I SA/Kr 815/17
WyrokWSA w Krakowie2017-10-27
Skład orzekający: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Stanisław Grzeszek, WSA Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej na realizację operacji "Budowa zbiornika na wodę oraz montaż przydomowych oczyszczalni ścieków" była uzasadniona brakiem przedłożenia przez Gminę W. dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomościami, na których miała być realizowana inwestycja, w tym oświadczeń wszystkich współwłaścicieli?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę Gminy W. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa o odmowie przyznania pomocy finansowej. Stwierdzono, że Gmina nie wykazała spełnienia warunku posiadania udokumentowanego prawa do dysponowania nieruchomościami, na których miała być realizowana operacja, zgodnie z § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Brak było oświadczeń wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, co jest wymagane przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd, a także występowały inne braki dokumentacyjne.Stan faktyczny
Gmina W. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na realizację operacji "Budowa zbiornika na wodę oraz montaż przydomowych oczyszczalni ścieków". Zarząd Województwa odmówił przyznania pomocy, wskazując na braki w dokumentacji potwierdzającej prawo do dysponowania nieruchomościami, na których miała być realizowana inwestycja, w szczególności brak oświadczeń wszystkich współwłaścicieli. Gmina wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów i niespełnienie warunków do udzielenia pomocy.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi Gminy W. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa M. z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach Programu [...] - skargę oddala -
Samorząd Województwa [...] rozstrzygnięciem nr [...] z dnia 19 czerwca 2017 r. działając na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 562, ze .zm.), odmówił przyznania Gminie W. pomocy na realizację operacji pn.: "Budowa zbiornika na wodę oraz montaż przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy W. ", o którą ubiegała się we wniosku z dnia 15 grudnia 2016 r. o przyznanie pomocy dla operacji typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich", objętego PROW na lata 2014-2020, na kwotę: 1.985.836,00 zł
W uzasadnieniu organ podając przyczyny odmowy przyznania pomocy wskazał, że zgodnie z § 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1182. ze zm.) pomoc jest przyznawana na operację, która będzie realizowana na nieruchomości będącej własnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub na nieruchomości, do której podmiot ten posiada udokumentowane prawo do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej pięciu lat od dnia dokonania płatności końcowej (art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006).
Mając na uwadze powyższe regulacje oraz zapisy Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy (WoPP) na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa", w ramach omawianego poddziałania objętego ww. programem, organ stwierdził, że wnioskodawca, który zamierza zrealizować projekt w formie "zaprojektuj-wybuduj", zobowiązany jest do przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, że operacja realizowana jest na nieruchomości będącej własnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub na nieruchomości, do której podmiot ten posiada udokumentowane prawo do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej pięciu lat od dnia dokonania płatności końcowej. Zgodnie z zapisami ww. Instrukcji, w przypadku, gdy wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, na której zamierza przeprowadzić operację powinien złożyć oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością w okresie realizacji operacji oraz w okresie związania celem (załącznik nr 2a do formularza WoPP), w opisanej sytuacji należy również załączyć kopie dokumentów potwierdzających posiadanie zależne, np. kopie umów dzierżawy, użyczenia.
Organ wyjaśnił, że dwukrotnie wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków we wniosku lub złożenia wyjaśnień, na potwierdzenie spełnienia warunku określonego w § 4 pkt 5 Rozporządzenia MRiRW oraz wymagań nałożonych Instrukcją wypełniania WoPP dla działek ewidencyjnych ujętych w formularzu wniosku o przyznanie pomocy, w poz. III.3. "Miejsce realizacji operacji". W ramach drugiego uzupełnienia, wnioskodawca przedłożył w dokumenty, związane z realizacją inwestycji na przedmiotowych działkach. Jednak, jak podkreślił organ, kontrola administracyjna ww. wniosku wykazała, że dla części działek objętych WoPP nie złożono kompletnych dokumentów, które spełniałyby kryteria określone w ww. rozporządzeniu oraz Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy.
