I SA/Kr 871/14

|Sygn. akt I SA/Kr 871/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r., sprawy ze skarg T.S., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 marca 2014 r.:, Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oraz Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie zgłoszonych zarzutów na postepowanie egzekucyjne, , , - s k a r g i o d d a l a -, , , Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniami: - z dnia 30 grudnia 2013r. nr [...] odmówił T.S. przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. - z dnia 31 grudnia 2013r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zgłoszonych przez T.S. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym Rozstrzygnięcie w zakresie odmowy przywrócenia terminu zapadło wobec stwierdzenia przez organ I instancji, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do majątku T.S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązany odebrał osobiście w dniu 25.11.2013r. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upływał w dniu 2.12.2013r. Pismami z dnia 4.12.2013r. zobowiązany reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów oraz zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którym wskazał na ciężką i nagłą chorobę, z powodu której nie był w stanie złożyć zarzutów w terminie. Ponadto z uwagi na miejsce zamieszkania zobowiązanego na Słowacji, nie mógł on posłużyć się inną osobą do wysłania zarzutów za pośrednictwem poczty. W dniu 10.12.2013r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał zobowiązanego do przedłożenia dowodów na poparcie wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z dnia 13.12.2013r. pełnomocnik uzupełnił wniosek dołączając zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy zobowiązanego w dniach od 25.11.2013 do 10.12.2013r. z powodu choroby E10 (cukrzyca). Ponadto w piśmie tym pełnomocnik poinformował, iż w okresie tym zobowiązany przebywał w prywatnych klinikach na terenie Czech, Austrii i Polski. Ponadto podkreślono, iż w dniu 22.11.2013r. zobowiązany miał wizytę w prywatnym gabinecie lekarskim w Z. Wizyta była przeprowadzona celem uzyskania porady lekarskiej oraz zaświadczenia usprawiedliwiającego jego niedyspozycję fizyczną w pracy. Organ I instancji nie podzielił jednak stanowiska zaprezentowanego we wniosku i nie zgodził się, że T.S. nie ponosi winy w niedochowaniu terminu, skoro odebrał tytuł wykonawczy osobiście i nie wykazał, że choroba była na tyle poważna, iż uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie. Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia było zaś pochodną odmowy przywrócenia terminu, a więc stwierdzenia bezskutecznego upływu terminu do wniesienia zarzutów egzekucyjnych. Oba te postanowienia T.S. zaskarżył zażaleniami. Co do kwestii odmowy przywrócenia terminu wskazał, że uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi, a to organ egzekucyjny nie wykazał, że choroba na którą cierpi zobowiązany nie istnieje, czy też nie jest okolicznością wystarczającą do przywrócenia terminu. Zdaniem zobowiązanego nie ma znaczenia na jakim druku zostało sporządzone zaświadczenie lekarskie. Ponadto w zażaleniu podkreślono, iż miejscem zamieszkania zobowiązanego jest Słowacja, co stanowiło dodatkową okoliczność uniemożliwiającą złożenie zarzutów. Ponadto z uwagi na chorobę zobowiązany nie mógł ustanowić pełnomocnika w kraju, który prowadzi jego sprawę w ramach postępowania podatkowego i egzekucyjnego. Co do kwestii umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego skarżący zarzucił, że bezzasadnie odmówiono mu przywrócenia terminu, poza tym o odmowie przywrócenia terminu nie zostało jeszcze ostatecznie orzeczone, a ponadto organ zachował się niekonsekwentnie, gdyż winien w takiej sytuacji nie wszczynać w ogóle postępowania, skoro stwierdził, że zarzuty są po terminie. Rozpatrując te zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniami z dnia 10 marca 2014r. nr [...] (co do odmowy