I SA/Kr 796/24

WyrokWSA w Krakowie2024-12-16

Skład orzekający: WSA Grzegorz Karcz, WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego, liczony od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, może być liczony od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o przedmiocie i wartości spadku, jeśli dziedziczenie nastąpiło na podstawie przepisów prawa obcego, a postępowanie spadkowe różni się od polskiego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku dziedziczenia na podstawie przepisów prawa obcego, gdzie postępowanie spadkowe znacząco różni się od polskiego i nie można w nim wyróżnić odpowiednika polskiego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego, zgodnie z art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, należy liczyć od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o przedmiocie i wartości spadku. Niewiedza spadkobiercy ostatecznej wartości majątku i późniejszy wpływ środków pieniężnych ze sprzedaży masy spadkowej nie zwalniały go z obowiązku zgłoszenia w wymaganym terminie, jeśli był on niezawiniony.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie podatku od spadków i darowizn, dotyczącą terminu zgłoszenia nabycia spadku po bracie zmarłym w USA. Brat pozostawił nieruchomość, która została sprzedana, a skarżąca otrzymała środki pieniężne. Skarżąca dowiedziała się o ostatecznej wartości spadku i otrzymała środki 1 lutego 2024 r. Organ interpretacyjny uznał, że termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia należy liczyć od dnia uprawomocnienia się amerykańskiego postanowienia o ustaleniu dziedziczenia, co skutkowałoby obowiązkiem zapłaty podatku. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 796/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grzegorz Karcz (spr.), Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędzia: WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: specjalista Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2024 roku, sprawy ze skargi I. R., na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, z dnia 9 sierpnia 2024 roku Nr 0111-KDIB2-2.4015.75.2024.2.PB, w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych). I. R. (dalej: wnioskodawczyni, zainteresowana, skarżąca) wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor, organ) z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidulanej w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. W ramach opisu zaistniałego stanu faktycznego wskazała, że w dniu 28 listopada 2020 r. w Chicago zmarł jej brat, który zamieszkiwał na stałe w Stanach Zjednoczonych. W skład spadku po bracie wchodziła nieruchomość, która zgodnie z obowiązującymi na terenie USA przepisami została zbyta. Łącznie w spadku otrzymała 296 161,05 dolarów. Po potrąceniu kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem (koszty zarządu, sprzedaży majątku oraz koszty prawnika) otrzymała równowartość kwoty 215 274,08 dolarów, które zostały wpłacone na jej polski rachunek. W związku z faktem, że postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone przez kancelarię prawną ze Stanów Zjednoczonych, wiedzę o wysokości majątku jaki odziedziczyła uzyskała w dniu 1 lutego 2024 r., z chwilą otrzymania zawiadomienia oraz przelewu środków na rachunek bankowy. W ramach tak dokonanego opisu stanu faktycznego zainteresowana zadała następujące pytanie: • Czy w związku z otrzymaniem informacji o nabyciu spadku w dniu 1 lutego 2020 r., termin do złożenia zwolnienie, o którym mowa w art 4a ust. 1, stosuje się, do podatnika, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, w niniejszym przypadku otrzymując pismo z kancelarii prawnej? Zdaniem zainteresowanej zgodnie z art 4 ust 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn termin na złożenie deklaracji biegnie od dnia otrzymania informacji o przedmiocie i wartości spadku to jest 1 lutego 2024 r. albowiem spadkobierca nie miał wcześniej wiedzy o wartości jaką winien zadeklarować Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. * Po otrzymaniu wniosku organ wezwał zainteresowaną o złożenie dodatkowych oświadczeń a zainteresowana podała, że w dniu śmierci brata była obywatelem Polski i zamieszkiwała na terenie Polski. W stanie Illinois obowiązuje procedura dziedziczenia ustawowego zwana "administration procedings" a ponieważ brat zainteresowanej nie zostawił testamentu, więc