I SA/Kr 81/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddział Regionalny w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - s k a r g ę o d d a l a - Postanowieniem z dnia 8 września 2017 r. nr [...] na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.Dz.U. z 2017 r. poz. 1201) Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego J. W., albowiem w wyniku przeprowadzonych czynności stwierdził, że zobowiązany nie posiada majątku i źródeł dochodów, do których mógłby skierować skuteczne środki egzekucyjne, co sprawia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel domagał się jego uchylenia albowiem nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żalący się zarzucił, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło przedwcześnie, bowiem postępowanie to trwało zbyt krótko, a ponadto zobowiązany prowadzi działalność rolniczą na ogólnej pow. gospodarstwa 3,52 ha, zatem prowadzona działalność rolnicza dostarcza zobowiązanemu korzyści majątkowe w postaci dochodu. Żalący się wskazał nadto, iż zobowiązany ukończył 65 lat, a tym samym uzyska prawo do emerytury. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.Dz.U. z 2017 r. poz. 23) w zw. z art. 17 i art. 18 oraz z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.Dz.U. z 2017 r. poz. 1201) zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, dokonał identycznych ustaleń faktycznych co organ I instancji, dochodząc do przekonania , iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego J. W. należało umorzyć na zasadzie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 3 upea. Zarzuty zgłoszone w zażaleniu organ odwoławczy uznał za bezzasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Dyrektor M. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: 1/.błędne zastosowanie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako podstawy prawnej do wydania postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy istniały realne, wskazane przez wierzyciela, a niewykorzystane przez organ możliwości wyegzekwowania należności; 2/.błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 59 upea poprzez nieznajdujące oparcia w przepisach prawa utrzymanie w mocy postanowienia z dnia 8 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania egzekucyjnego, wydanego przedwcześnie i niezasadnie, bez przeprowadzenia całości czynności egzekucyjnych oraz wykorzystania wszelkich możliwych środków, związanych z prowadzoną egzekucją przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. jako organu I instancji; Gdyby organ II instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 59 upea musiałby uchylić postanowienie wydane w I instancji jako wydane z naruszeniem przepisów prawa i przekazać sprawę organowi I instancji do dalszego prowadzenia. Błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym wadliwego postanowienia organu I instancji; 3/.naruszenie przepisów postepowania – art. 107 § 3 Kpa poprzez lakoniczne i niewyjaśnione w uzasadnieniu stwierdzenie , że organ wziął pod uwagę faktyczna możliwość wyegzekwowania wymagalnej należności przy ocenie zasadności kontynuacji postepowania, gdy uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn , z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego , jak i poprzedzającego postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty uprzednio wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sporna kwestia w nin. sprawie sprowadza się do oceny czy organy prawidłowo umorzyły postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego J. W. , na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...] wystawionych i przekazanych do realizacji przez wierzyciela, którym od dnia 31 grudnia 2016 r. jest Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.. Zd. organów, w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dokonano w stosunku do zobowiązanego szereg czynności w celu ustalenia posiadanych przez niego składników majątkowych i źródeł dochodów, wykorzystując w tym zakresie wszelkie dostępne możliwości, adekwatne do złożoności sprawy oraz rodzaju i wysokości egzekwowanej należności, w wyniku , których ustalono, że w nin. postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i to skutkowało umorzeniem tego postępowania na zasadzie art. 59 § 2 upea. Zd. skarżącego, przedmiotowe postepowanie egzekucyjne zostało umorzone przedwcześnie, a organ egzekucyjny nie wykorzystał wszelkich , dostępnych mu możliwości do wyegzekwowania należności bowiem zobowiązany prowadzi działalność rolniczą na gospodarstwie rolnym nieżyjących dziadków , którego własność nie została na zobowiązanego formalnie przeniesiona o ogólnej powierzchni 3,52 ha oraz od 2005 r. otrzymuje dopłaty, a ponadto zobowiązany ukończył 65 lat, a tym samym uzyska prawo do emerytury. Zd. Sądu uprawnionym w tym sporze jest stanowisko organów obu instancji, a zaskarżone , jak i poprzedzające postanowienie organu I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego nie naruszają prawa. Zgodnie z treścią art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 dalej upea) postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia , że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie prowadzi zatem egzekucji należności pieniężnej, gdy z góry wiadomo, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a więc jeżeli w toku postępowania okaże się, iż zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego, wierzytelności pieniężnych, czy też praw majątkowych, w stosunku do których