przywrócenie terminu) i [...] (co do umorzenia), utrzymał zaskarżone postanowienia w mocy. W zakresie odmowy przywrócenie terminu organ II instancji uzasadnił, że zaświadczenie lekarskie dokumentujące chorobę nie jest potwierdzeniem braku winy zobowiązanego w uchybieniu terminu. Zobowiązany odebrał kopie tytułów wykonawczych osobiście w siedzibie urzędu skarbowego w dniu 25.11.2013r., potem jak stwierdzono w zażaleniu, zobowiązany poczuł się znacznie gorzej i zwrócił się do lekarza. Powyższe nie przekreślało możliwości złożenia zarzutów w ustawowym terminie przez ustanowionego pełnomocnika. Organ ocenił jako niewiarygodne wywody z pisma z dnia 13.12.2014r., w którym stwierdzono, że zobowiązany nie miał możliwości nadać w terminie tj. do dnia 2.12.2013r. na poczcie pisma z zarzutami, ponieważ od dnia 25.11.2013r. do 10.12.2013r. przechodził intensywny proces leczenia z uwagi na ciężką i nagłą chorobę. Zdaniem organu nie poparto żadnymi dowodami, że zobowiązany stawił się w Z. w prywatnym gabinecie lekarskim, a także nie sprecyzowano, czy zobowiązany w tym dniu dowiedział się o swej chorobie - "ciężkiej i nagłej". Jeżeli nawet tak, to owa ciężka i nagła choroba nie przeszkodziła w tym dniu tj. 22.11.2013r. udać się (jak można się domyślać) z miejsca zamieszkania - na Słowacji do gabinetu lekarskiego w Polsce. Wizyta w odległym gabinecie lekarskim w innym kraju, jest niezrozumiała, wobec faktu, iż zobowiązany mający miejsce zamieszkania na Słowacji, udaje się do Polski do Z. do gabinetu lekarskiego w celu uzyskania zaświadczenia usprawiedliwiającego jego niedyspozycję fizyczną do pracy. Mimo "ciężkiej i nagłej" choroby usprawiedliwiającej fizyczną niedyspozycję do pracy zobowiązany w dniu 25.11.2013r. opuścił swe miejsce zamieszkania na Słowacji i udał się do Urzędu Skarbowego w Polsce, gdzie odebrał osobiście tytuł wykonawczy. Jednocześnie pełnomocnik twierdzi (w piśmie z dnia 13.12.2013r.), że w dniach 25.11-10.12.2013r. zobowiązany przechodził bardzo intensywny proces leczenia choroby w prywatnych klinikach na terenie Czech, Austrii i Polski. Pełnomocnik nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających leczenie w tych klinikach, choć doświadczenie życiowe wskazuje, że proces leczenia ciężkich chorób w klinikach, a nawet samo przyjęcie do kliniki jest dokumentowane. Nie chodziło tutaj o przedstawienie pełnej dokumentacji odnośnie stanu zdrowia zobowiązanego, lecz o udokumentowanie pobytu w przedmiotowych klinikach. Wreszcie w ocenie organu pełnomocnik sam przeczy własnym wywodom. Twierdzi, że proces leczenia w dniach 25.11.2013r. do 10.12.2013r. uniemożliwiał złożenie zarzutów. A jednocześnie w tym okresie pełnomocnik sporządził zarzuty i nadał je na poczcie w dniu 4.12.2013r. Bardzo intensywny proces leczenia w klinikach w Polsce, Czechach i Austrii nie przeszkadzał zatem w złożeniu zarzutów. Pełnomocnik nie wyjaśnia też dlaczego mógł złożyć zarzuty w dniu 4.12.2013r., a nie mógł ich złożyć dwa dni wcześniej, czyli w dniu 2.12.2013r. - co byłoby złożeniem w terminie, choć obydwa terminy przypadały na okres "ciężkiej i nagłej" choroby zobowiązanego. Fakt złożenia zarzutów w dniu 4.12.2013r., czyli jednak w okresie owej "ciężkiej i nagłej" choroby, podważa wiarygodność argumentów zobowiązanego zawartych we wniosku o przywrócenie terminu o przeszkodzie jaką była choroba. Co do umorzenia postępowania organ odwoławczy wskazał, iż uchybienie terminowi określonemu w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a tym samym wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne lub negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Wprawdzie wraz z zarzutami złożono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego., jednak organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 30.12.2013r odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora tut. Izby Skarbowej nr [...]