I SA/Kr 803/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , z dnia 22.03.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, postanawia: 1. ustanowić dla S.P. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych 2. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 22.03.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", oraz nadesłanych dokumentów S.P. ur. w 1934r. choruje na nowotwór układu moczowego i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Od 2004r. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej i faktycznej separacji. Otrzymuje emeryturę i dodatek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 1009,05 zł. miesięcznie , netto. W 2012r. z tego tytułu osiągnął dochód w wysokości 10 706,12 zł. Jego miesięczne wydatki obejmują: opłatę za gaz – ok. 50 zł., opłatę za wodę – ok. 10 zł., opłatę za prąd – ok. 140 zł., opłatę za wywóz śmieci – ok. 10 zł , opłatę za wywóz szamba – ok. 20 zł., opłatę za telefon – ok. 23 zł., koszty leków – ok. 100 zł., podatek od nieruchomości za drogę i dom, w sumie – ok. 20 zł. W zimie jednak, ze względu na konieczność ogrzewania domu, opłaty za gaz i prąd są wyższe. Wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Jest natomiast właścicielem, w ½ części, nieruchomości położonej w W., gmina Z., o pow. 0,1106 ha, zabudowanej domem o pw. 100 m2 oraz nieruchomości znajdującej się również w Z. o pow. 0,05 ha , w ¼ części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Zdaniem orzekającego sytuacja S.P. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe wnioskodawy. Utrzymuje się on tylko z niewysokiej emerytury i zasiłku a otrzymywana suma wydawana jest praktycznie na bieżące wydatki związane z opłatami, zakupem lekarstw i kosztami specjalnej diety. Stąd też, należy stwierdzić, iż w świetle w/w okoliczności poczynienie przez stronę skarżącą jakichkolwiek oszczędności na wynagrodzenie pełnomocnika jest poza jej możliwościami płatniczymi. Przyznanie zatem prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego jest więc uzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.