przeprowadzono tę procedurę i w jej ramach sąd ustalił porządek dziedziczenia oraz powołał administratora spadku, którego zadaniem było: rozporządzenie masą spadkową, opłacenie rachunków i podatków, złożenie petycji do sądu o zamknięcie postępowania. Zainteresowana wyjaśniła, że po uzyskaniu decyzji sądu zatwierdzającej zamknięcie postępowania (równocześnie z wypłatą środków pozyskanych z rozdysponowania spadku oraz złożeniem rozliczenia zarządu majątkiem spadkowym) następuje koniec postępowania spadkowego tzn. sąd wydaje postanowienie o ustaleniu dziedziczenia ale jest to jedna z czynności w postępowaniu spadkowym. Podkreśliła, że postępowanie jest mniej sformalizowane niż w Polsce i jednocześnie w jego trakcie dochodzi do rozliczenia masy spadkowej. * W wydanej dnia 9 sierpnia 2024 r. interpretacji indywidualnej nr 0111-KDIB2-2.4015.75.2024.2.PB Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko zainteresowanej w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe. Uzasadniając zajęte stanowisko Dyrektor przytoczył treść przepisów art. 1 ust. 1 pk1, art. 2, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 8 ust. 3, art. 9 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1-3 oraz art. 4a ust. 1 pkt 1 i art. 4a ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j.: Dz.U.2024.596) dalej: "u.p.s.d." a także art. 922 §1, art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U.2024.1061) dalej: "k.c.". Zdaniem organu obowiązek podatkowy zainteresowanej powstał w momencie uprawomocnienia się postanowienia sądu amerykańskiego o ustaleniu dziedziczenia. Dyrektor podkreślił przy tym, że jego zdaniem należy odróżnić otrzymanie konkretnej kwoty pieniężnej wynikającej ze spadku, od prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie przez zainteresowaną spadku po bracie. Następnie organ podniósł, że w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia 6 miesięczny termin do zgłoszenia nabycia należy liczyć od dnia uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu dziedziczenia, które zdaniem organu stanowi odpowiednik orzeczenia polskiego sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zdaniem organu brak wiedzy zainteresowanej ostatecznej wartości majątku, jaki odziedziczyła, jak również fakt późniejszego wpływu na jej konto środków pieniężnych pochodzących ze sprzedaży masy majątkowej nie zwalniał jej z obowiązku zgłoszenia jego istnienia w wymaganym terminie. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem zainteresowanej, że zgodnie z art. 4a ust. 2 u.p.s.d. termin ten biegnie dla niej od otrzymania przez nią informacji o przedmiocie i wartości spadku tj. od dnia 1 lutego 2024 r., gdyż wcześniej nie miała wiedzy o wartości jaką winna zadeklarować, bo w ocenie organu zainteresowana posiadała wiedzę o istnieniu masy spadkowej. Podsumowując, organ wskazał, że jeżeli w przeciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu dziedziczenia zainteresowana nie złożyła zgłoszenia SD-Z2, to jest zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn z uwagi na upływ terminu o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt. 1 u.p.s.d. * Zainteresowana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na przedmiotową interpretację indywidualną prawa podatkowego. W skardze zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego tj. • art. 4a ust. 2 u.p.s.d. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że 6 miesięczny termin do złożenia przez nią deklaracji winien być liczony od dnia wcześniejszego niż otrzymanie informacji i rozliczenia spadku w dniu 1 lutego 2024 r. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnienie skargi stanowi uszczegółowienie tego zarzutu. Uwypuklono w nim jednak, że: procedura "administration proceedings" kończy się z chwilą rozliczenia masy spadkowej, na wcześniejszych etapach postępowania strony nie mają jednoznacznej wiedzy jakie środki zostaną im przekazane z masy spadkowej, postępowanie jest mniej sformalizowane niż to w Polsce a procedura sprzedaży nieruchomości jest wymuszona przez przepisy, albowiem spadkobiercą nie jest obywatel USA. Zdaniem skarżącej procedura prowadzona przez organy sądowe w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej odbiega od procedury prowadzonej przed polskimi sądami i nie można w niej wyróżnić tak jak w polskim systemie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. * W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji. Uzupełniająco wskazał, że polskie postępowanie spadkowe dzieli się na dwa etapy i zdaniem organu podobnie sytuacja wygląda podczas przeprowadzania procedury "administration proceedings". Podsumowując organ stwierdził, że skoro skarżąca miała wiedzę o śmierci swojego brata, wiedziała o istnieniu masy spadkowej oraz o przeprowadzonej procedurze dziedziczenia ustawowego w trakcie którego sąd wydał postanowienie o ustaleniu dziedziczenia a przy tym była jedyną spadkobierczynią to w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024.935) dalej: "p.