I SA/Kr 856/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. – A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS z dnia 31.03.2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 27 498,64 zł. postanawia: 1. ustanowić dla D. B. – A. radcę prawnego , którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. 2. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. B. – A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS z dnia 31.03.2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 27 498,64 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. B. – A. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą samotną i bezrobotną, pozostaje pod opieką psychiatryczną , nie uzyskuje stałego dochodu. Jest na utrzymaniu rodziców od 2004r. Matka W. B. uzyskuje emeryturę w wysokości 911,85 zł. miesięcznie, natomiast ojciec B. B. pobiera rentę wojskową inwalidzką w wysokości 3 570,11 zł. miesięcznie. Koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego przez rodziców strony skarżącej wynoszą ok. 2000 – 2100 zł. miesięcznie. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego D. B. – A. wnoszą z kolei ok. 700 - 800 zł. Dochód, który uzyskała w 2008r. opiewał na kwotę 3 373,71 zł. ( w tym 2 354,40 zł. z tytułu zasiłku dla bezrobotnych) Strona skarżąca nie posiada oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne zostały uznane za bezskuteczne. Ojciec D. B. – A. jest ciężko chory na chorobę wieńcową, przeszedł zawał serca, ma nadciśnienie i cukrzycę . Na leki wydaje miesięcznie kilkaset złotych. Pomoc finansowa rodziców strony skarżącej udzielana jej od 2004r. spowodowała znaczne ich zubożenie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadminisrtracyjne prowadzone pod sygn. akt I SA/Kr 856/09 niewątpliwie dotyczy spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania ( w tym wypadku kosztów profesjonalnego pełnomocnika) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja D. B – A. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez pogorszenia jej warunków bytowych . Jest ona osobą bezrobotną , bez oszczędności. Utrzymuje się tylko dzięki pomocy finansowej rodziców. Wprawdzie oboje rodzice otrzymują stały miesięczny dochód to należy jednak pamiętać, iż ich pomoc na rzecz córki jest dobrowolna. Wynika ona z ich dobrej woli i trudno zakładać istnienie obowiązku utrzymywania dorosłej córki zwłaszcza , w przypadku , kiedy ojciec strony skarżącej ponosi znaczne koszty związane z leczeniem jego własnych schorzeń. Stąd też, zdaniem orzecznika , konieczność opłacenia pełnomocnika przez stronę skarżącą z pieniędzy otrzymywanych na życie od rodziców (zakładając, iż suma ta na pomoc prawną byłaby wystarczająca) zagroziłaby egzystencji a wręcz uniemożliwiłaby realizację jej podstawowych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.