możliwa byłaby egzekucja przy zastosowaniu określonych w ustawie środków egzekucyjnych. Założeniem powyższej regulacji jest również ochrona wierzyciela przed dalszym ponoszeniem (generowaniem) kosztów egzekucyjnych. Stosownie do art. 64c § 4 upea wierzyciel pokrywa bowiem koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Warunkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 upea jest dokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn braku możliwości zaspokojenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym przeprowadzono szereg czynności, zmierzających do ustalenia majątku zobowiązanego, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. W wyniku poszukiwania majątku zobowiązanego nie ustalono jednak żadnego, który podlegałby egzekucji. I tak organ egzekucyjny: a) skierował za pośrednictwem systemu informatycznego Krajowej Izby Rozliczeniowej zapytania o posiadanie przez zobowiązanego rachunki bankowe, a w wyniku udzielonej odpowiedzi uzyskano informację, iż zobowiązany posiada rachunek bankowy w I. , ale na rachunku brak jest środków i zajęcie rachunku bankowego nie może być zrealizowane (zajecie z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...]), b) skierował zapytanie do Centralnej Ewidencji Pojazdów o posiadanie przez zobowiązanego środków transportu podlegających rejestracji w ewidencji, w wyniku , którego uzyskano informację , iż nie posiada żadnego pojazdu, c) uzyskał informację z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o braku posiadanych przez zobowiązanego nieruchomościach i innych prawach podlegających wpisowi do ksiąg wieczystych, d) skierował zapytanie do ZUS czy zobowiązany jest zgłoszony do ubezpieczenia i czy pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe- ustalono, ze zobowiązany nie pobiera ani zasiłków, ani renty, ani emerytury, e) dokonał ustaleń na podstawie gromadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. informacji w zakresie posiadanego przez zobowiązanego majątku i źródeł dochodów, f) dokonał próby zastosowania egzekucji z pieniędzy, ruchomości i praw majątkowych- egzekucja z tych składników majątkowych okazała się nieskuteczna, pod wskazanym w tytułach wykonawczych adresem zobowiązanego znajduje się nieruchomość należąca do nieżyjących dziadków zobowiązanego, po których spadku nie przeprowadzono, g) w dniu 21 lutego 2017 r. sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanego , z którego wynika, że utrzymuje się on z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej tj. zasiłku stałego w wysokości 384,00 zł. i pomocy syna, z żoną zaś ma rozdzielność majątkową od lat 90-tych. Zd. Sądu, analiza rezultatów wskazanych wyżej działań, które były adekwatne do złożoności sprawy oraz rodzaju i wysokości egzekwowanej należności, uprawniła w pełni organy obu instancji do stwierdzenia , iż brak jest majątku, z którego można by prowadzić dalszą skuteczną egzekucję. Słusznie zatem organy doszły do przekonania, iż zasadnym jest umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na zasadzie art. 59 § 2 upea. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż zobowiązany skończył 65 lat, a tym samym uzyska prawo do emerytury, należy wskazać, że w dacie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązany nie miał ustalonego takiego prawa, a trudno wymagać od organu egzekucyjnego by oczekiwał na nabycie przez zobowiązanego prawa do emerytury , tym bardziej , iż osiągniecie stosownego wieku emerytalnego nie jest jedyną przesłanką nabycia prawa do świadczenia emerytalnego. Co do kolejnego zarzutu, odnoszącego się do prowadzenia przez zobowiązanego działalności rolniczej , która dostarcza mu korzyści majątkowej w postaci dochodu to należy wskazać, że w toku postępowania egzekucyjnego w sposób nie budzący wątpliwości , bo na podstawie dokumentów wystawionych przez stosowne instytucje, wykazano, ze zobowiązany utrzymuje się z zasiłku stałego uzyskanego z MOPS oraz posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Także z informacji pozyskanych od organu podatkowego nie wynika , by skarżący osiągał dochody, z których możliwa byłaby egzekucja, a i na rachunku bankowym zobowiązanego nie ujawniono żadnych środków pieniężnych. Za organem odwoławczym należy zatem w tym miejscu wskazać , że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o aktualną sytuację majątkową zobowiązanego, a umorzenie postępowania egzekucyjnego obecnie, nie zamyka drogi do ponownego wszczęcia egzekucji w sytuacji, gdy stan majątkowy zobowiązanego ulegnie zmianie, choćby w wyniku zakończenia postępowania spadkowego pod dziadkach zobowiązanego (do protokołu o stanie majątkowym zobowiązany wskazał , iż takie postępowanie obecnie toczy się). Stosownie bowiem do treści art. 61 upea wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas , gdy zostanie ujawniony majątek lub źródło dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy nie naruszył przepisów proceduralnych. W toku postępowania został zgromadzony kompletny materiał dowodowy dający podstawę do pełnej analizy i pozwalający na prawidłowe rozstrzygnięcie w obu instancjach Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 Kpa, organ przedstawił w nim bowiem ocenę i argumenty, którymi kierował się zajmując takie, a nie inne stanowisko w sprawie . Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 59 upea, zd. Sądu, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Mając na uwadze przytoczone wyżej względy na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.