I SA/Kr 889/23

|Sygn. akt I SA/Kr 889/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź ( spr.), Protokolant: Specjalista Dominika Janik, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 17 kwietnia 2024 roku, sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lipca 2023 r. nr SKO.EA/418/62/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę 1.1. M. B. – nazywany dalej "Skarżącym", złożył w Urzędzie Miasta Krakowa pismo zatytułowane "Aktualizacja skargi na czynności egzekucyjne". Dotyczyło ono "aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Banku (...) nr zawiadomienia: EW-03.3160.478.2018.SM" z 22 października 2018 r. W piśmie tym, wskazując na art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a."), Skarżący podniósł, że wspomniane zawiadomienie jest niezgodne z prawem; miało służyć między innymi wydłużeniu postępowania i zapobiegnięciu wygaśnięciu egzekwowanego zobowiązania. 1.2. Postanowieniem z 29 marca 2023 r. (nr EW-01.3160.2.4.2023.MP) Prezydent Miasta Krakowa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "aktualizacji skargi" na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 61a § 1 i art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 54 u.p.e.a. W motywach postanowienia organ zaznaczył samoistność skargi na czynności egzekucyjne, o której jest mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Podstawą takiej skargi może być dokonanie czynności z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Dodał przy tym, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynności egzekucyjne należy rozumieć działania organu egzekucyjnego zmierzające zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Takimi czynnościami nie są działania, które nie wiążą się z zastosowaniem przymusu egzekucyjnego, a są jedynie czynnościami materialno-technicznymi o charakterze informacyjnym. W tym kontekście organ wskazał, że aktualizacja zawiadomienia nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ponieważ nie jest działaniem zmierzającym do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny został już zastosowany (dokonano zajęcia rachunku bankowego) i jest on realizowany przez dłużnika zajętej wierzytelności (bank). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje instytucji "aktualizacji skargi" na czynność egzekucyjną. Zaliczenie aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności do kategorii czynności egzekucyjnych powodowałoby, że każde działanie organu egzekucyjnego, polegające na wykonaniu jakiejś czynności materialno-technicznej o charakterze informacyjnym, podlegałoby zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. poprzez złożenie skargi na czynności egzekucyjne. Nie ma natomiast żadnych uzasadnionych podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżania, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego pismo złożone przez Skarżącego nie mogło inicjować postępowania, a zatem należało zastosować przepis art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie "aktualizacji skargi" na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. 1.3. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, powtarzając przy tym argumentację zawartą w "aktualizacji skargi". 1.4. Postanowieniem z 10 lipca 2023 r. (nr SKO.EA/418/62/2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach postanowienia SKO w Krakowie zgodziło się z Prezydentem Miasta Krakowa, że kwestionowana czynność nie mogła być uznana za czynność egzekucyjną, podlegającą zaskarżeniu na mocy art. 54 u.p.e.a., gdyż nie była ani środkiem egzekucyjnym, ani też nie zmierza do zastosowania bądź zrealizowania środka egzekucyjnego. Aktualizacji zawiadomienia dokonanego już wcześniej zajęcia, nie można zakwalifikować jako zastosowanie nowego środka egzekucyjnego, podlegającego zaskarżeniu w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Aktualizacja zawiadomienia nie jest czynnością egzekucyjną, a jedynie czynnością materialno-techniczną polegającą na poinformowaniu stron postępowania tj. zobowiązanego i pracodawcę o aktualizacji wysokości zajęcia. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął, że niedopuszczalne jest prowadzenie w rozpatrywanym przypadku postępowania w sprawie skargi i na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należało odmówić wszczęcia postępowania. Stosownie do ww. przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania (w trybie art. 54 u.p.e.a.) należało więc odmówić wszczęcia postępowania. 2.1. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący nie sformułował zarzutu naruszenia konkretnych przepisów. Podniósł jednak, że jest ono niezgodne z prawem, a ponadto między innymi pozostaje w sprzeczności z interesem strony, interesem społecznym oraz interesem państwa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie dalszego biegu skargom na aktualizacje zawiadomień celem usunięcia wszystkich niezgodności z prawem. 