I SA/Kr 806/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Osady Turystycznej Sp. z. o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2006 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2006 roku Osada Turystyczna Spółka z o.o. w K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów od wniesienia skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 maja 2009 roku przesłał pełnomocnikowi strony skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie brak formalny został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza "PPPr" wynika, że skarżąca spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, iż przedmiotem działalności wnioskodawcy są usługi związane z rekreacją, działalność hotelowa i gastronomiczna. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 11.400.000,00 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi około 550.000 zł, a ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 363.900,02 zł. Ponadto wskazano, iż wnioskodawca dysponuje dwoma rachunkami bankowymi, na których na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy odnotowano ujemne wartości (-1.179,57 zł i -798,47 zł). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż spółka od szeregu lat ponosi straty bilansowe. W chwili obecnej spółka nie generuje zysków, a strata netto wyniosła 363.900,02 zł. Rachunki bankowe spółki zostały zajęte przez komornika sądowego. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca przesłała kserokopie następujących dokumentów: sprawozdania z działalności za rok 2007, zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2007, wprowadzenia do sprawozdania finansowego za rok 2007 oraz informacji dodatkowej za rok 2007, rachunku zysków i strat za rok 2007, sprawozdania z działalności za rok 2008, zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2008, wprowadzenia do sprawozdania finansowego za rok 2008 oraz informacji dodatkowej za rok 2008, bilansu na dzień 31 grudnia 2008 roku, rocznej karty wynagrodzenia pracownika, wykazu stanu zatrudnienia i wysokości środków na wynagrodzenia w spółce, deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień i maj 2009 roku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Warszawa 2008 r., str. 587). W ocenie orzekającego wnioskująca Osada Turystyczna Spółka z o.o. z siedzibą w K. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Podmiot ten nadal funkcjonuje w obrocie, nie został postawiony w stan upadłości. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że w ubiegłym roku spółka osiągnęła przychód w wysokości 900.938,22 zł przy kosztach uzyskania przychodu 1.264.838,24 zł, co dało stratę 363.900,02 zł. Wykazana przez wnioskodawcę strata w ostatnim roku obrotowym nie oznacza jednak, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Zauważyć także należy, że sytuacja spółki ulega poprawie. Świadczy o tym wysokość straty poniesionej na koniec roku 2008 w porównaniu z końcem roku 2007. Rok podatkowy 2007 spółka zamknęła stratą w wysokości 452.514,04 zł (przy przychodzie 1.074. 755,81zł i kosztach 1.527.269,85 zł), zaś w roku 2008 strata zmniejszyła się do wartości 363.900,02 zł. Zaakcentować również wypada, że spółka obecnie prowadzi działalność, która przynosi przychody rzędu ponad 30 tys. zł miesięcznie (marzec 2009 – 34.656 zł, kwiecień 2009 – 34.296 zł, maj 2009 – 33,491 zł). Powyższe oznacza, że spółka na bieżąco obraca środkami przekraczającymi wysokość kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Kapitał zakładowy strony skarżącej wynosi 11.400.000 zł. Z bilansu za rok 2008 wynika, że na koniec roku 2008 spółka posiadała rzeczowe aktywa trwałe o wartości 39.662,81 zł, a jej aktywa obrotowe wynosiły 4.378.055,80 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Podsumowując należy stwierdzić, że dokonana analiza sytuacji finansowej i stanu majątkowego Osady Turystycznej Sp. z o.o. w K. nie pozwala na stwierdzenie, że środki, którymi strona dysponuje, nie pozwalają na ponoszenie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).