I SA/Kr 902/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Stanisław Grzeszek Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. - s k a r g ę o d d a l a - I. Zaskarżoną decyzją z 27 lipca 2017r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 11 maja 2017r. nr [...], działając na podstawie art. 233§1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 201 dalej-O.p.) -utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Podatniczka złożyła zeznanie roczne PIT-37 za 2016 rok, wykazując nadpłatę w kwocie 2.037,00 zł w związku z odliczeniami od podatku wynikającymi z załącznika PIT-O. Organ zawiadomił podatniczkę, że nadpłata ta, została przekazana na konto Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. w związku z zajęciem wierzytelności w sprawie sygn. akt: [...] w oparciu o art. 896 Kodeksu postępowania cywilnego. Podatniczka zarzuciła organowi, że powinien stosować przepisy Ordynacji podatkowej a nie Kodeksu postępowania cywilnego. Nadpłacony podatek (wynikający z ulgi prorodzinnej) nie może być zliczony na poczet zaległości podatkowej bo takich podatniczka nie posiada. Podatniczka złożyła także wniosek o zwrot nadpłaty, która jej zdaniem została nieprawidłowo przekazana Komornikowi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzja z 11 maja 2017r. nr [...] odmówił zwrotu nadpłaty w kwocie 2.037,00 zł, argumentując, że przekazał tę kwotę Komornikowi Sądowemu. Organ II instancji w pisemnych motywach decyzji wskazał, że nadpłata w wysokości 2.037,00 zł powstała w związku z odliczeniem przez podatniczkę ulgi prorodzinnej. W aktach sprawy znajduje się zajęcie wierzytelności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. (sprawa sygn. akt: [...]), należność główna 6.151,53 zł, odsetki 10,39 zł i koszty egzekucji 586,39 zł przypadające od dłużnika (podatniczki) na rzecz AIG Bank Polska SA we W., zajęcie wierzytelności w/w komornika (sprawa sygn. akt: [...]), należność główna 1.312,75 zł, odsetki 88,14 zł , koszty sądowe 210,30 zł, koszty adwokata w postępowaniu egzekucyjnym 300,00 zł, koszty egzekucji 509,41 zł przypadające od dłużnika (podatniczki) na rzecz wierzyciela [...] w W.. Na podstawie art. 896 K.p.c. zobowiązano dłużnika zajętej wierzytelności by nie uiszczał świadczenia do rak dłużnika lecz na konto Komornika Sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. jest dłużnikiem zajętej wierzytelności nie może kwestionować zasadności dokonanych przez komornika czynności. Wierzytelność w formie nadpłaty mogła być przekazana komornikowi co wynika z art. 902˛§1 K.p.c. bowiem obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. Pisma dotyczące zajęcia wpłynęły do organu I instancji w dniu 20 października 2016r. i 2 grudnia 2016r. a więc już w stanie prawnym obowiązującym po 8 września 2016r. zatem zajęcia wierzytelności mogły już objąć wierzytelności przyszłe. II. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. złożyła M. P. domagając się zwrotu nadpłaty w wysokości 2.037,00 zł wynikłą z rozliczenia podatku z deklaracji PIT-37 za 2016 rok, w oparciu o wyrok NSA z 27 marca 2014r. sygn. akt: II FSK 979/12. Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 dalej-p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do braku możliwości zajęcia nadpłaty - jako należności publicznoprawnej - w toku postępowaniu egzekucyjnym prowadzonego przez komornika na podstawie art. 896 k.p.c. to, przede wszystkim stwierdzić należy, że wszystkie zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania przez komornika sadowego, powinny być one zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez tego komornika. (W sprawie doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej). Organ podatkowy-Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. jako dłużnik zajętej wierzytelności nie ma bowiem możliwości kwestionowania zasadności zajęcia komorniczego i musi zastosować się ze względu na treść art. 896§1 pkt 2 k.p.c. do wezwania komornika z konsekwencjami wynikającymi z art. 886 w zw z art. 902 k.p.c. Zajęcie komornicze stosownie do treści art. 900§1 k.p.c. jest bowiem dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. Komornik dokonał zajęcia wierzytelności z różnych tytułów podatkowych (wskazanych w treści zajęć), a w tym z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, co uczynił na podstawie art. 895 K.p.c. W związku tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. miał obowiązek prawny wykonać zajęcia. Organ nie mógł kwestionować tytułu wykonawczego, w oparciu o który zostały dokonane powyższe zajęcia. Takie uprawnienie przysługiwało bowiem skarżącej jako dłużnikowi. W konsekwencji organ podatkowy nie mógł przekazać skarżącej kwoty nadpłaty podatku, albowiem ta została przekazana organowi egzekucyjnemu. W sytuacji skierowania egzekucji do