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy to skargę uwzględnia (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ interpretacyjny rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu zainteresowanego, stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez zainteresowanego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 i § 2 o.p). Kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega więc w tym przypadku na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny przedstawiony przez zainteresowanego we wniosku o interpretację, a jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa. Trzeba również wyjaśnić, że zgodnie z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji, sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie istotą problemu było to, że zdaniem skarżącej prowadzona przez organy sądowe w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej procedura spadkowa odbiega od procedury prowadzonej przed polskimi sądami i nie można w niej wyróżnić tak jak w polskim systemie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, co oznacza że zgodnie z art 4 ust 2 u.p.s.d. termin na złożenie przez nią deklaracji biegnie od dnia otrzymania przez nią informacji o przedmiocie i wartości spadku to jest od dnia 1 lutego 2024 r. Natomiast zdaniem organu skoro skarżąca miała wiedzę o dacie śmierci brata, istnieniu masy spadkowej oraz przeprowadzonej procedurze dziedziczenia ustawowego "administration proceedings" w trakcie którego sąd (amerykański – przypis sądu) wydał postanowienie o ustaleniu dziedziczenia, które zdaniem organu stanowi odpowiednik postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydawanego przez sąd polski a przy tym skarżąca była jedyną spadkobierczynią to w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 4a ust. 2 u.p.s.d. W sprawie rację należało przyznać skarżącej z następujących względów. W myśl z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Natomiast art. 4 a ust. 2 u.p.s.d. stanowi, że jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów o których mowa w ust. 1 pkt 1 zwolnienie o którym mowa w ust. 1 stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Wskazując na treść tych przepisów zacząć należy od wskazania, że w przepisie art. 4a zarówno w ust. 1 jak i ust. 2 przywołanej ustawy o podatku od spadków i darowizn mowa jest o dokonaniu zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych a nie o zgłoszeniu ogólnie nabycia spadku. Nabywca nie zgłasza bowiem organowi tego, że jest spadkobiercą ale zgłasza nabycie własności konkretnych rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. W kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że z uregulowania zawartego w art. 4a ust. 1 pkt. 1 u.p.s.d. wynika, iż przewidziane w tym przepisie zwolnienie podmiotowe może mieć miejsce wówczas gdy wymieniona w tym przepisie osoba zgłosi fakt nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Sytuacja taka ma co do zasady miejsce wówczas gdy spadkobierca ma wiedzę o toczącym się postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku bo albo sam składa stosowny wniosek albo uczestniczy w postępowaniu zakończonym takim postanowieniem. Z kolei zastrzeżenie poczynione w ust. 2 dotyczy sytuacji kiedy danej osobie przysługują co prawda prawa do spadku, ale z przyczyn od siebie niezależnych dowiedziała się ona o nabyciu własności rzeczy lub praw wchodzących w skład spadku (który odziedziczyła) po upływie terminu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Orzecznictwo i doktryna odnosi to najczęściej do sytuacji gdy spadkobierca nie posiada wiedzy o toczącym się postępowaniu spadkowym i istnieniu postanowienia stwierdzającego nabycie przez niego spadku (por. wyrok NSA z 6 