I SA/Kr 884/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków – Nowa Huta z dnia 10 września 2024 r. nr 1209-SEE.711.4.115.2022 w przedmiocie planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. nr 1209-SEE.711.4.115.2022 Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków – Nowa Huta ustalił plan podziału kwoty 480.000 zł, uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...]. Z uzyskanej kwoty w pierwszej kolejności zostały zaspokojone koszty egzekucyjne oraz koszty upomnienia należne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Kraków – Nowa Huta, jako organowi prowadzącemu egzekucję administracyjną z nieruchomości. W prowadzonej egzekucji nie wystąpiły wierzytelności z kategorii II, a jako kolejne w planie podziału zaspokojeniu podlegały należności ZUS Oddział w Krakowie (kategoria III), zabezpieczone hipoteką pierwszą. Uzyskana w toku sprzedaży egzekucyjnej kwota nie wystarczyła na pokrycie wszystkich należności. Pismem z dnia 16 października 2024 r. zobowiązany R. W. wniósł skargę na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków – Nowa Huta, domagając się jego uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przystępując do rozpatrywania skargi sąd administracyjny jest zobowiązany w pierwszej kolejności do ustalenia, czy jest ona dopuszczalna z punktu widzenia zakresu jego kognicji. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 art. 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Tak określona właściwość rzeczowa sądów administracyjnych oznacza, że w przypadku braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach i wynikają z innych niż administracyjny stosunków prawnych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Przedmiotem skargi jest wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków – Nowa Huta postanowienie z dnia 10 września 2024 r. nr 1209-SEE.711.4.115.2022 ustalające plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Zostało ono wydane na podstawie art. 115b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), zgodnie z którym organ egzekucyjny sporządza plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości niezwłocznie, gdy postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości staje się ostateczne. Przepis ten nie określa w jakiej formie organ egzekucyjny sporządza plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. W związku z tym należy sięgnąć do ogólnej reguły zawartej w art. 17 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Oznacza to, że również w przypadku sporządzenia planu podziału na podstawie art. 115b u.p.e.a. postanowienie będzie właściwą formą wypowiedzi organu. Powyższy pogląd reprezentowany jest także w literaturze przedmiotu (por.: System egzekucji administracyjnej pod red. J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 s. 442, Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz 2006, LexisNexis Warszawa 2006, s. 386.). Jednocześnie należy zauważyć, że na postanowienie wydane na podstawie art. 115b u.p.e.a. nie służyły zażalenie. Przepisy ustawy są bowiem w tym względzie jednoznaczne. Tym samym, zdaniem Sądu, na postanowienie zawierające plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości (art. 115b u.p.e.a.), nie przysługuje skarga do Sądu. Stosownie bowiem do 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Skarżącemu przysługiwała natomiast skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym w literaturze, że: "przedmiotem zaskarżenia mogą być czynności egzekucyjne, na które nie przysługuje inny środek prawny, np. zarzut lub zażalenia czy wniosek o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego" (Z.Leoński (w:) R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Wyd. Beck, Warszawa 2005, s. 152.). Jak podkreśla się w orzecznictwie, określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyroki: NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18, WSA w Gdańsku z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 343/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, taki rodzaj skargi przysługiwał właśnie skarżącemu. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do pozbawienia zobowiązanego kontroli nad sposobem podziału sum uzyskanych z egzekucji. Natomiast stosownie do art. 54 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie, a zatem także skarga do sądu administracyjnego. O możliwości wniesienia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. skarżący został pouczony w treści zaskarżonego postanowienia. Z możliwości tej skarżący jednak nie skorzystał lecz wniósł od razu skargę do sądu administracyjnego. Mając zatem na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy – plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, powołanych do rozpoznania spraw administracyjnych. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że rozpoznanie skargi wniesionej w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie jego kognicji, a w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.