wierzytelności należnych podatnikowi z tytułu rozliczeń podatkowych, organ podatkowy jako dłużnik zajętej wierzytelności ma obowiązek zastosować się do wezwań komornika oraz do obowiązków wynikających z zajęcia. Zgodnie z treścią art. 902 K.p.c. do skutków niezastosowania się do wezwań komornika oraz do obowiązków wynikających z zajęcia odpowiednie zastosowanie znajduje art. 886 K.p.c. Zatem dłużnik zajętej wierzytelności, który dokonał wypłaty zajętej części wierzytelności dłużnikowi (taką czynnością byłoby dokonanie zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy podatnika), odpowiada za wyrządzoną przez to wierzycielowi szkodę (zob. wyrok NSA z 14 maja 2003r., sygn. akt: SA/Bd 555/03, publ. LEX nr 102370). Organ podatkowy nie jest uprawniony do kontrolowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, ani też kwestionowania tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano zajęcia. W sytuacji skierowania egzekucji do wierzytelności należnych podatnikowi z tytułu rozliczeń podatkowych, organ podatkowy, jako dłużnik zajętej wierzytelności, ma obowiązek zastosować się do wezwań komornika i do obowiązków wynikających z zajęcia. Zgodnie z art. 902 K.p.c., do skutków niezastosowania się do wezwań komornika i do obowiązków wynikających z zajęcia odpowiednie zastosowanie znajduje art. 886 K.p.c. Zatem dłużnik zajętej wierzytelności, który dokonałby wypłaty zajętej wierzytelności dłużnikowi (taką czynnością byłby w sprawie zwrot nadpłaty stronie), odpowiadałby za wyrządzoną przez to wierzycielowi szkodę (patrz: wyrok NSA w Bydgoszczy z 14 maja 2003r., sygn. akt: SA/Bd 555/03, LEX nr 102370). Stosownie do art. 767§1 K.p.c., na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sporne w sprawie czynności komornika skarżąca mogła zatem kwestionować w innym trybie, wykraczającym poza granice niniejszej sprawy. W świetle powyższego należy dojść do wniosku, że ocena zasadności zajęcia wierzytelności dłużnika nie należy do kompetencji organów podatkowych. Godzi się podkreślić, że kwota zwrotu z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych nie podlega wyłączeniu spod egzekucji. Zgodnie z wyrokiem SN z 8 listopada 2005r. (sygn. akt: I CK 167/05): "Stosownie do art. 831§1 pkt 3 K.p.c. egzekucji nie podlegają prawa niezbywalne, tj. takie, które nie mogą być skutecznie przeniesione na inną osobę. Jeżeli natomiast na podstawie takiego prawa dłużnik otrzymał już konkretne świadczenia majątkowe (np. pieniądze), to egzekucja z przedmiotu tego świadczenia jest dopuszczalna. Egzekucję należy uznać za dopuszczalną i wtedy, gdy dłużnik wprawdzie świadczenia jeszcze nie otrzymał, ale mu je przyznano, albo też dłużnik na podstawie prawa niezbywalnego wystąpił już z roszczeniem o pewne świadczenie majątkowe". Z podobną sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż - jak wynika z akt sprawy - na skutek złożenia zeznania podatkowego PIT-37 za 2016r. powstała u skarżącej (dłużnika) nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych wykazana w tym zeznaniu w wysokości 2.037,00 zł. Warto dodać, że zajęcie wierzytelności pieniężnych w ramach egzekucji z innych wierzytelności, uregulowane w art. 895 i nast. K.p.c., jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności (art. 900§1 K.p.c.), czyli tak, aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał on dłużnikowi i złożył je komornikowi do depozytu. Egzekucji komorniczej podlega wierzytelność istniejąca i skonkretyzowana, będąca nadpłatą, która powstała zgodnie z przepisami O.p. Jakkolwiek, stosownie do art. 75§4 O.p., złożenie przez podatnika deklaracji nie pozbawia organu podatkowego prawa do sprawdzenia - w stosownym postępowaniu - jej prawidłowości, to jednakże, gdy w deklaracji wykazano nadpłatę, organ podatkowy zwraca ją bez wydania decyzji wówczas, jeżeli treść deklaracji nie budzi zastrzeżeń organu. W sprawie nie ulega wątpliwości, że postępowanie zainicjowane wnioskiem strony z 10 kwietnia 2017r., a więc po kilku miesiącach od doręczenia organowi zajęcia przez komornika i przekazania nadpłaty, nie prowadzi do bezskuteczności egzekucji komorniczej. W świetle powyższego, Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących bezprawnego postępowania organów podatkowych. Komornik sądowy dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu istniejącej i skonkretyzowanej nadpłaty podatku na podstawie art. 895 K.p.c., w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. miał obowiązek prawny wykonać to zajęcie. Ustosunkowując się do argumentacji skarżącej opierającej się na wyroku NSA z 27 marca 2014r. sygn. akt: II FSK 979/12, to należy wyjaśnić, iż dotyczył on innego stanu faktycznego i prawnego, zatem nie miał zastosowania w tej sprawie. Z tych też względów oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.).