I SA/Kr 821/15

|Sygn. akt I SA/Kr 821/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Waldemar Michaldo, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r., sprawy ze skarg B.Z., na decyzje Dyrektora Izby Celnej, z dnia 13 marca 2015 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],, w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku akcyzowym za styczeń, luty, marzec, maj,, czerwiec, sierpień, wrzesień, i październik 2011 r., , , - s k a r g i o d d a l a -, Decyzjami z dnia 12 sierpnia 2013r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił w stosunku E. sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do marca, od maja do czerwca i od sierpnia do października 2011r. Z uwagi na to, że spółka nie wykonała określonego w/w. decyzjami zobowiązania podatkowego, a postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, w dniu 12 listopada 2014 r. organ ten, wszczął postępowanie w sprawie przeniesienia na B. Z. odpowiedzialności za zaległości podatkowe tego podmiotu. Na podstawie danych z Krajowego Rejestru Sądowego organ pierwszej instancji ustalił, że w okresie którego dotyczy zaległość podatkowa wchodził on w skład jednoosobowego zarządu spółki. Wobec niestwierdzenia przesłanek, które mogłyby świadczyć o uwolnieniu się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, Naczelnik Urzędu Celnego decyzjami z dnia 18 grudnia 2014r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], orzekł o jego odpowiedzialności z w/w. tytułu. W odwołaniach od w/w. decyzji B. Z. zarzucił naruszenie: art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego oraz art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie mu wzięcia czynnego udziału i zapoznania się z materiałem postępowania, z uwagi na to, że w wyznaczonym w tym celu terminie przebywał w szpitalu. Ponadto zarzucił błędne ustalenie faktyczne, poprzez nieuzasadnioną akceptację zobowiązania podatkowego określonego wobec spółki E.. Po rozpatrzeniu odwołań Dyrektor Izby Celnej, decyzjami z dnia 13 marca 2015r., nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniach decyzji podano, że z treści art. 116 Ordynacji podatkowej wynika jednoznacznie, iż w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu spółki w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Nie ulega wątpliwości, że w okresie którego dotyczą zaskarżone decyzje B. Z. pełnił funkcję prezesa zarządu E. sp. z o.o., co wynika wprost z odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zarząd w tym okresie był jednoosobowy. Warunek "pełnienia obowiązków członka zarządu", należy rozumieć jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu, bez względu na faktyczny sposób wykonywania obowiązków, niezależnie czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami spółki i czy w ogóle posiadał taką możliwość. Przedmiotowy przepis nie odwołuje się do faktu "wykonywania" obowiązków, a jedynie do ich "pełnienia", co w przypadku funkcji zarządzających stanowi odpowiednik określenia "zajmować stanowisko", a tego typu określenie całkowicie abstrahuje od sposobu i okoliczności faktycznego wykonywania powierzonych zadań. Wskazano przy tym na utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sadowe. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko; niemożliwym jest powołanie członka zarządu bez jego wiedzy i zgody skoro art. 19a z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym wymaga złożenia wzorów podpisów osób upoważnionych do reprezentacji spółki, przy tym członek zarządu może też zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji (art. 202 § 5 k.s.h. i art. 369 § 6 k.s.h.). Charakter prawny funkcji członka zarządu (nawet w przypadku, gdy funkcja ta jest wykonywana w ramach stosunku pracy) oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych. Jest to zakres odpowiedzialności wykraczający poza zakres charakterystyczny dla stosunku pracy, gdzie pracownik odpowiada jedynie za skutki swoich działań i to w ograniczonym zakresie, a nie skutki działań podmiotu, w którym jest zatrudniony. Inne rozumienie tego przepisu zawężające pojęcie "pełnienia obowiązków" tylko do faktycznych czynności członka zarządu prowadziłoby do wyłączenia jego odpowiedzialności w przypadku nie wykonywania tych czynności z powodu ustanowienia pełnomocnika lub prokurenta. Przy czym pełnomocnik i prokurent również nie ponosiliby tej odpowiedzialności, ponieważ nie ma takich podstaw prawnych. Dalej wskazano na spełnienie przesłanek do odpowiedzialności skarżącego z uwagi na bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce E., czego