I SA/Kr 853/06

Sygn. akt I SA/Kr 853/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Urszula Zięba (spr), Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2007r., sprawy ze skargi M. J., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień 2003r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł. I SA/Kr 853/06 UZASADNIENIE "J" sp. z o.o. w K. złożyła w dniu 24.10.2003r deklarację podatkową VAT-7 za miesiąc wrzesień 2003 roku z wykazanym podatkiem do zapłaty w kwocie 18.080 złotych. Zadeklarowany podatek nie został zapłacony. Na podstawie deklaracji wystawiono tytuł wykonawczy, który stał się podstawą egzekucji prowadzonej w ramach zbiegu egzekucji, przez Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym. Postanowieniem z dnia [...] komornik umorzył postępowanie egzekucyjne w całości na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 kpc, stwierdzając bezskuteczność egzekucji. Po ustaleniu, że jedynym członkiem zarządu i prezesem zarządu spółki "J" od 1996r jest M. J., postanowieniem z dnia [...] Naczelnik II Urzędu Skarbowego [..] wszczął postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "J" w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2003 roku na M. J. Jak wynika z przedstawionych akt, nie prowadzono żadnego postępowania dowodowego a jedynie wyznaczono M. J. termin zapoznania się z aktami, z której to możliwości uprawniony nie skorzystał, bo odebrał zawiadomienie dwa dni później od wyznaczonego terminu. Dwukrotnie też zawiadomiono o niezałatwieniu sprawy w terminie, zaznaczając, że w tym czasie podatnik może zapoznać się z aktami sprawy, czego ten nadal nie uczynił. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. J. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Sp. z o.o. "J" za miesiąc wrzesień 2003 roku w łącznej kwocie 18.060 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 4.523,70 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiącego, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie z którego egzekucja jest możliwa. Jak podkreślił organ podatkowy, wszystkie wymienione w powołanym przepisie przesłanki zostały spełnione a M. J. nie wykazał żadnych okoliczności zwalniających go od tej odpowiedzialności. Decyzja ta zaskarżona została odwołaniem w którym podatnik zarzucił jej wydanie bez podstawy faktycznej i prawnej. Wskazał, że decyzja jest niesłuszna i zawiera niczym nie udokumentowane ustalenia stanu faktycznego. Podstawą wydania decyzji było bowiem ustalenie, iż egzekucja prowadzona z majątku spółki okazała się bezskuteczna, tymczasem ustalenie to było nieprawdziwe bowiem egzekucja ta nie była kierowana do całości majątku spółki w szczególności nie poddano pod licytację zajętych ruchomości, maszyn i urządzeń przechowywanych w siedzibie firmy o wartości przekraczającej 70.000 zł. Spieniężenie tych urządzeń doprowadziłoby do zaspokojenia wierzyciela. W odwołaniu M. J. wskazał majątek spółki z którego możliwe jest zaspokojenie roszczeń organu podatkowego w postaci opisanych wyżej maszyn, urządzeń i materiałów przechowywanych w Z. przy ul. P. oraz wskazał że spółka posiada wierzytelności przysługujące jej od kontrahentów, których wykaz przedłożył. W wykazie znalazły się trzy wierzytelności na kwoty; 27.820 zł, 4.737 zł i 12.981 zł. Z przedłożonych akt nie wynika by organ podjął jakiekolwiek czynności proceduralne związane z twierdzeniami i zarzutami odwołania natomiast z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, iż przed wydaniem decyzji przez ten organ M. J. zapoznał się z aktami sprawy i złożył dwa pisma z dnia 7.02.2005r. i 9.02.2005r. Pism tych sądowi nie przedstawiono mimo zakreślenia stosownego terminu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji, stwierdzając, że dane z akt sprawy oraz informacje znane organowi z urzędu a także okoliczności poprzedzające orzeczenie o przeniesieniu odpowiedzialności stanowiły bezsporną podstawę do oceny, że spółka nie ma zdolności płatniczej nawet po uwzględnieniu całości jej majątku. Ponadto orzeczenie o bezskuteczności egzekucji komorniczej było wiążące dla organu podatkowego i stanowiło dowód tego co w nim orzeczono. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, wystarczającą przesłanką rozstrzygnięcia było; – stwierdzenie bezskuteczności egzekucji przez organ egzekucyjny – wysokie roszczenia licznych wierzycieli wobec spółki – niska rzeczywista wartość i zbywalność wskazanych ruchomości – brak dowodów na istnienie wierzytelności – brak okoliczności wymienionych w art. 116 Ordynacji podatkowej zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności – pełnienie funkcji członka zarządu w czasie gdy powstała zaległość podatkowa za którą odpowiedzialność przeniesiono. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi skierowanej do tut. Sądu. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji z uwagi na; – naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu faktu wskazania przez skarżącego mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części – naruszenie przepisów postępowania w tym w szczególności art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej z powodu nieuwzględnienia przesłanek przemawiających za zwolnieniem skarżącego z odpowiedzialności, nieprzeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego i zaniechanie wszechstronnej oceny przedstawionego materiału dowodowego. Skarżący zarzucił, że organy podatkowe oparły swe ustalenia na postanowieniu komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego podczas gdy postanowienie to nie może stanowić dowodu w sprawie gdyż wydane zostało w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego w którym skarżący nie brał udziału a więc nie mógł zgłosić stosownych wniosków czy środków odwoławczych od wspomnianego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż wystąpiły pozytywne przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego, będącego jedynym członkiem zarządu spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje ; Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie legalności tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa / art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych DzU nr 153 poz 1269 /, podnieść przede wszystkim należy, iż podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /DzU nr 137 poz 926 ze zm./, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna chyba, że członek zarządu wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże mienie z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu spółki. Odpowiedzialność podatkową osób trzecich statuuje przepis art. 107 § 1 cytowanej ustawy stanowiący, iż za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Odpowiedzialność ta jest instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Regulacja ta ma charakter wyjątkowy a zatem odpowiedzialność za cudzy dług wynikać może tylko z konkretnego i ściśle interpretowanego przepisu prawa. Przepisem tym w niniejszym przypadku jest właśnie art. 116 Ordynacji podatkowej. Wskazuje on, jako zasadniczą przesłankę odpowiedzialności, bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki. Jest to okoliczność, którą wykazać winien organ podatkowy i zadaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Mogły bowiem oprzeć się w pełni na prawomocnym postanowieniu komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 824 § 1 pkt 1 pkt 3 kpc. Organy podatkowe pominęły natomiast i nie rozważyły istotnej dla sprawy okoliczności wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu, jaką było wskazanie majątku umożliwiającego zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Jak wynika z pism procesowych obydwu stron, skarżący przy odwołaniu oraz przy późniejszych dwóch pismach procesowych wskazał konkretny majątek obejmujący ruchomości i wierzytelności przysługujące spółce. Działanie to nie spotkało się jednak z prawidłową i zgodną z treścią art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, reakcją. Przepisy te nakazują prowadzącym postępowanie podatkowe, podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpujące rozważenie całego materiału dowodowego. Ponadto ocena zebranego materiału dowodowego musi, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przypadku natomiast gdy organ uzna okoliczności i dowody przedstawione przez stronę dla poparcia jej twierdzeń za niewystarczające, jest zobowiązany wezwać ją do złożenia stosownych wyjaśnień, dokumentów czy też dopuścić dowód z jej przesłuchania w charakterze strony. Prawdą jest, że powszechnie przyjmuje się za słuszny pogląd, zgodnie z którym "możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia z którego egzekucja faktycznie jest możliwa" /wyrok WSA w Warszawie z 20.09.2006r sygn. III SA/Wa 3277/05/ ale również powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych są poglądy zgodnie z którymi ; "oczywistym jest, że wskazanie mienia musi być wskazaniem realnym, jednakże ewentualna ogólnikowość takiego wskazania nie oznacza braku po stronie wierzyciela, jakim jest organ podatkowy, powinności podjęcia czynności zmierzających do jego uszczegółowienia w stopniu powalającym na podjęcie czynności egzekucyjnych"/wyrok WSA w Szczecinie z 9.02.2006r sygn. SA/Sz 2098/03/ a także "przy przenoszeniu odpowiedzialności na członka zarządu odpowiedzialności podatkowej na podstawie art. 116 Ordynacji ciężar dowodu uwolnienia się od odpowiedzialności spoczywa na tym członku, co nie oznacza jednak, że organy podatkowe są zwolnione z obowiązku dowodzenia wynikającego z przepisów postępowania podatkowego określonego w art. 122 i art. 187 § 1Ordynacji" /wyrok NSA z dnia 26.10.2005r sygn. I FSK 192/05/. Poglądy te, w pełni podziela sąd orzekający w niniejszej sprawie. Jak wynika z przedstawionych sądowi akt administracyjnych /niekompletnych/, oraz z dokumentów dołączonych do skargi, M. J przedstawił spis ruchomości o wartości około 75.000 zł, wykaz trzech wierzytelności przysługujących spółce J. i sądowy nakaz zapłaty na jedną z tych wierzytelności, tymczasem organ nie podjął żadnych czynności proceduralnych, ograniczając się do oceny realności tych wierzytelności w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Wskazano tam, iż skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na istnienie wierzytelności oraz, że egzekucję z wierzytelności oraz z ruchomości prowadził także komornik i uznał ją za bezskuteczną. Podatnik tymczasem zarzucał, że egzekucja komornicza wobec spółki ograniczyła się jedynie do sprawdzenia posiadania środków na rachunkach bankowych. Organy podatkowe nie wezwały jednak o przedstawienie żadnych dowodów, nie podjęły żadnych działań zmierzających do ustalenia istnienia pod wskazanym adresem majątku ruchomego spółki i oceny możliwości i ceny jego sprzedaży, nie sprawdzono czy wskazany przez skarżącego majątek pokrywał się z tym, który był znany komornikowi. Posługując się argumentem o dużej ilości wierzycieli spółki, nie oceniono, czy są to wierzyciele bardziej uprzywilejowani niż Skarb Państwa, co ma znaczenie dla ustalenia realnej możliwości prowadzenia egzekucji z ujawnionego majątku. Uwzględniając przytoczone powyżej argumenty należy uznać, iż postępowanie organów podatkowych w niniejszej sprawie było nieprawidłowe i naruszało przytoczone wyżej przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych doprowadził do niemożności oceny czy w sprawie prawidłowo zastosowano przepis prawa materialnego, a to art. 116 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy więc uzupełnić postępowanie dowodowe i ocenić czy wskazany przez skarżącego majątek przedstawia realną wartość i czy jego wskazanie w toku postępowania w przedmiocie orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej, stanowić może przesłankę uwalniającą M. J. od tej odpowiedzialności. Zwrócić też należy uwagę na konieczność prawidłowego i starannego przedstawiania i kompletowania akt postępowania podatkowego dla sądu, czego w niniejszej sprawie zaniechano. Sąd nie mógł dokonać prawidłowej i pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji – do czego jest zobowiązany – z uwagi na niekompletność akt podatkowych. Mimo wezwania o uzupełnienie, brak ten został usunięty tylko w nieznacznej części, co spowodowało konieczność ustalania przebiegu postępowania na podstawie pism stron postępowania. Z uwagi jednak na fakt, że i tak zachodziły inne podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji, sąd nie potraktował tej okoliczności jako przesłanki rozstrzygnięcia, zalecając podjęcie stosownych działań przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł w pkt. I sentencji o uchyleniu zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym wpisu od skargi. W świetle art. 205 § 2 wskazanej ustawy do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę reprezentowaną przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w przepisach szczególnych. Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził w pkt. II sentencji od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 542 zł tytułem uiszczonego wpisu oraz 2415 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (w tym koszty opłaty skarbowej) w oparciu o § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).