Wskazano bowiem, że w przypadku działek położonych w miejscowości G. nr [...], [...], w miejscowości W. nr [...], [...] oraz miejscowości. P. [...], wnioskodawca przedłożył dokumenty w postaci odpisów zwykłych ksiąg wieczystych. Z dokumentów tych wynika, iż przedmiotowe działki stanowią współwłasność, podczas gdy wnioskodawca dla każdej z ww. działek przedłożył załącznik nr 2a do formularza WoPP (Oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością w okresie realizacji operacji oraz w okresie związania celem) oraz umowy użyczenia potwierdzające posiadanie zależne, podpisane tylko przez jednego ze współwłaścicieli poszczególnych działek.
Z kolei, w przypadku działki położonej w miejscowości F. oznaczonej numerem [...], wnioskodawca wskazał księgę wieczystą Sądu Rejonowego [...] o nr [...], jako dokument potwierdzający własność ww. działki. Ujęty w umowie użyczenia numer księgi wieczystej dotyczy działki oznaczonej numerem [...], która nie jest objęta operacją pn. "Budowa zbiornika na wodę oraz montaż przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy W. ".
Dla działki zlokalizowanej w miejscowości G. oznaczonej nr [...], stanowiącej współwłasność, nie przedłożono kopii aktu notarialnego nr [...] z dnia 29 grudnia 1977 r. Sądu Rejonowego [...], wskazanego w umowie użyczenia z dnia 2 maja 2017 r., który to dokument zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku mógłby stanowić, zdaniem organu, potwierdzenie współwłasności nieruchomości przez osoby, które zawarły umowę użyczenia z Gminą W. oraz złożyły oświadczenie na załączniku 2a do formularza WoPP (Oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością w okresie realizacji operacji oraz w okresie związania celem).
Następnie w przypadku działki położonej w miejscowości F. oznaczonej numerem [...], wnioskodawca dostarczył kopię aktu własności ziemi nr [...] Sądu Rejonowego [...], z dnia 11 sierpnia 1975 r., który to dokument obejmował inne numery działek, natomiast nie zawiera działki ujętej w WoPP o numerze [...].
Wobec powyższego organ uznał, iż pomimo dwukrotnego wezwania, wnioskodawca nie dostarczył dokumentów, potwierdzających spełnienie warunku określonego w § 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach ww. poddziałania, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" dla działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], oraz [...].
Według Zarządu, wnioskodawca zgodnie z Instrukcją zobowiązany był także do przedłożenia map lub szkiców sytuacyjnych oraz rysunków charakterystycznych, dotyczących umiejscowienia operacji (załącznik nr [...]). Pomimo wezwania wnioskodawca nie dostarczył jednak wymaganego załącznika dla działki oznaczonej numerem [...].
Nadto, wnioskodawca w ramach uzupełnień dostarczył zamiast Szacunkowego Zestawienia Kosztów, dwa dokumenty zatytułowane "Kosztorys szacunkowy realizacji zadania". Powyższe dokumenty, zdaniem organu, nie znalazły odzwierciedlenia w formularzu Zestawienia rzeczowo - finansowego operacji, tj. poszczególne nazwy i grupy kosztów przedłożonych kosztorysów nie odpowiadają nazwom i grupom kosztów ujętych w Zestawieniu rzeczowo - finansowym operacji.
Jak podkreślono jednak, powyższe nie stanowiło podstawy odmowy przyznania pomocy i potraktowane zostało jako uchybienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina W. zarzuciła naruszenie:
- § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w związku z art. 710 Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię;
- § 16 pkt 2 w związku z § 4 ww. rozporządzenia przez odmowę przyznania pomocy, mimo że skarżąca spełnia warunki do jej udzielenia
Wobec powyższego skarżąca Gmina wniosła o uchylenie przedmiotowego rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała, że organ nieprawidłowo przyjął, że nie wykazała ona, że posiada udokumentowane prawo do dysponowania nieruchomością, na której będzie realizowana operacja, tylko z tego powodu, że umowa użyczenia, jaką dysponuje nie została podpisana przez wszystkich współwłaścicieli oddanej w użyczenie nieruchomości.
Przede wszystkim, jak podkreśliła skarżąca Gmina, ustawa nie uzależnia możliwości oddania rzeczy do używania na podstawie umowy użyczenia od legitymowania się tytułem własności. Użyczającemu wystarczy taki tytuł do rzeczy, aby móc ją oddać biorącemu w użyczenie. Podobnie od tej okoliczności nie można uzależniać domagania się zwrotu rzeczy. Użyczający musi jedynie rozporządzać rzeczą w takim zakresie, aby móc oddać przedmiot biorącemu w użyczenie. Bez znaczenia dla bytu stosunku omawianego rodzaju jest natomiast zbycie rzeczy używanej w trakcie trwania użyczenia. Nie prowadzi ono ani do wygaśnięcia stosunku, ani też do wstąpienia nabywcy w miejsce zbywcy jako użyczającego.
