I SA/Kr 806/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "O." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia 18 września 2009 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "O." Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2006 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - Strona skarżąca, w związku z wniesioną skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2006 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, iż przedmiotem działalności wnioskodawcy są usługi związane z rekreacją, działalność hotelowa i gastronomiczna. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 11 400 000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi 550 tys. zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 363 900,02 zł. Wnioskodawca dysponuje dwoma rachunkami bankowymi, na których na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy odnotowano ujemne wartości (-1 179,57 zł i -798,47 zł). Od szeregu lat Spółka ponosi straty bilansowe. W chwili obecnej Spółka nie generuje zysków, a strata netto wyniosła 363 900,02 zł. Rachunki bankowe Spółki zostały zajęte przez komornika sądowego. W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka nadesłała szereg dokumentów, min. sprawozdania z działalności i zeznania podatkowe. W dniu 18 września 2009 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie wydał postanowienie, którym oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że osoba prawna ubiegająca się o zwolnienia od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Podkreślono, iż Spółka nadal funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan upadłości. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że w ubiegłym roku Spółka osiągnęła przychód w wysokości 900 938,22 zł przy kosztach uzyskania przychodu 1 264 838,24 zł, co dało stratę 363 900,02 zł. Wykazana przez wnioskodawcę strata w ostatnim roku obrotowym nie oznacza jednak, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Wskazano także, iż sytuacja Spółki uległa poprawie, gdyż rok 2007 Spółka zamknęła stratą w wysokości 452 514,04 zł (przy przychodzie 1 074 755,81 zł i kosztach 1 527 269,85 zł), a więc wyższą niż w 2008 r. Obecnie działalność Spółki przynosi jej miesięcznie przychody ponad 30 tys. zł. Kapitał zakładowy strony skarżącej wynosi 11 400 000 zł. Wartość majątku trwałego i aktywów obrotowych, wskazuje na posiadanie przez Spółkę majątku wielokrotnie przewyższającego wysokość wpisu od skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Od przedmiotowego postanowienia strona skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, domagając się w nim uchylenia skarżonego postanowienia i zwolnienia w całości od ponoszenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że nie można uznać za zasadne stworzenie uzależnienia przyznania prawa pomocy od ustalonych środków finansowych przez Spółkę nie posiadanych. Sąd winien należycie ocenić jakie są realne możliwości finansowe strony w dacie wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie zaś oceniać stan finansowy strony skarżącej w całym roku 2008 i pierwszym półroczu 2009 roku. Gdyby strona skarżącą posiadał wystarczającą ilość środków finansowych, postępowanie w zakresie przyznania jej prawa pomocy w dniu dzisiejszym nie toczyłoby się w ogóle. Z uwagi na to całkowicie niezrozumiałym jest nieuwzględnienie faktu, iż w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych oraz stan kasy wykazywał saldo ujemne. Sąd nie odniósł się w ogóle do faktu istnienia zajęcia komorniczego ustanowionego na rachunkach bankowych strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z użytego w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W omawianej sprawie warunek uzasadniający zwolnienie Spółki od ponoszenia kosztów sądowych nie został spełniony. Posiada ona bowiem kapitał zakładowy w kwocie 11 400 000 zł. Strona skarżąca cały czas funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie jej upadłości, jak również Spółka nie przewiduje zaprzestania działalności. Z dołączonych bilansów, jak również wniosku o przyznania prawa pomocy wynika, iż Spółka dysponuje znacznym majątkiem. Aktywa trwałe na koniec 2008 r. wynosiły 39 662,81 zł. Aktywa obrotowe wyniosły natomiast 4 378 055,80 zł zł. Istotne jest przy tym, iż w ich skład wchodzą także środki pieniężne w kasie i na rachunkach, które na koniec 2008r. wynosiły 12 444,02 zł, kiedy to postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług było już etapie postępowania odwoławczego. Spółka mogła więc poczynić oszczędności na zabezpieczenie ewentualnego sporu sądowego. Z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż zaciąga ona zobowiązania oraz ma nieściągnięte wierzytelności wobec innych podmiotów. Należy również wskazać, iż podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. W przedmiotowej sprawie na obecnym etapie postępowania, koszty te wynoszą jedynie wartość wpisu od skargi, tj. 500 zł, zgodnie z §2 ust. 3 pkt 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Podkreślić należy, iż jest to kwota, która odpowiada wartości jednego udziału, co wynika z przedłożonych przez Spółkę sprawozdań z działalności. Wskazać także należy, że w odniesieniu do osób prawnych Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Takie stanowisko Sąd rozpatrujący wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w pełni podziela. W świetle powyższego, okoliczność, iż Spółka ma zajęte rachunki bankowe nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie ma żadnych możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych, które, jak to zostało wyżej wskazane, na obecnym etapie postępowania nie są wysokie. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanego przepisu oraz art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.