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1191/11). Ponad powyższe dotyczyć to może jednak i sytuacji, gdy niewiedza spadkobiercy dotyczy składnika majątkowego wchodzącego w skład odziedziczonego majątku. Zastosowanie opisanej zasady (art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.) oraz przywołanego wyjątku od tej zasady (art. 4a ust. 2 u.p.s.d.) nie nastręcza specjalnych trudności jeżeli dziedziczenie następuje na podstawie przepisów polskiego prawa cywilnego, bo wówczas zastosowanie znajdują wskazane przez organ przepisy art. 922 §1, art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U.2024.1061) dalej: "k.c." jak również przepisy art. 669 oraz art. 677 §1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j.Dz.U.2023.1550). Sprawa komplikuje się jednak gdy do owego nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia dochodzi w oparciu o przepisy prawa obcego. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 66a ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (t.j.Dz.U.2015.1792 ze zm.) prawo właściwe dla spraw spadkowych określa rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.Urz. UE L 201 z 27.07.2012, str. 107, z późn. zm.) dalej "rozporządzenie". Zgodnie z rozporządzeniem jeżeli jego przepisy nie stanowią inaczej, prawem właściwym dla ogółu spraw dotyczących spadku jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci (Artykuł 21 ust. 1) a prawu tak ustalonemu podlega ogół spraw dotyczących spadku (Artykuł 23 ust. 1). Skoro więc z przedstawionego przez skarżącą we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że brat skarżącej zmarł w Chicago i że w Stanach Zjednoczonych zamieszkiwał na stałe, to w myśl przywołanego wyżej rozporządzenia prawem właściwym dla ogółu spraw dotyczących spadku po nim jest amerykańskie prawo cywilne a nie polskie prawo cywilne. Czynienie zatem odniesień do regulacji zawartych czy to w kodeksie cywilnym czy też w kodeksie postępowania cywilnego jest nieuprawnione. Tym bardziej, że system prawa amerykańskiego różni się znacząco od systemu prawa polskiego, bo jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 467/18, gdzie wystąpił niemal analogiczny problem największą różnicą w dziedziczeniu na gruncie polskiego prawa i amerykańskiego jest samo postępowanie spadkowe przed sądem spadku. Rozstrzygnięcie amerykańskiego sądu w sprawie rozliczenia kosztów zarządu spadkiem nie jest bowiem tożsame z polskim (prawomocnym) postanowieniem stwierdzającym nabycie praw do spadku, gdyż sądy amerykańskie nie stwierdzają prawa do spadku, a jedynie stwierdzają uprawnienia do rozporządzania masą spadkową przez wykonawcę testamentu albo zarządcę spadku. Co istotne mimo zdefiniowania w prawie federalnym i stanowym dat otwarcia i nabycia spadku, są to konstrukcje teoretyczne, albowiem w praktyce spadkobierca nie ma żadnego prawa do żadnego z przedmiotów masy spadkowej, ani nawet roszczenia o jego wydanie czy choćby tylko ujawnienie, do momentu aż ten zostanie mu wydany przez wykonawcę spadku. Zadaniem wykonawcy testamentu/zarządcy spadku jest natomiast zebranie całości masy spadkowej, zapłata należnych zobowiązań (długów) i opłacenie kosztów oraz całkowite rozporządzenie masą spadkową zgodnie z prawem dziedziczenia testamentowego/ustawowego. Wykonawca/zarządca ostatecznie rozlicza się ze swoich obowiązków wraz z przekazaniem spadkobiercom czeków opiewających na kwotę pozostałą po spieniężeniu masy spadkowej; odpowiada przed sądem za realizację swoich obowiązków. W konsekwencji można przyjąć, iż momentem objęcia przedmiotu dziedziczenia w posiadanie, objęcia spadku, jest zdeponowanie otrzymanego spadku w postaci czeku w banku (lub innej instytucji) celem dokonania realizacji czeku. Prawo amerykańskie nie zna przy tym terminu "prawomocność". Nadto w prawie amerykańskim nie istnieje odpowiednik postanowienia o nabyciu spadku. W świetle tych ustaleń, mając na uwadze że prawo amerykańskie nie zna odpowiedników polskich instytucji prawnych takich jak postanowienie o nabyciu spadku oraz stwierdzenie prawomocności orzeczenia i uwzględniając, że na gruncie prawa amerykańskiego spadkobierca nie ma prawa do masy spadkowej ani nawet roszczenia o jego wydanie czy choćby tylko ujawnienia do momentu aż ten zostanie mu wydany przez wykonawcę/zarządcę spadku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjął, że momentem przyjęcia