. Skargi na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł T.S.. Co do odmowy przywrócenia terminu skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 oraz 80 kpa w związku z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany wskazał, że miejscem jego zamieszkania jest Słowacja, a leczenie przechodził na terenie Czech oraz Austrii. Zobowiązany musiałby podczas intensywnego leczenia złożyć zarzuty w polskim urzędzie konsularnym. Podkreślono, iż z powodu przebywania za granicą zobowiązany nie mógł poprosić innej osoby, aby złożyła za niego zarzuty, tym bardziej, że tytuł wykonawczy posiadał sam zobowiązany. W skardze podniesiono również, że Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na orzeczenie, zgodnie z którym nawet poważna choroba nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu, o ile osoba uprawniona mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej, nie wskazał na żadną osobę, która mogła złożyć zarzuty w placówce dyplomatycznej Rzeczypospolitej Polskiej. Zobowiązany wyjaśnił, iż w dniu 22.11.2013r. udał się do lekarza w miejscowości Z. gdzie znajduje się spółka z o.o., której zobowiązany jest prezesem. Skoro zobowiązany w tym dniu przebywał w Zawoi, to oczywiste jest że skorzystał z pomocy lekarza właśnie w Z. W dalszej części skargi zobowiązany podkreślił, że przedstawił stosowne zaświadczenie lekarskie, uprawdopodobniające chorobę, która spowodowała, że nie mógł złożyć zarzutów w ustawowym terminie. Natomiast organ właściwy w sprawie odmawiając prawa do przywrócenia terminu powinien wskazać konkretne zaniedbania poczynione przez zobowiązanego. Co do umorzenia skarżący zarzucił naruszenie art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując na zależność rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne od rozstrzygnięcia w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz poprzedzających je postanowień organu I instancji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko uprzednio zaprezentowane. Postanowieniem z dnia 9 września 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy dotyczące zaskarżonych postanowień - sygn. akt od I SA/Kr 871/14 do I SA/Kr 872/14, w celu rozpoznania ich, a także rozstrzygnięcia pod wspólną sygn. I SA/Kr 871/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skargi są niezasadne i podlegają oddaleniu. Skarżony organ prawidłowo ocenił, że okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu nie zwalniają skarżącego od winy w uchybieniu terminu. Konsekwencją zaś odmowy przywrócenia terminu było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów egzekucyjnych, co skutkowało umorzeniem postępowania w tym zakresie, skoro stało się ono bezprzedmiotowe. W art. 58 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 poz. 1015 ze zm.) wprowadzono warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu. Spełnienie tego warunku należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Przy tym osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna, istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i jednocześnie uniemożliwiła jej działanie, nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011r. I FSK 2000/09 opubl. LEX nr 785329). Zaakcentować należy zgłaszaną przez skarżącego okoliczność nagłej choroby i konieczność jej leczenia w dniach 25.11 – 10.12.2013r., które wynika ze złożonego zaświadczenia lekarskiego, a jednocześnie zauważyć, że nie przedstawił on we wniosku o przywrócenie terminu wystarczających dowodów na to, iż w spornym okresie, kiedy to biegł i upływał termin do złożenia zarzutów, stan jego zdrowia był na tyle poważny, iż uniemożliwiał mu dokonanie czynności prawnej, która w zasadzie ograniczyłaby się do kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem, przy pomocy którego miał zamiar występować w sprawie egzekucyjnej. O ile zatem jak słusznie twierdzi skarżący przepis art. 58 § 1 kpa wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy, które może nastąpić w postaci wskazania choroby, to organy egzekucyjne mają jednak