2.2. Pełnomocniczka działająca z urzędu w toku postępowania sądowoadministracyjnego sformułowała jedynie wniosek o przyznanie kosztów, składając przy tym oświadczenie, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona. 3.2. Spór w sprawie sprowadza się zasadniczo do rozstrzygnięcia, czy aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Odpowiedź na powyższe pytanie determinuje bowiem to, czy skarżącemu przysługiwały skargi na czynności egzekucyjne, przewidziane w art. 54 § 1 u.p.e.a., czy też należało odmówić mu wszczęcia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Analogiczna kwestia była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyroki z: 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 447/23; 27 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 296/23; 20 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 89/23; 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 252/23). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela zawarte w tych wyrokach stanowisko i uznaje je za własne. 3.3. Jak słusznie wskazały organy obu instancji, w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stąd też dla prawidłowej identyfikacji co należy rozumieć przez czynność egzekucyjną istotne znaczenie ma definicja środków egzekucyjnych. Na gruncie dyspozycji art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. (a zatem w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych) należy przez nie rozumieć egzekucję ze wskazanych w tym przepisie aktywów majątkowych (m.in. pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych). W tym kontekście czynnością egzekucyjną będzie nie każda aktywność organu ("wszelkie działania"), ale wszelkie działania organu, które mają na celu doprowadzić ("zmierzać") do zastosowania lub zrealizowania egzekucji, np. z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę itd. (środek określony w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a/ u.p.e.a.). W związku z powyższym czynnościami egzekucyjnymi będą zarówno czynności faktyczne (wykonawcze), jak i wydawane przez organ akty prawne (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 grudnia 2020 r., II FSK 2176/18; z dnia 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18), o ile jednak ich podjęcie warunkuje zastosowanie lub realizację egzekucji z danego aktywa majątkowego. Stąd też wniosek, że "nie będą czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego" (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., II FSK 730/16). Stąd też, skoro aktualizacja zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności nie jest tożsama z zajęciem wierzytelności, to wbrew stanowisku Skarżącego, nie można tej czynności uznać za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Wprawdzie działania organu egzekucyjnego z tym związane odnoszą się do dokonanej czynności egzekucyjnej (zastosowanego środka egzekucyjnego), jednak same nie są czynnością egzekucyjną (por. wyroki NSA: z dnia 11 października 2016 r., II FSK 712/16, z dnia 7 grudnia 2011 r., II FSK 1784/10). Wobec tego, skoro wspomnianych zawiadomień nie można było uznać za działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, organ prawidłowo zakwalifikował je jako czynności materialno-techniczne. Ta zaś nie mogły być przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji, złożone w tym przedmiocie skargi nie mogły skutecznie zainicjować postępowania. Wobec tego organ I instancji prawidłowo zastosował art. 61 a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skarg na czynności egzekucyjne. Jak trafnie bowiem wskazały organy obu instancji, art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny", o jakich mowa w powyższym przepisie, obejmują sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W sytuacji, gdy brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61 a k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r., III SA/Wa 2282/12, wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1758/13). 3.4. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargi na informacje organu, a zatem czynności o charakterze technicznym (techniczno-materialnym), których nie można zaliczyć ani do czynności o charakterze wykonawczym, ani do aktów, które mają na celu zastosowanie lub zrealizowanie danego środka egzekucyjnego. Tym samym nie można stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a. i art. 61 K.p.a. Odnosząc się do obszernych wywodów Skarżącego, warto nadmienić, że jak wskazały organy obu instancji, w rozpatrywanej sprawie właściwą czynność egzekucyjną stanowiły zajęcia rachunku bankowego, na którą to czynność przysługiwały środki zaskarżenia. Skarżący skorzystał z powyższego uprawnienia, co szczegółowo opisano w treści wydanych postanowień. 3.5. Sąd nie będąc związany granicami skargi, kierując się art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako "P.p.s.a.") dokonał również kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wykraczającym poza sformułowane w skardze zarzuty i również w tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia. 3.6. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.