Gmina podkreśliła, że brak podpisu wszystkich współwłaścicieli pod umową użyczenia wynikał z tego, iż niektórzy spośród współwłaścicieli zmarli i nie zostały przeprowadzone po nich postępowania spadkowe. Niemniej w chwili zawarcia umów z Gminą W. , dotyczących oddania jej w użyczenie określonych działek gruntu, ci spośród współwłaścicieli, którzy te umowy podpisali byli w posiadaniu całych tych nieruchomości, wskutek czego mogli oni podpisać wiążące ich umowy użyczenia (skoro nie właściciel może tego rodzaju umowę zawrzeć, tym bardziej może to uczynić posiadacz nieruchomości, który posiada udział we współwłasności tej nieruchomości).
Skarżąca wyjaśniła, że w odpowiedzi na wezwanie organu, które miało charakter bardzo ogólny (nie odnosiło się do konkretnych nieruchomości, a sformułowane było w ten sposób, że domniemane braki w dokumentacji miały dotyczyć "niektórych oświadczeń"), wobec znaczącej ilości dokumentacji złożonej w tym postępowaniu, nie była w stanie wychwycić precyzyjnie, o jakie braki konkretnie chodzi, stąd gdyby organ precyzyjnie wskazał, jakich nieruchomości dotyczą jego wątpliwości, zostałyby one w całości wyjaśnione.
Jeżeli chodzi o numer księgi wieczystej wskazany w umowie użyczenia, Gmina wyjaśniła, że został on omyłkowo wadliwie przywołany, w związku z czym strony umowy użyczenia sporządziły aneks do tej umowy, prostujący tę kwestię. Prawidłowy nr księgi wieczystej to: [...]
Skarżąca wyjaśniła nadto, że kopia przedmiotowego aktu notarialnego nie została przedłożona przez przeoczenie, ze względu na kwestię objętości dokumentacji załączonej do wniosku.
Jak podkreśliła Gmina, fakt, że akt własności ziemi nie zawiera działki wymienionej we wniosku (a to [...]) wynika z tego, że działka wymieniona w tym dokumencie ([...]) uległa geodezyjnemu podziałowi m.in. na działkę [...]. (Wykaz zmian gruntowych w załączeniu).
Końcowo skarżąca zarzuciła, że wbrew ustaleniom organu dostarczyła wymagany załącznik w postaci mapy lub szkiców sytuacyjnych oraz rysunków charakterystycznych tyczących umiejscowienia operacji (załącznik nr 15), przy czym jeżeli chodzi o tego rodzaju dokumentację w zakresie działki nr [...], skarżąca w odpowiedzi na wezwanie, oznaczyła ją omyłkowo pod pozycją 69, zamiast pod pozycją 103, co wynika z tabelarycznego zestawienia, które dołączyła do uzupełnienia wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
W przepisie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", określony został przez ustawodawcę katalog spraw, w których działalność administracji publicznej poddana została kontroli sądowej, przy czym na zasadzie art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Na tej właśnie podstawie ocenie Sądu podane zostało zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Zarządu Województwa o odmowie przyznania skarżącej Gminie W. pomocy finansowej na zrealizowanie projektu pn. "Budowa zbiornika na wodę oraz montaż przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy W. " w ramach programu dotyczącego wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, o którym skarżąca Gmina została poinformowana w piśmie z dnia 19 czerwca 2017 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie podlega kontroli przez Sąd pod kątem jego zgodności z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania, którymi są regulacje ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349, ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszeniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialna i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1182 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie MRiRW".
W niniejszej sprawie skarżąca Gmina złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach poddziałania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy, tj. wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii.
Do odmowy przyznania tej pomocy oraz ustalenia właściwości sądu do kontroli jej legalności znajdowały zatem zastosowanie regulacje art. 35 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Na podstawie art. 35 ust. 2 ustawy, w takim przypadku podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania objętego programem określonym w ustawie wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do prowadzenia w sprawie postępowania, jak i w zakresie zastosowania do ustalonego stanu faktycznego przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie - odmowa przyznania pomocy finansowej skarżącej Gminie W. , jest prawidłowe.
Dokonując oceny legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania należy mieć na uwadze szczególne uregulowania, jakie w tym zakresie zostały zawarte w art. 34 ustawy, a zawłaszcza w ust. 2 i ust. 3 tego przepisu, z których wynika, że do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach poddziałania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 7, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, a także, że przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio, a właściwość miejscową organu ustala się według miejsca realizacji operacji. Zgodnie z zastrzeżeniem dotyczącym odpowiedniego stosowania przepisów art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy, uwzględnienia też wymaga, że według tego przepisu, w postępowaniu o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także, że przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się, natomiast strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Na gruncie powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że w zakresie prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie istnieją odmienności w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy, to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia spełnienia kryteriów przyznania pomocy. Ograniczone zostały również zasada czynnego udziału stron w postępowaniu i zasada udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest do ich przestrzegania tylko na żądanie strony.
Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać w tym miejscu przyjdzie, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, pomoc jest przyznawana w razie spełnienia warunków określonych nie tylko w wymienionych przepisach unijnych i w przepisach ustawy, ale również w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy. Na podstawie zawartej w ostatnio wskazanym przepisie delegacji ustawowej dla ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, wydane zostało rozporządzenie MRiRW, które określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy.
Jak wynika z § 2 i 3 rozporządzenia MRiRW, jest to pomoc szczególna, a jej zakres przedmiotowy i podmiotowy jest ograniczony, gdyż przeznaczona jest na operacje w zakresie budowy, przebudowy lub wyposażenia obiektów budowlanych służących do zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz na zakup i montaż urządzeń oraz instalacji kanalizacyjnych lub wodociągowych, o którą ubiegać może się wyłącznie gmina, spółka, w której jedynymi udziałowcami są jednostki samorządu terytorialnego lub związek międzygminny. Tryb przyznawania pomocy, określony w § 8 rozporządzenia MRiRW, wskazuje, że wniosek o przyznanie pomocy jest składany w formie pisemnej, na formularzu udostępnionym wcześniej przez organ. Wniosek o przyznanie pomocy zawiera dane niezbędne do jej przyznania, a do wniosku dołącza się dokumenty niezbędne do ustalenia spełnienia warunków dla udzielenia pomocy.
Zgodnie z § 4 pkt 5 rozporządzenia MRiRW pomoc jest przyznawana na operację, która będzie realizowana na nieruchomości będącej własnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub na nieruchomości, do której podmiot ten posiada udokumentowane prawo do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej pięciu lat od dnia dokonania płatności końcowej (art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006).
Również w Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w sekcji VI – Informacja o załącznikach, w pkt 2a zapisano, że wnioskodawca jest zobowiązany do wniosku o przyznanie pomocy załączyć "Oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością, jeżeli operacja realizowana jest na nieruchomości będącej w posiadaniu zależnym lub będącej przedmiotem współwłasności – oryginał. W przypadku gdy wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, na której zamierza zrealizować operację powinien złożyć oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością w okresie realizacji operacji oraz w okresie związania celem, tj. przez okres co najmniej 5 lat od planowanej wypłaty płatności końcowej. Należy wówczas załączyć również kopie dokumentów potwierdzających posiadanie zależne oraz kopie umów dzierżawy, użyczenia. Oświadczenie składa się na formularzu załącznika 2a do wniosku o przyznanie pomocy. Oświadczenie powinno być złożone przez każdego właściciela/ współwłaściciela nieruchomości. Liczba złożonych oświadczeń powinna być równa liczbie właścicieli /współwłaścicieli nieruchomości widniejących na dokumentach potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wymienionych w powyższym punkcie instrukcji.