spadku, które na gruncie prawa polskiego powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn jest zdeponowanie otrzymanego spadku w postaci czeku w banku (lub innej instytucji) celem dokonania realizacji czeku, gdyż dopiero w chwili złożenia takiej dyspozycji spadkobierca ma wiedzę, że otrzymał spadek. W konsekwencji termin 6 miesięcy do złożenia zgłoszenia podmiotowego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn należy liczyć od dnia zdeponowania czeku w banku. Ta ocena i stanowisko zostało podtrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 28 lutego 2022 r. sygn. akt III FSK 577/21 sformułował nawet tezę, że "Stosownie do przepisu art. 4a ust. 2 u.p.s.d., zwalnia się od podatku od spadków i darowizn, nabycie własności praw majątkowych, jeżeli zgłoszenie nabycia tych praw organowi podatkowemu nastąpiło nie później, niż w terminie 6-ciu miesięcy od dnia, w którym nabywca dowiedział się o ich nabyciu.Jako zasadę należy przyjąć, że 6-cio miesięczny termin na zgłoszenie tych praw majątkowych w postaci czeków uzyskanych od amerykańskiego zarządcy spadku, należy liczyć od dnia doręczenia tych czeków nabywcy (np. przesyłką pocztową). W razie wątpliwości w przedmiocie ustalenia daty nabycie własności opisywanych praw majątkowych, termin ten należy liczyć od dnia złożenia czeków w banku w celu ich realizacji, przyjmując to zdarzenie jako datę pewną". Sąd orzekający w sprawie niniejszej pogląd ten aprobuje i przyjmuje za własny wskazując uzupełniająco, że skoro w myśl art. 4a ust. 1 i ust. 2 u.p.s.d. nabywca nie zgłasza organowi tego, że jest spadkobiercą lecz zgłasza nabycie własności konkretnych rzeczy lub konkretnych praw majątkowych, to po pierwsze akcentowana przez organ wiedza Skarżącej o dacie śmierci brata jest faktem prawnie nierelewantnym. A po drugie, ponieważ w myśl prawa amerykańskiego spadkobierca nie ma żadnego prawa do żadnego z przedmiotów masy spadkowej, ani nawet roszczenia o jego wydanie czy choćby tylko ujawnienie, do momentu aż ten zostanie mu wydany przez wykonawcę spadku - co następuje dopiero po zapłacie należnych zobowiązań (długów), podatków i opłaceniu kosztów - to w takiej sytuacji trudno przyjmować, że skarżąca miała wiedzę o masie spadkowej. Wprost przeciwnie, z przedstawionego przez skarżącą we wniosku opisu stanu faktycznego wynikało, że tak naprawdę skarżąca aż do dnia 1 lutego 2024 r. nie wiedziała, co tak naprawdę nabyła w drodze dziedziczenia. Poza tym, skoro - jak podaje pełnomocnik skarżącej - procedura sprzedaży nieruchomości należącej do zmarłego brata skarżącej była wymuszona przez przepisy (obowiązujące w stanie Illinois – przypis sądu) dlatego, że spadkobiercą nie był obywatel USA, to w takiej sytuacji przyjąć też wypada, że skarżąca w drodze dziedziczenia nie nabyła własności rzeczy (tzn. nieruchomości należącej do zmarłego brata) lecz w drodze dziedziczenia nabyła prawo majątkowe do otrzymania od wykonawcy/zarządcy spadku kwoty pochodzącej ze zbycia tej nieruchomości ale pomniejszonej o spłacone przez wykonawcę/zarządcę spadku zobowiązania (długi) zmarłego, podatki i koszty. O tym więc co konkretnie nabyła w drodze dziedziczenia po bracie, skarżąca dowiedziała się tak naprawdę dopiero z chwilą otrzymania zawiadomienia oraz przelewu środków na rachunek bankowy. Taka sytuacja wpisuje się w dyspozycję art. 4 a ust. 2 u.p.s.d. gdyż w swej istocie niewiedza skarżącej dotyczyła składnika wchodzącego w skład odziedziczonego majątku a przy tym była przez nią niezawiniona. Odnosząc się końcowo do przywołanych przez organ w odpowiedzi na skargę wyroków czy to Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 438/22 czy też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 687/14 sąd zwraca uwagę, że stany faktyczne będące kanwą do ich wydania nie są nawet zbliżone do stanu faktycznego opisanego we wniosku w sprawie niniejszej z tego prostego względu, że obu tych sprawach dziedziczenie nastąpiło na podstawie przepisów polskiego prawa cywilnego. Natomiast w sprawie niniejszej do nabycia w drodze dziedziczenia doszło w oparciu o przepisy prawa obcego. Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ interpretacyjny uwzględni przedstawioną powyżej argumentację. O kosztach postępowania sądowego (697 zł) sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) ustalone według stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło