I SA/Kr 812/11

Sygn. akt I SA/Kr 812/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2011 r., sprawy ze skargi S.M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 15 marca 2011 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu III raty zobowiązania pieniężnego za 2010r. - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - Wójt Gminy M. decyzją z dnia 26 października 2010r., znak [...] wydaną na podstawie art. 67 § 1 pkt 3 i art. 207 o.p. odmówił S.M. umorzenia zaległości podatkowych z tytułu III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. W uzasadnieniu organ wskazał na treść wniosku o umorzenie zaległości. S.M. wskazywał w nim na swój i swojej żony wiek, zły stan zdrowia i niewielkie dochody z rent. Organ ustalił, że wnioskodawca i jego żona są właścicielami działki o powierzchni 0,64ha, na którym znajduje się stodoła i budynek mieszkalny. Emerytury łącznie wynoszą 1452,85 zł. Z podatnikami zamieszkuje studiująca córka. Wójt Gminy M. przytoczył następnie treść art. 67a § 1 pkt 3 o.p., omawiając przesłankę ważnego interesu podatnika, od której ustawa uzależnia możliwość przyznania mu ulgi. Jego zdaniem w niniejszej sprawie taki ważny interes nie zachodzi. Brak również interesu publicznego w przyznaniu ulgi. Organ zwrócił uwagę, że podatnicy korzystają z publicznej służby zdrowia i refundowanych leków. Zaświadczenia lekarskie nie potwierdzają, aby S.M. cierpiał na chorobę nowotworową. Wójt zaznaczył też, że podatnik nie wykazał, jakie dochody osiąga z gospodarstwa rolnego, należącego do jego żony. S.M. wniósł w terminie odwołanie od powyższej decyzji. Ponownie wskazał na stan swojego zdrowia. Wskazał także na szkody powodziowe oraz związane z nimi osuwisko, powstałe w 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 marca 2011r., znak [...], wydaną na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 233 § 1 o.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium omówiło dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazało, że umorzenie zaległości podatkowych oparte jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Omówił też zasady, na których ulga może zostać przyznana. Organ odwoławczy przedstawił ustalenia Wójta Gminy M., oceniając je jako poczynione właściwie i wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Kolegium, został zgromadzony cały materiał dowodowy niezbędny do rozpatrzenia wniosku. S.M. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił, że organy administracji publicznej nie uwzględniły ciężkiej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej jego i jego żony, mimo przedstawionej dokumentacji. Wskazał, że w maju, czerwcu i sierpniu 2010r. ich nieruchomość została zalana w wyniku powodzi, razem z piwnicami domu, uszkadzając jego podpiwniczenie. Zarzucił, że organy nie przeprowadziły właściwie postępowania dowodowego i nie podjął działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszając art. 122 o.p. Nie wskazał, jakiego sposobu zakończenia postępowania oczekuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.- dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji jest między innymi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 o.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Organy podatkowe w niniejszej sprawie słusznie wskazały, że decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi, o której mowa w tym przepisie, jest rozstrzygnięciem uznaniowym. Oznacza to, że umorzenie zaległości jest możliwe wyłącznie przy spełnieniu wymienionych w przepisie przesłanek, jednocześnie zaś – nawet w wypadku ich spełnienia organ posiada tylko uprawnienie, nie zaś obowiązek udzielenia ulgi. Trzeba jednak zaznaczyć, że uznaniowy charakter nie zwalnia organów podatkowych od obowiązku rozważenia sprawy z punktu widzenia występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek. Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 1999r., sygn. akt III SA 2292/98, Lex Omega nr 41581). Sądowej kontroli podlega zatem prawidłowość postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniowym charakterze. Ogólna zasada, wyrażona w art. 122 o.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Generalnie zatem ciężar dowodu co do wszystkich okoliczności istotnych ciąży na organach – winny one z własnej inicjatywy dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić możliwie pełny materiał dowodowy. Przy tym zgodnie z art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Następnie całokształt materiału dowodowego, zebranego w taki sposób – a zatem umożliwiającego ustalenie wszystkich kwestii istotnych w sprawie oraz zawierającego wszelkie dostępne dowody – organy winny ocenić i na tej podstawie dopiero stwierdzić, czy dana okoliczność jest udowodniona, co wynika z art. 191 o.p. Gwarancją prawidłowej realizacji wymogów, wynikających z przywołanych przepisów jest art. 210 § 4, stosownie do którego uzasadnienie faktyczne decyzji ma zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wymogi, wynikające z powyższych przepisów, nie zostały dochowane. Sytuacja zdrowotna skarżącego została w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji oceniona w sposób lakoniczny. Nie rozważono, czy wobec udokumentowanego stanu zdrowia podatnika za udzieleniem ulgi przemawia jego ważny interes. Organ odwoławczy w tym zakresie ograniczył się do jednozdaniowego stwierdzenia, że skarżący i jego żona korzystają z bezpłatnej służby zdrowia i refundowanych leków. Brak w decyzji szerszych rozważań, w jakiej relacji przedstawiony stan zdrowia skarżącego pozostaje do przesłanki "ważnego interesu podatnika". Takie postępowanie narusza dyspozycję art. 210 § 4 o.p. Drugim uchybieniem jest całkowite pominięcie jednej z okoliczności, którą S.M. konsekwentnie podnosił w toku postępowania. Otóż wskazał on, że w roku 2010 jego nieruchomość oraz dom były kilkakrotnie zalewane w czasie powodzi. Wskutek tego doszło również do powstania osuwiska. Organy obu instancji nie prowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego, jaki rozmiar miały te zjawiska, jakie szkody w ich wyniku powstały, czy skarżący musi ponosić koszty na ich usunięcie. W ocenie Sądu okoliczności te mogą mieć istotne znaczenie dla zbadania, czy w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Brak podjęcia jakichkolwiek działań w celu poczynienia ustaleń faktycznych co do szkód powodziowych narusza zatem dyspozycje art. 122, art. 180 i art. 191 o.p. Uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpatrując sprawę ponownie, organy w sposób wyczerpujący zgromadzą materiał dowodowy, na podstawie którego można będzie ustalić wszystkie okoliczności faktyczne, mogące przyczynić się do ustalenia, czy umorzenie zaległości podatkowej jest uzasadnione ważnym interesem podatnika. Następnie wnikliwie rozważą wszystkie okoliczności, które mogą realizować przesłanki przyznania ulgi. Dopiero po tak przeprowadzonym postępowaniu organy podatkowe podejmą decyzję, czy żądanej ulgi udzielić.