I SA/Kr 785/11

Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "I" Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 marca 2011r. znak:[...], [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2004 i 2005 p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 27 lutego 2012r. I. Spółka z o.o. z siedzibą w K., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 marca 2011. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka "I." domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na zły stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. Wskazuje, iż w związku z faktem, że decyzją Urzędu Kontroli Skarbowej, a następnie Izby Skarbowej firma została obciążona zobowiązaniem podatkowym za rok 2004 kwotą 13 799 zł i rok 2005 kwotą 59 900 zł, co przy kapitale spółki w kwocie 50 000 zł spowodowało, iż firma zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Dodaje, iż aktualnie aktywa Spółki to gotówka w kasie w kwocie 2 792,60 zł i banku 812,81 zł oraz środki trwałe w postaci lokali użytkowych w podziemiach budynków mieszkalnych, które mogą okazać się trudno zbywalne. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "I." Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie robót ogólno budowlanych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50 000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę 42 444,18 zł. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym działalność spółki przyniosła stratę w wysokości 18 724,81 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzone są środki w wysokości 812,81 zł. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Spółka z o.o. "I." w K. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą pomimo, iż aktualnie – jak oświadcza, ze względu na zobowiązania podatkowe - nie podejmuje nowych działań. Spółka funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji ani upadłości. Posiada środki pieniężne zarówno na rachunku bankowym jak i w kasie w formie gotówki, w kwotach przewyższających wymagany na obecnym etapie postępowania wpis sądowy należny od skargi kasacyjnej. A zatem wnioskodawca ma możliwość pokrycia bieżących należności sądowych z posiadanych środków finansowych. Skoro skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłość przedsiębiorcy, gdyż celem działalności gospodarczej jest generowanie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi , lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Sam fakt wykazania przez stronę strat z lat ubiegłych podlegających odliczeniu w wysokości 18 724,81 zł nie oznacza jednoznacznie, iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę strata nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Ponadto wnioskodawczyni posiada znacznej wartości środki trwałe o wartości – jak podano – 42 444,18 zł. Strona wykazuje także kapitał zakładowy ( 50 000,00 zł ). Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem. Tym bardziej nie ma znaczenia argument strony o prawdopodobnej trudnej zbywalności tegoż majątku. Jak wskazano, wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Jak wskazano – posiadany majątek oraz ujawnione środki pieniężne w gotówce i na rachunku bankowym wskazują, iż wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi, i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych obecnie należności sądowych. W tym miejscu również trzeba podnieść, iż wyłożenie kosztów przez Spółkę "I." może okazać się tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi , zgodnie z art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki nie pozwala na stwierdzenie, iż środki, jakimi dysponuje nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie wpisu należnego od złożonej skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).