I SA/Kr 897/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.K. na decyzję Wójta Gminy M. z dnia 12 stycznia 2023 r. nr Fp.3120.9-6566.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2023 rok postanawia: odrzucić skargę. D. K. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Wójta Gminy M. (dalej: Wójt) z 12 stycznia 2023 r. znak: Fp.3120.9-6566.2023 w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2023. Odpowiadając na skargę Wójt wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu na wniesienie odwołania, ewentualnie o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej, jak również o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że skargę do sądu administracyjnego, można wnieść na akt administracyjny ostateczny, który został wydany w wyniku rozpoznania wniesionego przez stronę przysługującego jej środka zaskarżenia. Zatem Sąd może rozpoznać merytorycznie skargę, która została wniesiona po wyczerpaniu toku postępowania podatkowego (czyli przez organ odwoławczy), a nie bezpośrednio od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. Uprawnienie do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji, bez wyczerpania środków zaskarżenia mają jedynie podmioty wskazane w końcowej części art. 52 § 1 p.p.s.a. i to pod warunkiem, że nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym (por. uchwałę NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 6/05 – powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga do sądu administracyjnego złożona bezpośrednio od orzeczenia wydanego przez organ administracyjny w pierwszej instancji jest zatem niedopuszczalna niezależnie od tego czy strona wyczerpała, czy też nie, przysługujące jej w postępowaniu administracyjnym środki zaskarżenia (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 21 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 721/07). Ponadto zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2024 r. poz. 1831) postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. W ustawie tej nie przewidziano żadnych wyjątków od tej zasady, jak uczyniono to w przypadku postępowania administracyjnego. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez (co do zasady) dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że strona niezadowolona z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji może wnieść odwołanie lub zażalenie do organu wyższego stopnia. Dopiero gdy organ odwoławczy wyda decyzję (lub postanowienie) można wnieść skargę do sądu administracyjnego. To organ odwoławczy jako ostatni rozpoznał sprawę merytorycznie co do istoty. Tym samym skarga jest niedopuszczalna, jeżeli skarżący nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu drugiej instancji i od razu zaskarży do sądu administracyjnego decyzję (lub postanowienie) organu pierwszej instancji albo, gdy już po wyczerpaniu przysługujących mu w postępowaniu podatkowym środków zaskarżenia wniesie skargę na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji do sądu administracyjnego. Sądy administracyjne nie są bowiem bezpośrednio powołane do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracyjnych pierwszej instancji, gdyż ich działanie naruszałoby ww. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Nie oznacza to, że sąd administracyjny w ogóle nie może poddać kontroli decyzji wydanej w pierwszej instancji. Jak wynika z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uwzględniając zatem skargę na decyzję wydaną przez organ odwoławczy, sąd administracyjny bada również, czy decyzja wydania przez organ pierwszej instancji nie powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Warunkiem jednak takiego działania, jest zaskarżenie do sądu decyzji organu odwoławczego. W realiach rozpatrywanej sprawy Wójt decyzją z 12 stycznia 2023 r. ustalił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2023 r. Od decyzji tej Skarżąca wniosła odwołanie, jednak jak wynika z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: Kolegium) z 20 listopada 2023 r. znak: SKO.Pod/4140/906/2023, zostało ono wniesienie z uchybieniem terminu. Natomiast postanowieniem z 19 lutego 2024 r. znak SKO.Pod./4140/252/2024 Kolegium odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że Skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia i tym samym utraciła możliwość nawet pośredniego skontrolowania prawidłowości decyzji Wójta w oparciu o powołany wcześniej art. 135 p.p.s.a. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na decyzję Wójta, występującego w roli organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie Sąd wskazuje, że brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz Wójta. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada ponoszenia kosztów postępowania związanego ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym przewidziany został w art. 200 p.p.s.a. wyjątek od tej zasady. Jak wynika z treści tego przepisu, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Brak jest natomiast wyjątku, który umożliwiałby na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu w razie oddalenia skargi.