I SA/Kr 837/13

Kraków, dnia 19 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Nina Półtorak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi S.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S.B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2013 r. znak [...], którym stwierdzono niedopuszczalność zażalenia, złożonego przez S.B. od pisma Burmistrza A. z dnia 7 stycznia 2013 r. znak [...] Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W dniu 15 czerwca 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych wynosi 3.250 zł. Według oświadczenia skarżący jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 30 m2. Nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Na uzasadnienie skarżący podał, że jest emerytem z II gr. inwalidztwa, przez co dużą część emerytury przeznacza na leki. Ponadto spłaca kredyt bankowy w kwocie 700 i 500 zł, stąd niewiele zostaje na utrzymanie. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek S.B. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia S.B. wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że nie stać go na opłatę sądową, co wykazał wcześniej w złożonym wniosku, odniósł się także do meritum skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez S.B. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 3.250 zł, zaś obciążającego go wydatki to łącznie 1.200 zł rat kredytu. Skarżący nie wskazał innych wydatków, ograniczając się jedynie do określenia, że "duża część emerytury idzie na lekarstwa". Nie przedstawił przy tym żadnych informacji ani dokumentów (rachunków, faktur, itp.), które pozwoliłyby na ustalenie, jaka jest faktycznie wysokość jego miesięcznych wydatków. Wskazać zaś należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). Niemniej jednak, w ocenie Sądu, treść złożonego przez skarżącego oświadczenia we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wystarczająca dla przyjęcia, że jego stan majątkowy nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przy doliczeniu domniemanych kosztów (gdyż nie wskazanych przez skarżącego) utrzymania skarżącego i jego żony do miesięcznych wydatków, uzasadniona jest konkluzja, że skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę odpowiadającą wysokości wpisu w sprawie zainicjowanej skargą, który wynosi 100 zł. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Zarysowana przez skarżącego we wniosku o udzielenie prawa pomocy jego sytuacja finansowa nie pozwala na uznanie, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która wyklucza możliwość poniesienia przez niego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny wydatku w kwocie 100 zł tytułem wpisu od skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.