I SA/Kr 798/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w W. w likwidacji , o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 19.05.2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za luty 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G. Sp. z o.o. w W. w likwidacji, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 19.05.2016r., nr [...] , w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za luty 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów spółka zajmuje się działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W chwili obecnej zatrudnia jednego pracownika i jest w fazie w likwidacji. Jej kapitał zakładowy wynosi 3 000 000 zł., a kapitał zapasowy wzrósł z 1 094 681,47 zł - w 2014r. do 1 154 681,47 zł - w 2015r. W 2015r. spółka uzyskała dochód w wysokości 696 710,66 zł, przy przychodzie na poziomie 1 773 253,28 zł. W ujęciu bilansowym poniosła natomiast stratę w wysokości 252 505,46 zł , przy przychodzie w kwocie 1 772 645 zł. Wartość środków trwałych podmiotu na koniec 2015r. wynosiła 14 723 769,42 zł. Spółka jest właścicielem następujących nieruchomości: - o pow. 2 ,08 ha, położonej w T. (województwo s.), obciążonej hipoteką przymusową w kwocie 9 870 855 zł; - o pow. 12,22 ha, położonej w T., obciążonej hipoteką przymusową w kwocie 12 277 851 zł ; - o pow. 29,04 ha, położonej w T., obciążonej hipoteką przymusową w kwocie 6 197 724 zł ;- o pow. 0,3646 ha, położonej w L. (woj. mazowieckie), obciążonej hipotekami umownymi kaucyjnymi w wysokości: 50 705,20 zł, 99 923,20 zł, oraz przymusowymi w wysokości: 15 862 002 zł, 420 011,60 zł, 129 298 zł, 1366,60 zł, 420 011,60 zł, 133 821 zł, 13 131,80 zł, 11 638,40 zł, 1367,40 zł, 1367,40 zł, 1367,40 zł, 21 580,50 zł, 31 729,50 zł, 31 482 zł, 31 219 zł, 30 960 zł, 1367,40 zł, 18 017,40 zł, 411 000 zł, 405 000 zł, 402 000 zł, 387 000 zł, 357 000 zł, 1367,40 zł, 1367,40 zł, 1367,40 zł, 31 189,50 zł, 30 987 zł, 27 709,50 zł, 900 zł, 1367,40 zł, 13 002 zł, 1367,40 zł, 1350 zł, 1367,40 zł, 18 017,40 zł, 8500 zł, - o pow. 0,7207 ha , położonej w B. (woj. S.), obciążonej hipotekami umownymi zwykłymi w kwotach : 16 000 zł, 12 000 zł, oraz hipotekami przymusowymi w kwotach : 3 600 zł, 61 959 zł, 54 000 zł, 3 600 zł, 54 000 zł, 18 000 zł, 3 600 zł, 18 000 zł, - o pow. 0,4937 ha , położonej w G., obciążonej hipotekami umownymi kaucyjnymi w kwotach : 30 662,40 zł, 16 000 zł, 12 000 zł, 9000 zł, 13 000 zł, 26 000 zł, oraz przymusowymi w kwotach : 15 862 002 zł, 4 240 291,90 zł, 3 434 757 zł, W Banku Przemysłowo Handlowym spółka posiada środki w wysokości 49,92 zł. Strona skarżąca podniosła, iż zamknięte zostały salony gier należące do niej, a znajdujące się w nich automaty zawierające zgromadzoną gotówką zostały zabezpieczone. Stwierdziła też, że utraciła płynność finansową i nie prowadzi działalności gospodarczej a jej rachunki bankowe zajęte zostały przez Pierwszy Urząd Skarbowy. To w konsekwencji, zdaniem skarżącej, spowodowało, że firma jest sparaliżowana i nie może prawidłowo funkcjonować a jej możliwości płatnicze są w rezultacie żadne. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jak najbardziej zasadna jest też teza, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postan. NSA z dnia 11.06.2014r. , sygn. akt II FZ 570/14, postan. NSA z dnia 05.06.2014r. , sygn. akt II FZ 646/14). Spółka pozostaje wprawdzie w stanie likwidacji, trzeba jednak zaznaczyć, że likwidacja jako etap w procesie rozwiązywania spółki nie zawsze jest powodem jej złej kondycji finansowej czy niewypłacalności. Stan ten nie przesądza zatem automatycznie o spełnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Każdorazowo badaniu podlega więc konkretna sytuacja danej spółki w oparciu o nadesłane oświadczenia i dokumenty. W rozpatrywanym przypadku, trzeba podkreślić przede wszystkim, że spółka posiada kapitał zapasowy znacznej wartości (1 154 681,47 zł), który w 2015r. uległ zwiększeniu w porównaniu z rokiem poprzednim. Jest również właścicielem środków trwałych o wartości 14 723 769,42 zł. Okoliczności te nie wskazują zatem o braku możliwości płatniczych podmiotu. Ponadto należy zaznaczyć , że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane , jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M.Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych . Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18.12.2013r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 02.12.2011r., sygn. II FZ 701/11 ). W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została jednak wykorzystana przez stronę skarżącą. Nie podjęła ona nawet próby zrealizowana w/w operacji, mimo twierdzenia, że spółka jest w ciężkiej sytuacji majątkowej. Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez spółkę argumentów zauważyć trzeba, że samo zamknięcie roku obrotowego stratą bilansową nie świadczy jeszcze o złej sytuacji podmiotu. Strata powstaje bowiem w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11, postanowienie NSA z dnia 21.09.2015r. , sygn. akt I FZ 287/15, postanowienie NSA z dnia 16.09.2015r. , sygn. akt I GZ 642/15, postanowienie NSA z dnia 20.01.2016r. , sygn. akt I GZ 889/15). Tym bardziej w sytuacji kiedy w ujęciu podatkowym spółka osiąga dochód, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku. W pełni podzielić też trzeba pogląd, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Istotniejsze zatem jest to, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie (postanowienie WSA w Warszawie z 14.02.2012r., sygn. III SA/Wa 3114/11, postanowienie NSA z dnia 18.02.2016r., sygn. I OZ 155/16), co też ma miejsce w analizowanej sytuacji. Z przedstawionych wyciągów bankowych z Banku B. S.A. i Banku P. S.A. nie wynika natomiast, żeby rachunki firmy zostały zajęte. W przypadku pierwszego z wymienionych, stosowny dokument opatrzony jest nawet adnotacją "kwota środków zablokowanych w momencie generowania wyciągu: 0,00". Biorąc pod uwagę powyższe, zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.