obowiązek zbadać uprawdopodobnione okoliczności pod kątem, czy pogorszenie stanu zdrowia było na tyle poważne, że wyłączało winę w niezachowaniu terminu. Jak słusznie wskazały organ w niniejszej sprawie – co do zasady nie każda bowiem choroba uniemożliwia dokonanie czynności, lecz tylko taka która albo uniemożliwia dokonanie jej z powodu fizycznej lub psychicznej ułomności (w tym konieczności podjęcia leczenia) w sporządzeniu pisma procesowego, lub nadania takiego pisma, przy czym od należycie dbającego o swoje sprawy należy wymagać, aby w miarę możliwości przy nadaniu pisma posłużył się inną osobą, jeśli samodzielnie nie może tego dokonać. Zasada ta powinna jednak uwzględniać wszystkie dodatkowe okoliczności konkretnej sprawy, co organy w kontrolowanej sprawie prawidłowo przeanalizowały. Najbardziej istotna była okoliczność, że wnioskodawca nie wykazał pomimo wezwania organu, że choroba uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie, a wiec że była ona na tyle ciężka i poważna. Skarżący przedstawił jedynie zaświadczenie lekarskie, że był niezdolny do pracy w okresie 25.11 – 10.12.2013r. Sama niezdolność do pracy nie oznacza wyłączenia możliwości sporządzenia zarzutów lub skontaktowania się z pełnomocnikiem w celu ich sporządzenia. Skarżący nie uprawdopodobnił w żadnej mierze w postępowaniu egzekucyjnym okoliczności, że w przedmiotowym okresie, kiedy upływał termin do złożenia zarzutów egzekucyjnych przebywał na leczeniu w klinikach poza Polską – tj. w Czechach i Austrii. Doświadczenie życiowe wskazuje, że proces leczenia ciężkich chorób w klinikach, a nawet samo przyjęcie do kliniki jest dokumentowane. Nie chodzi przy tym o przedstawienie pełnej dokumentacji odnośnie stanu zdrowia zobowiązanego, lecz o uprawdopodobnienie dokumentami okoliczności pobytu i leczenia w klinikach poza granicami Polski. Dodatkowo istotna jest okoliczność, że w okresie, jaki obejmowało zaświadczenie lekarskie tj. 25.11 – 10.12.2013r. dokonał jednak kontaktu z pełnomocnikiem i w dniu 4.12.2013r. tenże pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z zarzutami egzekucyjnymi. Obydwa terminy (tj. 2 i 4 grudnia) przypadały na okres ciężkiej choroby zobowiązanego, a zatem fakt złożenia zarzutów w dniu 4.12.2013r., czyli w okresie ciężkiej i nagłej choroby, podważa wiarygodność argumentów skarżącego. Stąd również należało wnioskować, że przedłożone zaświadczenie lekarskie nie jest wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu. Z powyższego wynika, że ocena dokonana przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu była zasadna. Dotyczy to także wskazania przez organ na czynności procesowe, które skarżący w sprawie dokonał pomimo trwania choroby. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób, że choroba była na tyle ciężka, iż uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie, a nadto, że musiał leczyć się po za granicami Polski, co miało także uniemożliwić dokonanie czynności w terminie. Skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób, że przy dołożeniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw nie mógł uniknąć negatywnych skutków upływu terminu. Powyższe z kolei prowadzić musi do stwierdzenia przez skarżony organ, że zarzuty złożono po terminie, skoro wniosek o przywrócenie terminu nie został uwzględniony. Uchybienie terminowi do złożenia zarzutów określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a tym samym wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania w zakresie zarzutów. Stąd nie ma materialnoprawnych podstaw do władczego, w formie decyzji administracyjnej organu administracyjnego rozstrzygnięcia w postaci merytorycznego rozpatrzenia tych zarzutów. Rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne lub negatywne stało się prawnie niedopuszczalne, a zatem sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Mając powyższe na uwadze, sąd skargi oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 ustawy o p.p.s.a.