I SA/Kr 878/08

Sygn. akt I SA/Kr 878/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 listopada 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r., sprawy ze skargi L. O., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 maja 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001, 2005, 2006 r., - skargę oddala- Skarżący L. O. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z prośbą o umorzenie zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2001, 2005 i 2006 r., wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Skarżący uzasadnił wniosek trudną sytuację materialną i życiową. Ze złożonego w toku postępowania oświadczenia wynikało, że skarżący nie pracuje, uzyskuje dochody z tytułu najmu i dzierżawy w wysokości 1 300 zł miesięcznie. Na jego utrzymaniu pozostają żona oraz córka. Posiada budynek mieszkalny położony w M. przy ul. O.[...], który jest obciążony hipoteką przymusową. Nadto posiada dwa samochody: Polonez Truck rok produkcji 1998r. i polonez Combi rok produkcji 1999r. Miesięczne koszty utrzymania skarżącego wynoszą: media 500 zł, wydatki konsumpcyjne 500 zł oraz inne wydatki (nie wskazane przez skarżącego) 200 zł. Pozostałe wydatki pokrywa matka (z tytuły udzielanej jej pomocy w prowadzeniu piekarni). Skarżący ma zaciągnięty kredyt na zakup samochodów, którego raty zostały prolongowane. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 19 lutego 2008 r., Nr [...]odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wniosek skarżącego nie wskazuje na nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku. Podkreślono też, że skarżący miał możliwość uregulowania istniejących zaległości albowiem w dokonał w 2007r. sprzedaży nieruchomości za kwotę 120 000 zł, której jednak nie przeznaczył na spłatę zaległości podatkowych. Organ uznał, że w takiej sytuacji nie można przenieść na budżet państwa odpowiedzialności za podejmowane przez skarżącego decyzje finansowe. W odwołaniu Skarżący domagał się uchylenia decyzji organu podatkowego I instancji oraz o orzeczenie o umorzeniu zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia 14 maja 2008 r., Nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji, a ponadto podkreślił, że na powstanie wnioskowanej zaległości nie wpłynęły okoliczności nie zależne od strony, które mogłyby być potraktowane jako wypadek losowy lub okoliczność szczególna. Podniesiono także, że okoliczności powstania przedmiotowej zaległości podatkowej nie uzasadniają ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uznano, że na przestrzeni lat 2001 – 2006 skarżący uzyskiwał dochody pozwalające na uiszczanie należności podatkowych jednakże nie czynił żadnych starań zmierzających do zapłaty chociażby części należnych podatków. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia. Skarżący powtórzył, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ma na utrzymaniu żonę i córkę, a nadto ponosi koszty leczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. Na wstępie należy zaznaczyć, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organów podatkowych wydana została w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W powołanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej w postaci m. in. umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie to może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, jak również oba łącznie mogą stanowić podstawę przyznania ulgi podatkowej. Decyzja organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, zatem jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego taka decyzja podlega ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała one prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w art. 67a Ordynacji podatkowej pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, przy czym należy zaznaczyć, że nie wolno czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 1991 r. SA/Gd 295/91, wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1563/99, LEX 76080). Stanowi ono pewną formę rezygnacji organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych. Nawet więc w sytuacji, gdy podatnik wykaże, że ma ważny interes w uzyskaniu tego rodzaju ulg podatkowych, to organy podatkowe przy podejmowaniu decyzji muszą również brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, w którym leży zapewnienie dopływu należności podatkowych do budżetu (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2000 r., III SA 1087/99, LEX 45381). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że w opinii Sądu organy obydwu instancji przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające i dowodowe, wszechstronnie rozważyły sytuację skarżącego w kontekście przesłanek wynikających z cytowanego przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej biorąc pod uwagę powoływane przez skarżącego okoliczności faktyczne. Słusznie zatem organy uznały, że brak zatrudnienia oraz konieczność utrzymania żony i córki, nie świadczy o wyjątkowości sytuacji skarżącego i nie może stanowić wyłącznej podstawy przyznania najdalej idącej ulgi podatkowej w postaci całkowitego umorzenia zaległości podatkowych z uwagi na kolizję ważnego interesu podatnika z interesem publicznym, który również stanowi przesłankę stosowania ulgi w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wydając decyzję w trybie tego przepisu obowiązkiem organów jest bowiem wyważenie, czy ważny interes podatnika nie koliduje z interesem publicznym, a w przypadku stwierdzenia takiej kolizji organ podatkowy ma prawo odmówić zastosowania ulgi, co organy uczyniły w niniejszej sprawie. Z uwagi na podkreślany nadzwyczajny charakter ulgi wynikającej z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej należy przyjąć, że za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (np. zdarzenia losowe takie jak klęski żywiołowe, kradzież itp.), przy czym do tego typu okoliczności nie można, wbrew oczekiwaniom skarżącego, zaliczyć wydatków na działalność gospodarczą prowadzoną przez matkę skarżącego. Organy zasadnie przyjęły, że na przestrzeni lat 2001 – 2006 skarżący posiadał środki na uregulowanie należności podatkowych, a do powstania zaległości doszło nie na skutek zdarzeń, na które skarżący nie miał wpływu lecz wskutek swoich zaniedbań i świadomie podjętych decyzji. W takiej sytuacji należy wziąć pod uwagę interes publicznym, który nakazuje aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Ponadto, jak słusznie zauważył organ drugiej instancji, skarżący mimo wezwania organu nie przedłożył dowodów na okoliczność podnoszonej we wniosku przewlekłej choroby i ewentualnych kosztów z tym związanych. Co prawda to na organie ciąży obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym również przesłanek zastosowania ulg w spłacie podatków jednakże bez czynnego udziału podatnika realizacja tej zasady w praktyce nie możliwa. Organ podatkowy kierując do skarżącego wezwanie o przedłożenie takich dowodów podjął czynności konieczne do ustalenia podniesionej we wniosku okoliczności dotyczącej złego stanu zdrowia skarżącego. Mimo to skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Znamiennym jest w sprawie także fakt, że istniejąca zaległość podatkowa posiada pełne zabezpieczenie na majątku podatnika. Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącego i w wyniku tej oceny podjęte zostały decyzje mieszczące się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania ich za niezgodne z prawem. Z tych względów orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).