I SA/Kr 822/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 27.03.2009r. , nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 27.03.2009r. , nr [...], w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. K, ur. w 1959r. wspólnie z żoną L. K. ur. w 1962r. prowadzi gospodarstwo rolne nastawione na uprawę truskawek. Małżonkowie mają na utrzymaniu dwójkę dzieci : L. K. ur. w 1989r. oraz A. K. ur. w 2001r. Córka L. studiuje, a wydatki z tym związane uszczuplają budżet domowy. J. K. z gospodarstwa uzyskuje dochód w wysokości ok. 1000 zł. miesięcznie. L. K. jest od dnia 10.09.2008r. zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. jako bezrobotna. Studiuje na Uniwersytecie Ekonomicznym. Jest na pierwszym roku kierunku Finanse i Rachunkowość. Z tytułu stypendium socjalnego i na wyżywienie uzyskała od 04.2009r. do 06.2009r. w sumie kwotę 1 800 zł. .Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną od 143,66 zł. do 268,34 zł. , opłatę za telefon od 129,61 zł. do 149,02 zł. , koszty ubezpieczenia społecznego – 500 zł. , koszty książek do szkoły – 240 zł. Strona skarżąca posiada konto bankowe , na którym na dzień 06.07.2009r. zgromadzona była kwota 187,16 zł. Jest również właścicielem domu o pow. 60 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 12 ha, posiada także ciągnik U. 3512 rok. prod. 1997 Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów związanych z procesem bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. J. K. uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego nastawionego na produkcję truskawek, jest właścicielem domu o pow. 60 m2 , nieruchomości rolnej o dość dużym areale wynoszącym 12 ha i ciągnika U. 3512 rok. prod. 1997. W gospodarce pomaga mu żona , która uzyskuje ponadto środki finansowe z tytułu stypendium. Przedstawiony materiał wskazuje , iż strona skarżąca nie żyje może na bardzo wysokim poziomie ale zachowuje płynność finansową i nie znajduje się w stanie ubóstwa, który uzasadniałby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony trzeba wziąć pod uwagę, iż pokrycie kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika byłoby dla J. K. zbyt wysokim obciążeniem finansowym. Stąd też zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Orzekający stanął więc na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ale oddalenie wniosku w zakresie przyznania radcy prawnego , będzie rozstrzygnięciem najtrafniejszym i w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej i rodziny. Preferencja wybory zakresu prawa pomocy podyktowana została natomiast faktem , iż na obecnym etapie postępowania to uiszczenie wpisu od skargi jest czynnikiem blokującym możliwość dalszego rozpoznania skargi a tym samym skontrolowanie pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Po wniesieniu skargi – co już nastąpiło, pomoc fachowego pełnomocnika nie jest już aż tak konieczna, jak realizacja obowiązku uiszczenia opłat sądowych ( z którego strona skarżąca została zwolniona). W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§1-4, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.