnej oraz ponoszonych wydatkach. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji przedmiotowy wniosek strony jest kolejnym, dlatego w posiadaniu organu powinny znajdować się materiały dotyczące sytuacji strony, które można było zaliczyć jako dowody w sprawie i dokonać ich oceny, oczywiście po uwzględnieniu zmian jakie mogły zaistnieć z upływem czasu. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy stwierdził naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Zadaniem organu w niniejszej sprawie było potwierdzenie albo zaprzeczenie, czy powody na które powołuje się strona uzasadniając swój wniosek spełniają kryterium ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W niniejszej sprawie okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca nie zostały w wystarczającym zakresie wyjaśnione. Organy podatkowe zobowiązane są ustalić wszystkie fakty, jakie mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Mając na uwadze powyższe uznać należy, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało w niewystarczającym zakresie. Odnosząc się merytorycznie do zarzutu odwołania odnośnie braku realizacji usługi, o której mowa w art. 6c ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tzn. odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych – organ stwierdził, że nie jest on zasadny. Sposób realizacji zadań, nałożonych na gminę ustawą z dnia z dnia 1 lipca 2011 r., a dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi, nie może być rozpatrywany w toku postępowania toczącego się na podstawie rozdziału 7a, działu III Ordynacji podatkowej, tzn. dotyczącego ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Organ pierwszej instancji rozpatrując niniejszą sprawę ponownie, winien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie tak zebranego materiału, oceni czy w okolicznościach sprawy występuje, lub nie przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a następnie prawidłowo i rzetelnie uzasadnić w decyzji swoje rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję M. J. zarzuciła rozstrzygnięciu brak rozpatrzenia merytorycznego sprawy i nie wskazanie organowi pierwszej instancji, jakie konkretnie czynności powinny być dokonane w terminie określonym art. 35 § 1 kpa, co generuje koszty postępowania. Ponadto brak w uzasadnieniu faktycznym przyczyn i motywów faktu, iż do dochodu podatnika w kwocie 776,56 zł miesięcznie, który jest emeryturą jest doliczony dodatek pielęgnacyjny w wysokości 206,76 zł. Skarżąca podnosi, iż dla merytorycznego załatwienia sprawy, konieczne jest określenie sytuacji materialnej podatnika według faktycznych kosztów utrzymania na podstawie badań E., w związku z czym zarzuca decyzji Kolegium nie wykazanie w uzasadnieniu faktycznym, iż emerytura skarżącej jest niższa od faktycznej granicy ubóstwa w Polsce. Strona zarzuca Kolegium, że jego bezczynność generuje koszty postępowania, które zagrażają życiu strony i pozbawiają ją środków na przeżycie. Ponadto strona podnosi, iż nie wystawiała odpadów komunalnych i nie podpisywała żadnych faktur za odbiór odpadów. Opłata ta ustalona uchwałą Rady Gminy G. jest zawyżona, gdyż skarżąca nie jest w stanie wytworzyć miesięcznie odpadów o objętości 1/4 120 - litrowego pojemnika. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 tej ustawy skargę oddala. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zaakcentować należy, że zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ na wniosek strony może udzielić ulgi w spłacie należności publicznoprawnej, w tym ją umorzyć, ale tylko wówczas, gdy w okolicznościach sprawy stwierdzi wystąpienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wskazanych w tej normie. Przesłankami tymi są: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Tą drugą przesłankę należy rozumieć jako dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej itp. Ponadto interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata należności publicznoprawnej spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych. Organ podatkowy rozpatrując przesłankę interesu publicznego, powinien rozważyć skutki społeczne, jakie spowoduje wykonanie zobowiązania, o ulgę w którym strona wnosi. Ocenić więc należy konsekwencje po stronie wnioskodawcy i jego rodziny, jakie przyniesie spełnienie świadczenia, w tym również w drodze egzekucji. Organ podatkowy zobowiązany jest odpowiedzieć na pytanie, czy rzeczywiste koszty społeczne takiego rozwiązanie będą względniejsze, niż uwzględnienie wniosku strony. Decyzja organu w zakresie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, lecz nie zwalnia go od wyczerpującego wyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy i odniesienie jej do przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Decyzja w zakresie umorzenia lub odmowy umorzenia zaległości w spłacie należności publicznoprawnej nie może mieć zatem charakteru dowolnego, lecz winna uwzględniać przesłanki z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w oparciu o dokładnie ustalony stan faktyczny, co dopiero umożliwia dokonanie kontroli takiego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny. W ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż organ I instancji oceny takiej, to jest opartej o wyczerpująco ustaloną sytuację materialną skarżącej, nie dokonał. W kontrolowanej sprawie istotne było, iż wniosek strony jest już wnioskiem kolejnym, a poprzednie jej wnioski były uwzględniane. W związku z tym organ I instancji winien dokonać wyjaśnienia na ile sytuacja materialna skarżącej uległa pozytywnej dla niej zmianie dla dokonania obecnego negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Organ I instancji tymczasem istotnie ograniczył się jedynie do danych przedstawionych w ostatnim