dowodem jest zawiadomienie wierzyciela o stanie egzekucji z dnia 19 maja 2014 r. oraz postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt. [...], którym organ ten umorzył postępowanie egzekucyjne m.in. w odniesieniu do określonej wyżej należności podatkowej. Natomiast skarżący zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej jak i drugiej instancji nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Nie wykazał również, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W świetle powołanych przepisów oraz wskazanego stanu faktycznego, podnoszony fakt sprzedaży udziałów spółki w 2012 r. pozostaje bez związku z niniejszą sprawą. Podobnie, bez znaczenia dla sprawy pozostaje podnoszona w odwołaniu kwestia poprawności niezaskarżonej decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Celnego, wydanej na spółkę E., jak również informacje, co do innych, odrębnych postępowań, które mogą być prowadzone wobec tego podmiotu. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje na jakiekolwiek ograniczenia w tym zakresie, co oznacza, że swoje uprawnienia w tej kwestii mógł skarżący realizować na każdym etapie postępowania zgodnie z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. M.in. w dniu 9 grudnia 2014 r. skarżący zgłosił się do Urzędu Celnego w celu uzyskania wyjaśnień dotyczących prowadzonego postępowania, informując jednocześnie, że z aktami sprawy zapozna się w towarzystwie swojego adwokata. Mając niewątpliwie świadomość swoich uprawnień procesowych w tym zakresie oraz kierując się dobrze pojętym interesem, mógł ustanowić pełnomocnika, działającego w jego imieniu również w okresie leczenia szpitalnego. Fakt podjęcia leczenia od dnia 13 grudnia 2014 r. nie stanowił, zdaniem organu, przeszkody do wykorzystania uprawnienia wynikającego z art. 136 Ordynacji podatkowej. Z powyższymi decyzjami nie zgodził się B. Z. wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów służących do wyjaśnienia sprawy, przez co nie doszło do analizy całości stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego wyjaśnienia faktycznych podstaw, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z akt postępowania zakończonego wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji z dnia 12 sierpnia 2013r. określających w stosunku E. sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do marca, od maja do czerwca i od sierpnia do października 2011r. oraz z akt karnych postępowania toczącego się przed Prokuraturą Okręgową, sygn. akt [...], tudzież dokumentów dotyczących spraw karnych prawdopodobnie dotyczących osób z kręgu spółki E., mimo, że zostały zawnioskowane przez skarżącego i dotyczą okoliczności mających istotne znaczenie oraz nie zostały stwierdzone innym dowodem; oraz - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 201 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę zawieszenia postępowania, do czasu zakończenia toczącego się przed Prokuraturą Okręgową, w/w postępowania, mającego wpływ na ewentualną odpowiedzialność z tytułu podatku spółki E. oraz skarżącego, która to okoliczność stanowi zagadnienie wstępne wobec zaskarżonego rozstrzygnięcia. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał, iż o ile faktycznie pełnił funkcję prezesa zarządu to nie doszło w tym czasie do transakcji stwierdzonych fakturami z tytułu których przypisuje mu się obecnie odpowiedzialność za zobowiązania spółki tj. z tytułu obrotu olejem napędowym. Wobec tego istnieje prawdopodobieństwo, iż spółka funkcjonowała w sposób sprzeczny z prawem, tj. osoby faktycznie ją reprezentujące dopuszczały się fałszerstw, stąd konieczność przeprowadzenia dowodów z akt karnych oraz zawieszenia postępowania, m.in. w celu ustalenia momentu powstania zaległości podatkowych. Skarżący wskazał, iż sam zainicjował postępowanie karne w celu wykrycia oszustw podatkowych. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skarg. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył sprawy wynikające z zaskarżonych decyzji o sygn. akt od I SA/Kr 821/15 do I SA/Kr 828/15 celem ich łącznego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia pod sygn. I SA/Kr 821/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 tej ustawy, skargę oddala. Zarzuty podniesione w skargach są niezasadne, a organy prawidłowo przypisały skarżącemu odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki E. w podatku akcyzowym. Wedle art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl § 2 tego przepisu odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 ustawy powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zatem