Z analizy przedłożonych dokumentów i załączników wynika w sposób bezsporny, że dla niektórych działek ujętych przez skarżącą Gminę w projekcie, opisanych wyżej dokumentów zabrakło. I tak w przypadku działki nr [...] oraz działki nr [...] położonych w miejscowości G., działki nr [...] oraz działki nr [...] położonych w miejscowości W. nr [...], jak również działki nr [...] położonej w miejscowości P., skarżąca Gmina przedłożyła dokumenty w postaci odpisów zwykłych ksiąg wieczystych. Z dokumentów tych wynikało, że przedmiotowe działki stanowią współwłasność, podczas gdy skarżąca dla każdej z ww. działek przedłożył załącznik nr 2a do formularza WoPP (Oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością w okresie realizacji operacji oraz w okresie związania celem) oraz umowy użyczenia potwierdzające posiadanie zależne, podpisane tylko przez jednego ze współwłaścicieli poszczególnych działek.
W tym zakresie skarżąca Gmina ani na gruncie prawa cywilnego, ani na gruncie regulacji konkursowych nie wykazała prawa do dysponowania w/w działkami na cele budowlane w zakresie przewidzianym w projekcie.
Jak trafnie zauważył organ, dysponowanie nieruchomością o jakim mowa w rozporządzeniu MRiRW oraz Instrukcji stanowi niewątpliwie czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną. Innymi słowy ujęcie nieruchomości w ramach przedmiotowego projektu przekracza zakres zwykłego zarządu. Stosownie do art. 199 Kodeksu cywilnego "do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli". W kontekście powyższego nie można podzielić argumentacji skargi, koncentrującej się na stwierdzeniu, że "ustawa nie uzależnia możliwości oddania rzeczy do używania na podstawie umowy użyczenia od legitymowania się tytułem własności. Z przepisów rozporządzenia MRiRW oraz regulacji konkursowych (Instrukcja) jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy umowy użyczenia, gdy działka jest współwłasnością wymagana jest oświadczenie wszystkich współwłaścicieli, czyli w przypadku zawarcia umowy użyczenia, na tejże umowie powinny figurować podpisy wszystkich współwłaścicieli.
Skarżąca Gmina wprost przyznała, że składając wniosek miała świadomość, że nie jest w stanie spełnić wymogu określonego w § 4 pkt 5 rozporządzenia MRiRW stwierdzając w skardze, że "brak podpisu wszystkich współwłaścicieli pod umową użyczenia wynikał z tego, że niektórzy spośród współwłaścicieli zmarli i nie zostały przeprowadzone po nich postępowania spadkowe".
Nie można uznać za skuteczną próbę przerzucenia na organ błędów i uchybień wyżej wskazanych, ale także tych dotyczących błędnego podania numeru księgi wieczystej w umowie użyczenia, brak przedłożenia kopii aktu notarialnego, dostarczenie kopii aktu własności ziemi z niewłaściwymi numerami działek, poprzez zarzut "bardzo ogólnego" charakteru wezwania o usunięcie braków we wniosku lub złożenie wyjaśnień.
Bezspornym przecież jest, że Samorząd Województwa dwukrotnie wezwał skarżącą Gminę (pismo z dnia 14 marca 2017 r. oraz pismo z dnia 28 kwietnia 2017 r.) do usunięcia stwierdzonych braków oraz wyjaśnień na potwierdzenie spełnienia warunków wynikających z § 4 pkt 5 rozporządzenia MRiRW oraz wymagań nałożonych Instrukcja wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w poz. III.3 "Miejsce realizacji operacji". Wezwanie musiało być zrozumiałe, skoro skarżąca Gmina pismem z dnia 19 maja 2017 r. przedłożyła dokumenty związane z realizacją inwestycji, które jednak po przeprowadzonej analizie okazały się dalej niekompletne w zakresie części działek i niespełniany kryteriów określonych w rozporządzeniu MRiRW oraz Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy.
Rację miała skarżąca Gmina, że wbrew ustaleniom zawartym w piśmie informującym o odmowie przyznania pomocy, dostarczyła wymagany załącznik w postaci mapy lub szkiców sytuacyjnych oraz rysunków charakterystycznych, dotyczących umiejscowienia operacji (załącznik nr 15), co potwierdził również organ w odpowiedzi na skargę. Jednakże powyższy błąd nie mógł sam w sobie stanowić podstawy do uwzględnienia skargi, w kontekście innych, stwierdzonych i niepodważonych skutecznie w skardze, uchybień, co do niespełnienia istotnych wymogów wynikających z § 4 pkt 5 rozporządzenia MRiRW.
Mając na uwadze powyższe należało uznać, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, stąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło