I SA/Kr 829/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni Inwalidów "N" w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W piśmie datowanym na 4 sierpnia 2016 r. Spółdzielnia "N" z siedzibą zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wyjaśniła, że posiada status podmiotu leczniczego w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej (Dz.U. z 2011 r. nr 112, poz. 654 ze zm.), czego potwierdzeniem jest umieszczenie Spółdzielni w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą. Spółdzielnia prowadzi działalność w zakresie świadczeni usług współpielęgnacji pacjentów w szpitalu oraz usługi sprzątania. Spółdzielnia istniej od 1952 roku, zatrudnia osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym i umiarkowanym oraz kładzie duży nacisk na rehabilitację zawodową. W Spółdzielni znajdują zatrudnienie osoby niepełnosprawne z tzw. schorzeniami specjalnymi - inne zakłady pracy prawie w ogóle nie zatrudniają osób niewidomych, głuchych, epileptyków, chorych psychicznie i chorych umysłowo. Z zakładowego funduszu rehabilitacji Spółdzielni najczęściej finansowana jest opieka medyczna, przychodnia rehabilitacyjna, sprzęt rehabilitacyjny, lekarstwa. Spółdzielnia jest jednym z ostatnich podmiotów tego typu działających w województwie małopolskim i tym samym jednym z ostatnich miejsc aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych z tzw. specjalnymi schorzeniami. Zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za 2015 r., wartość aktywów Spółdzielni na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiła 55009 745,21 złotych, a większość tych aktywów (pod względem wartości) stanowiły należności od kontrahentów oraz nieruchomości. Do wniosku załączono sprawozdanie finansowe Spółdzielni za 2015r. Obecnie Spółdzielnia posiada na rachunkach bankowych około 343.908 złotych (bez uwzględnienia środków pieniężnych zgormadzonych na rachunkach bakowych zakładowego funduszu rehabilitacji, którymi Spółdzielnia nie może samodzielnie dysponować). Środki te są przeznaczone na bieżące wydatki Spółdzielni, w szczególności na wynagrodzenia pracowników, zobowiązania budżetowe oraz zobowiązania wobec dostawców. Spółdzielnia zatrudniała na 31 grudnia 2015 r. 2 369 osób (w załączeniu: kopia PIT-4R za 2015 r.) Z wyjątkiem należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, Spółdzielnia nie posiada zaległości publicznoprawnych. Swoje zobowiązania podatkowe oraz z tytułu ubezpieczeń społecznych reguluje terminowo. Spółdzielnia podniosła, że wysokość kwoty zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji uniemożliwia jej bezszkodową spłatę tego zobowiązania. Wolne środki, którymi Spółdzielnia dysponuje nie wystarczą bowiem na jego spłatę. Spółdzielnia nie ma również możliwości pokrycia kwoty zobowiązania z tytułu sprzedaży łatwo zbywalnych aktywów znajdujących się w jej posiadaniu - większość majątku Spółdzielni stanowią środki trwałe (nieruchomości). Oznacza to tym samym, że dla możliwości wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji, Spółdzielnia musiałaby zbyć niemal wszystkie posiadane przez siebie niepłynne aktywa w postaci nieruchomości. Jednocześnie, mając na uwadze kwotę zobowiązania oraz charakter aktywów, które miałyby zostać spieniężone, oczywistym jest, że Spółdzielnia nie ma możliwości dokonania takiej operacji szybko. Gdyby nawet udało się znaleźć kupca skłonnego do przeprowadzenia transakcji w krótkim czasie, warunki takiej transakcji z pewnością nie byłyby optymalne, w szczególności cena uzyskana za sprzedawane przez Spółdzielnia aktywa byłaby znacząco niższa, niż gdyby transakcja była przeprowadzana w normalnych okolicznościach, bez presji do szybkiego zawarcia transakcji. Ponadto, nieruchomości będące we własności Spółdzielni są przystosowane do działalności wykonywanej przez Spółdzielnię, co dla potencjalnego nabywcy może kreować dodatkowe koszty dostosowania ich do własnych potrzeb. Nadto podniesiono, że sprzedaż nieruchomości w których Spółdzielnia prowadzi swą działalność operacyjną spowodowałoby brak możliwości jej kontynuowania. Końcowo strona skarżąca wyjaśniła, że nie ma obecnie możliwości doprowadzenia do wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 239f ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Ze względu na wysokość zobowiązania, Spółdzielnia nie jest w stanie dostarczyć zabezpieczenia wymaganego przepisami Ordynacji podatkowej do wstrzymania wykonania decyzji. Nie dysponuje bowiem środkami pieniężnymi w wymaganej kwocie, jak również nie ma praktycznej możliwości uzyskania gwarancji bankowej na kwotę równą zobowiązaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z konstrukcji ww. normy prawnej wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę skarżącą we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl), znaczna szkoda to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślić należy, że Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to strona skarżąca zobowiązana jest do wykazania okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w powołanym powyżej przepisie. Zauważyć jednak należy, że ustawodawca nie wymaga od wnioskodawcy udowodnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a zaistnieniem znacznej szkody lub innych trudnych do odwrócenia skutków. Dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wystarczy, by z całości przedstawionych przez wnioskującego okoliczności wynikało, że w jego przypadku zachodzi wskazane w ustawie niebezpieczeństwo. Ochrona tymczasowa, jaką wprowadza art. 61 p.p.s.a. ma na celu uniknięcie sytuacji, w której na skutek wykonania zaskarżonego aktu przed rozpatrzeniem skargi dochodzi do takich zmian w rzeczywistości, których odwrócenie, jeśli w ogóle możliwe, będzie wiązało się ze znacznymi nakładami sił i środków. Analizując przedstawione we wniosku strony skarżącej argumenty Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, obowiązek wykonania zaskarżonej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2011 r., może mieć poważne konsekwencje dla sytuacji finansowej Spółdzielni, co przełoży się na prowadzoną przez nią działalność, w szczególności jeśli weźmie się pod uwagę znaczną wysokość nałożonego zobowiązania podatkowego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, Spółdzielnia "N" nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi w wysokości pozwalającej jej na natychmiastową spłatę zobowiązania. Strona skarżąca nie dysponuje również łatwo zbywalnymi aktywami, których spieniężenie umożliwiłoby jej szybką spłatę zobowiązania publicznoprawnego wynikającego z zaskarżonej decyzji. Wartościowe aktywa posiadane przez Spółdzielnię to nieruchomości, które z uwagi na ich charakter i wartość są trudno zbywalne. W ślad za uzasadnieniem wniosku należy przyznać rację stronie skarżącej, iż w przypadku szybkiej sprzedaży nieruchomości Spółdzielnia na takiej operacji mogłaby ponieść znaczną stratę, gdyż potencjalny nabywca byłby w takich okoliczność skłonny zapłacić mniej niż wynosi ich rzeczywista wartość. Nadto podkreślić należy, że zbycie nieruchomości w których Spółdzielnia prowadzi działalność leczniczą oznaczałoby de facto niemożność jej kontynuowania. Powyższe okoliczności przemawiają zdaniem Sądu za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć przy tym należy, że zasadniczo wstrzymaniu nie podlegają decyzje, których wykonanie zobowiązuje do uiszczenia określonej kwoty środków pieniężnych z uwagi na odwracalny charakter takiego świadczenia (możliwość zwrotu pieniędzy). Jednakże w sytuacji kiedy spełnienie świadczenia pieniężnego może spowodować niewypłacalność strony, czy też istotnie wpłynie na jej funkcjonowanie, to wówczas okoliczność taką należy rozpatrywać w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponieważ taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie (niebezpieczeństwo zaprzestania prowadzenia działalności), Sąd postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. o czym orzeczono w sentencji postanowienia za podstawę biorąc art. 61 § 3 p.p.s.a. Na końcu podkreślić należy, że Sąd na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie bada zasadności skargi. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu stanowi jedynie postępowanie o charakterze wpadkowym, które jest prowadzone w ściśle określonych granicach wyznaczonych treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja będzie podlegać kontroli sądu, pod względem jej zgodności z prawem, dopiero w toku merytorycznego rozstrzygania sprawy.