I SA/Kr 791/14

|Sygn. akt I SA/Kr 791/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Bogusław Wolas, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2014 r., sprawy ze skargi B.F., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 lutego 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, , , - s k a r g ę o d d a l a -, , , , Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 3 lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 162 § 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Postanowieniem nr [...] z dnia 28 sierpnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonał względem B.F. (dalej: skarżącego) zaliczenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Pismem z dnia 16 września 2013 r. skarżący wystąpił z zażaleniem na powyższe postanowienie, nadając je w dniu 17 września 2013 r. w placówce pocztowej na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia 15 listopada 2013 r., Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie to zostało skarżącemu doręczone w dniu 25 listopada 2013 r. Pismem z dnia 3 grudnia 2013 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 28 sierpnia 2013 r. Skarżący wyjaśnił, że pierwotne zażalenie nadał w dniu 17 września 2013 r. w placówce pocztowej na terytorium Zjednoczonego Królestwa. Skarżący był przekonany, że nadając przesyłkę pocztową w placówce operatora świadczącego usługi w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej odnosi taki sam skutek jak wykorzystanie w tym celu operatora pocztowego w Polsce. Skarżący wskazał w tym zakresie na analogię z art. 165 § 2 k.p.c. oraz zasygnalizował, że pouczenie o sposobie wniesienia zażalenia nie zawierało informacji o skutkach wykorzystania w tym celu zagranicznej placówki pocztowej. Skarżący podał ponadto, że ustanie przyczyny uchybienia terminu w niniejszej sprawie należy wiązać z doręczeniem mu postanowienia z dnia 15 listopada 2013 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył treść adekwatnych przepisów oraz wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony. Jak bowiem podał sam skarżący, ustanie przyczyny uchybienia terminu miało miejsce w dniu 25 listopada 2013 r., to jest w chwili doręczenia skarżącemu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu został nadany jako list polecony dopiero w dniu 5 grudnia 2013 r., a zatem po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. Organ wyjaśnił również zasady przywracania terminu do dokonania czynności procesowej w tym pouczył o niedopuszczalności przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. Pismem z dnia 14 marca 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienia, wnosząc o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającą je decyzją organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 162 § 1 O.p. poprzez odmówienie przywrócenia terminu pomimo spełnienia wszystkich przesłanek w tym zakresie, 2) art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 O.p., przejawiające się w uchybieniu obowiązkowi uzasadnienia w sposób logiczny i odnoszący się do okoliczności faktycznych zastosowanej wykładni prawnej i przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi podano, że Dyrektor Izby Skarbowej niesłusznie oblicza siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, gdyż "powyższe miało (...) jedynie uprawdopodobnić mój brak wiedzy w przedmiocie regulacji prawnej odnoszącej się do doręczeń zagranicznych". Skarżący wyjaśnił, że niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia z dnia 15 listopada 2013 r. przystąpił do weryfikacji terminów nadania zażalenia i natychmiast po ustaleniu danych w tym zakresie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący zaznaczył ponadto, że jego twierdzenia w powyższym zakresie zasługują na uznanie za wiarygodne, co w jego ocenie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone postanowienie naruszyło prawo w sposób uzasadniający jego eliminację z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały oparte o art. 162 § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że wprowadzenie środka w postaci uprawdopodobnienia do wniosku o przywrócenie terminu uzasadnione jest incydentalnym, wpadkowym charakterem tego postępowania w stosunku do toku postępowania zasadniczego. Z tego powodu ustawodawca przewiduje jedynie namiastkę dowodu, a weryfikacja twierdzeń zawartych we wniosku nie może przerodzić się w osobne postępowanie. Organ powinien jedynie ocenić prawdopodobieństwo określonego ciągu zdarzeń, a przeprowadzanie dowodów mających na celu weryfikację uprawdopodobnienia ograniczyć do niezbędnego minimum (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1654/11; LEX nr 1329651). Nie zmienia to jednak faktu, że o braku winy w niedochowaniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jego dochowanie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, np. siły wyższej (powódź, ostry atak zimy) czy też niektórych zdarzeń losowych (choroby, wypadku czy przerwy w komunikacji). Ocena okoliczności zakomunikowanych przez wnioskodawcę powinna być jednak dokonywana według, tzw. obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Stąd też jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1407/11; LEX nr 1336171). Należy mieć również na uwadze fakt, iż w myśl art. 162 § 2 O.p., podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Oznacza to, że złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu po upływie 7 dni licząc od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi skutkować musi negatywnym rozstrzygnięciem wniosku podatnika o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1576/11; LEX nr 1145376). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w podaniu o przywrócenie terminu skarżący stwierdził, że "ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia należy wiązać z otrzymaniem (...) postanowienia, w którym organ stwierdził uchybienie (...) terminu do wniesienia zażalenia". Podanie to skarżący nadał do organu listem poleconym w dniu 5 grudnia 2013 r. (dowód: odcisk stempla pocztowego na kopercie, k. 1 akt administracyjnych), gdy tymczasem wspomniane postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu zostało skarżącemu skutecznie doręczone już w dniu 25 listopada 2013 r. (dowód: kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru, k. 18 akt administracyjnych). Powyższe oznacza, że już z samej treści podania o przywrócenie terminu wynika, że zostało ono złożone po terminie, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. i nie powinno było odnieść pożądanego przez skarżącego skutku. Okoliczności te spowodowały zmianę stanowiska skarżącego, co do daty początkowej terminu na złożenie podania o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do sądu administracyjnego podniesiono już bowiem, że w ocenie skarżącego "za bezzasadne należy uznać liczenie terminu od momentu odebrania (...) postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, bowiem powyższe miało (...) jedynie uprawdopodobnić brak wiedzy skarżącego w przedmiocie regulacji prawnej odnoszącej się do doręczeń zagranicznych". Przytoczony fragment skargi oznacza zatem, że stanowisko skarżącego w przedmiocie daty początkowej terminu z art. 162 § 2 O.p. zostało zmienione na potrzeby postępowania sądowego, gdy skarżący zorientował się, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnej alternatywnej daty "ustania przyczyny uchybienia terminowi". Nie wskazał zatem, kiedy jego zdaniem ustały przyczyny niedotrzymania terminu. Nadmienić należy ponadto, że Sąd bada prawidłowość rozstrzygnięcia organu podatkowego na dzień jego wydania. W tym zaś dniu organ dysponował oświadczeniem skarżącego co do dokładnego dnia, kiedy ustały przyczyny uchybienia terminowi. Organ nie miał przy tym żadnych podstaw, aby doszukiwać się ewentualnych innych okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem innego dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi przez skarżącego. W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie uznał, że datą ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia w kontrolowanym postępowaniu jest – jak początkowo twierdził również skarżący – dzień doręczenia skarżącemu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Z wyjaśnień skarżącego prezentowanych na wszystkich etapach niniejszej sprawy wynika bowiem, że nadając zażalenie na postanowienie dnia 28 sierpnia 2013 r. z terytorium Zjednoczonego Królestwa, skarżący był przekonany, że dokonuje ww. czynności w terminie i dopiero zapoznanie się z treścią postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia wyprowadziło go z błędu "w przedmiocie regulacji prawnej odnoszącej się do doręczeń zagranicznych". Nie ma zatem żadnego uzasadnienia, by datę początkową biegu terminu na wniesienie podania o przywrócenie terminu w kontrolowanej sprawie wyznaczyć na jakikolwiek inny dzień niż 25 listopada 2013 r., kiedy to skarżącemu doręczono postanowienie z dnia 15 listopada 2013 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wskazać w tym miejscu można na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999r. (sygn. akt I SA/Gd 1664/98, LEX nr 38681), w którym zostało stwierdzone, że datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie. Wyrok ten w pełni oddaje sytuację faktyczną zaistniałą w niniejszej sprawie. Skarżący działał bowiem w subiektywnym przekonaniu, że wnosi zażalenie w terminie. O uchybieniu terminowi bezsprzecznie dowiedział się w momencie doręczania mu postanowienia o uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu nie można również zgodzić się z drugim zarzutem skargi, wskazującym na naruszenie przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 O.p. poprzez uchybienie "obowiązkowi uzasadnienia w sposób logiczny i odnoszący się do okoliczności faktycznych zastosowanej wykładni prawnej i przepisów prawa". Zdaniem Sądu bowiem zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy wskazane w powołanych przez skarżącego przepisach O.p. Dyrektor Izby Skarbowej rzeczowo streścił przebieg dotychczasowego postępowania w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a następnie powołał przepisy regulujące zasady rozpoznawania podań w takich sprawach. Organ wyraźnie zgodził się z treścią podania skarżącego o przywrócenie terminu w zakresie ustalenia początkowej daty biegu terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p., a następnie analizując niepodważane okoliczności faktyczne dotyczące terminu doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu oraz dotyczące daty nadania rozpoznawanego podania, organ uznał rozpoznawane podanie za spóźnione. Organ wyjaśnił przy tym, że termin o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. ma charakter nieprzywracany. Pomimo tego organ rzeczowo wyjaśnił zasady przywracania terminu do dokonania czynności procesowych w postępowaniu podatkowym, realizując zasadę informowania i przekonywania o zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Treść zaskarżonego postanowienia, a w szczególności jego uzasadnienie prawne i faktyczne pozwalają z łatwością prześledzić proces decyzyjny w kontrolowanej sprawie oraz w sposób klarowny umożliwiają poznanie realnych motywów wydania przez organ zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte jakimikolwiek uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.