wniosku, pomimo, iż w jego posiadaniu znajdowały się materiały dotyczące sytuacji strony wynikające z rozpatrywania poprzednich wniosków, które można było zaliczyć jako dowody w sprawie i dokonać ich oceny, po uwzględnieniu zmian jakie mogły zaistnieć z upływem czasu. Ponadto przyjął jako dochód kwotę wskazaną w przekazie pocztowym, gdy w odwołaniu strona podnosi, że tylko w części jest to jej dochód z tytułu emerytury, do którego nie powinien być wliczany zasiłek pielęgnacyjny. Dodatkowo wysokość dochodu oraz kosztów opłat za media dotyczy października 2014r., podczas gdy koszty leków dotyczą września 2014r. Powyższe ustalenia zasadnie zostały przez organ odwoławczy uznane za niewystarczające do oceny, że nie miało miejsca obniżenie zdolności płatniczych wnioskodawcy spowodowane zdarzeniem losowym, lub trudną sytuacją życiową podatnika. Przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja nie pozwala tymczasem istotnie na ocenę, czy sytuacja życiowa strony uległa zmianie, gdyż brak jest dla nich punktu odniesienia w relacji do uprzednio ustalonej sytuacji materialnej skarżącej, którą organ I instancji uznawał za uzasadniającą do umorzenia zaległości w kontekście przesłanki ważnego interesu podatnika. Dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego wymaga zatem przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części w rozumieniu art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie dowodowe organu I instancji ograniczyło się jedynie do dokumentów przedłożonych przez skarżącą w jej wniosku. Stąd niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut, iż organ odwoławczy winien orzec merytorycznie w oparciu o zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy. Powyższe dotyczy także zarzutów skargi odnoszących się do braku oceny dochodów skarżącej z rozbiciem na elementy składowe, tj. emeryturę i zasiłek pielęgnacyjny. Brak ustalenia rzeczywistych dochodów i okoliczności zmiany sytuacji materialnej nie pozwala bowiem wydać prawidłowego rozstrzygnięcia w oparciu o same dane wskazane przez skarżącą. Uwagi te dotyczą także wskazywanych przez skarżącą wyników badań E., gdyż nie mogą one stanowić istotnej samodzielnej okoliczności jako podstawy rozstrzygnięcia bez faktycznego ustalenia kosztów utrzymania. Organ I instancji nie odebrał od wnioskodawczyni aktualnego oświadczenia o jej przychodach, wydatkach, sytuacji rodzinnej itp. Czynności te są konieczne w ocenie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wobec tego zasadnie organ odwoławczy stwierdził naruszenie przez organ I instancji art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy nie uchybił zasadzie szybkości i ekonomiki postępowania, gdyż braki w postępowaniu dowodowym organu I instancji, były, jak wyżej wskazano, znaczne. Dodatkowo art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej ogranicza możliwość orzekania merytorycznego przez organ odwoławczy przy kontroli decyzji uznaniowych organu I instancji. Wbrew zarzutom skarżącej organ odwoławczy, ze względu na art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej, nie jest władny zakończyć niniejszej sprawy poprzez wydanie rozstrzygnięcia co do jej istoty, tzn. umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za IV kwartał 2014r. Również wskazania organu odwoławczego co do dalszego postępowania i czynności jakie winien podjąć organ I instancji są wbrew zarzutom skargi konkretne i zasadne, ponieważ nakazują, oprócz przeprowadzenia konkretnych dowodów dotyczących ustalenia sytuacji materialnej skarżącej, także porównać tak ustaloną obecną sferę ekonomiczną z poprzednią, która była podstawą przyznania ulg w spłacie zaległości. Powyższe wskazania nie zawierają przy tym nakazów, co do sposobu rozstrzygnięcia, a zatem nie wkraczają w sferę uznania administracyjnego, przysługującemu organowi I instancji. Pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z przywoływanym przez stronę art. 149 § 1 ustawy o p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w tym przepisie polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przepis ten określa treść orzeczenia uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a zatem nie może znaleźć zastosowania w sprawie, gdyż przedmiotem kontroli sądu był wydany już w wyniku przeprowadzonego postępowania akt administracyjny (decyzja). Podobnie bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje regulacja art. 287 pkt 2 ustawy o p.p.s.a., zgodnie z którą w przypadku gdy sąd w orzeczeniu stwierdzi nieważność aktu albo ustali przeszkodę prawną uniemożliwiającą stwierdzenie nieważności aktu, stronie, która poniosła szkodę, służy odszkodowanie od organu, który wydał decyzję. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest bowiem wcześniejsze stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu, podczas gdy w warunkach niniejszej sprawy brak było podstaw do stwierdzenia przesłanek kwalifikowanych jego braków. Dodatkowo art. 287 ustawy o p.p.s.a. nie określa podstawy roszczenia poszkodowanej strony, ponieważ ta podstawa wynika z przepisów kodeksu cywilnego. W sytuacjach określonych art. 287 powyższej ustawy, strona może więc dochodzić odszkodowania w postępowaniu przed sądem powszechnym na podstawie art. 417–4172 Kodeksu cywilnego. Z kolei zarzut uchybienia terminowi rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy nie może prowadzić do uchylenia z tego tytułu zaskarżonej decyzji. Natomiast podnoszone okoliczności związane z wysokością opłaty w powiązaniu z wielkością odprowadzonych odpadów, nie należą bezpośrednio do sfery niniejszej kontroli. Jeżeli skarżąca nie zgadza się z nałożonymi na nią obciążeniami może je kwestionować w odrębnym postępowaniu. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a. oddalając skargę.