z treści przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu spółki w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Powyższe okoliczności zostały prawidłowo ustalone, zbadane i wykazane m.in. poprzez wywiedzenie, czego skarżący nie kwestionował w skardze, iż w okresie, którego dotyczą zaskarżone decyzje pełnił on funkcję prezesa zarządu E. sp. z o.o. Okoliczność ta wynika wprost ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, a zarząd w przedmiotowym okresie był jednoosobowy. Dodatkowo prawidłowo organy przyjęły, iż warunek "pełnienia obowiązków członka zarządu", o którym stanowi art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej należy rozumieć, jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu, bez względu na faktyczny sposób wykonywania obowiązków. Powyższe jednoznacznie i wprost wynika z literalnego brzmienia przepisu, który nie odwołuje się przecież do faktu "wykonywania", co istotnie w przypadku funkcji zarządzających stanowi odpowiednik określenia "zajmować stanowisko", a tego typu określenie całkowicie abstrahuje od sposobu i okoliczności faktycznego wykonywania powierzonych zadań. Odmienne rozumienie przepisu, zawężające pojęcie "pełnienia obowiązków" tylko do faktycznych czynności członka zarządu prowadziłoby do wyłączenia jego odpowiedzialności w przypadku nie wykonywania tych czynności z powodu ustanowienia pełnomocnika lub prokurenta. Przy czym pełnomocnik i prokurent również nie ponosiliby tej odpowiedzialności, ponieważ nie ma takich podstaw prawnych (por. pogląd NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 2082/09). Stąd akcentowane w skargach okoliczności dotyczące faktycznego wykonywania niektórych czynności przez inne osoby, w tym także czynności noszących znamiona czynów przestępnych np. poprzez niszczenie lub fałszowanie dokumentów, nie mają wpływu na zastosowanie rzeczonego przepisu i wyłączenie odpowiedzialności skarżącego w ramach postępowania dotyczącego przypisania mu odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu. Podobnie rzecz przedstawia się co do sugestii wyłączenia tej odpowiedzialności poprzez ustalenie odpowiedzialności karnej osób z tzw. kręgu spółki w postępowaniach karnych wskazanych w skargach. Postępowania te dotyczą innej kwestii niż odpowiedzialność karno-skarbowa skarżącego w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, a zatem nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie. Stąd zasadne były wydane w kontrolowanym postępowaniu podatkowym postanowienia o odmowie zawieszenia z tego tytułu postępowania, oraz o odmowie przeprowadzenia dowodu z akt tejże sprawy karnej, albowiem istotnie nie miały one znaczenia dla rozpoznania sprawy w zakresie przypisania odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki członkowi jej zarządu. Okoliczności te nie dotyczą żadnej z przesłanek, jakie mogłyby mieć wpływ na wyłączenie odpowiedzialności w oparciu o art. 116 i nast. Ordynacji podatkowej. Również ewentualne ustalenie odpowiedzialności karnej innych osób nie wpłynie bezpośrednio na zmianę obowiązku podatkowego spółki, który wynika z ostatecznych decyzji podatkowych z dnia 12 sierpnia 2013r. Wobec powyższego nie doszło w ocenie sądu do naruszenia wskazanych w skargach przepisów postępowania, a to zarówno art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 210 § 4 jak i art. 188 oraz art. 201 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe przeprowadziły wszystkie istotne dowodowy, czyli dowody stanowiące bazę do kompleksowego wyjaśnienia sprawy, która dotyczy wszak spełnienia przesłanek z art. 116 i dalszych Ordynacji podatkowej, a skarżący w postępowaniu nie wykazał zaistnienia przesłanek negatywnych, wyłączających możliwość przypasania mu odpowiedzialności. Skoro wnioskowane przezeń dowody nie miały znaczenia dla wyniku sprawy, to organy, pomimo ich nieprzeprowadzenia i odmowy zawieszenia postępowania, uczyniły zadość obowiązkowi wszechstronnej analizy całości stanu rzeczy i wyczerpującego wyjaśnienia faktycznych podstaw orzeczenia. W świetle powołanych w decyzjach przepisów oraz przedstawionego tamże stanu faktycznego, podnoszone w skargach okoliczności dotyczące sprzedaży udziałów spółki w 2012 r., braku dokumentacji, czy prawidłowości niezaskarżonych decyzji wymiarowych Naczelnika Urzędu Celnego wydanych względem spółki E., jak również informacje co do innych, odrębnych postępowań, które mogą być prowadzone wobec tego podmiotu, pozostają bez istotnego związku z niniejszą sprawą. W konsekwencji skargi podlegały oddaleniu, na podstawie art.151 ustawy o p.p.s.a.