I SA/Kr 789/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. i M. J.-P. na postanowienie Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2007 r. w sprawie ze skargi M. P. i M. J. - P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia : I. zwolnić skarżących w 1/2 części od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej; nie domagali się oni ustanowienia pełnomocnika. Z informacji podanych przez skarżących wynika, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wraz z córką, ur. w 1999 r. oraz synem, ur. w 1996 r. Skarżący otrzymują miesięczny dochód w kwocie 3141 zł (M. J.-P. – około 2500 zł, M. P. – 639 zł) nie posiadają, nieruchomości (mieszkanie o pow. 91,41 m2 jest własnością dzieci), zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżący otrzymują pomoc finansową od rodziców - M. P. w kwocie 2000 zł, natomiast M. J.-P. – 250 zł. W piśmie z dnia 21.09.2007 r. pełnomocnik skarżących podał, iż M. P. nie posiada stałego zatrudnienia. Miesięczne wydatki, zgodnie z oświadczeniem skarżących, kształtują się na poziomie 4100 zł – M. P. łoży na utrzymanie rodziny 2500 zł, natomiast M. J.-P. 1600 zł. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2007 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżących od kosztów sądowych w 1/2 części. W uzasadnieniu wskazano, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przez sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Referendarz w WSA, po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej skarżących stanął na stanowisku, iż zwolnienie skarżących od kosztów sądowych w ½ części jest rozstrzygnięciem z pełni odpowiadającym badanej sytuacji. Od przedmiotowego postanowienia pełnomocnik skarżących wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazano, że przy wydaniu kwestionowanego postanowienia nie uwzględniono rzeczywistej sytuacji majątkowej M. P., przyjmując, że jego miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 1466,66 zł, nie wliczając w to alimentów w wysokości 1100 zł. z uwagi na fakt, iż skoro skarżący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe i finansuje produkty żywnościowe dla całej rodziny to nie ma podstaw, aby do kwoty miesięcznych wydatków wliczać jeszcze alimenty. Podkreślono także, iż uiszczenie przez skarżącego wpisu w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 592/07 w kwocie 2 tys. zł nie może być interpretowane na jego niekorzyść, gdyż został on wezwany do dokonania tej czynności pod rygorem odrzucenia. Wskazano również, iż pomoc otrzymywana od rodziny jest pomocą doraźną, a nie stałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – oznaczona dalej jako p.p.s.a.) – od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż zasługuje on na uwzględnienie w części. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że są osobami na tyle ubogimi, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego nawet w niewielkim stopniu. Wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane do osób, które faktycznie nie posiadają możliwości finansowych zapłaty należności związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, przy czym ich sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata nawet części kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Takimi osobami niewątpliwie nie są skarżący. Skarżąca otrzymuje stały miesięczny dochód, a poza tym oboje małżonkowie otrzymują co miesiąc stałą (wynika to z oświadczeń skarżących) pomoc od rodziców. Przyjmując wysokość wydatków wykazanych przez skarżących w złożonych oświadczeniach (łącznie z alimentami do zapłaty, których zobowiązany jest skarżący, chociaż z oświadczenia wynika, że faktycznie alimentów tych nie płaci i zalega z płatnością za 8 miesięcy) Sąd stwierdza, iż uiszczenie ½ części kosztów sądowych (na obecnym etapie będzie to jedynie 197 zł) leży w granicach możliwości finansowych skarżących. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. .