I SA/Kr 907/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu C. S. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2009 r. w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia : - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 marca 2009 r., nr [...]w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Z informacji podanych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólnie gospodarstwo domowe wraz z żoną i rodzicami. Ich miesięczny dochód wynosi 1630 zł i składa się na niego dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 450 zł, świadczenie rentowe matki w wysokości 530 zł oraz emerytura ojca w wysokości 650 zł. Żona skarżącego nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący posiada dom o pow. 75 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 15,98 ha. Miesięcznie skarżący ponosi następujące wydatki: 69,91 zł – energia elektryczna, 31,68 zł (co kwartał) – wywóz śmieci, 49 zł – gaz, 83,44 zł – dwa telefony komórkowe, 37,90 zł – telewizja cyfrowa, 62,60 zł – telefon stacjonarny, 788 zł – żywność, 455 zł – inne wydatki, 550 zł – benzyna, 1420 zł – paliwo. Skarżący prowadzi hodowlę 11 krów mlecznych, dysponuje także maszynami rolniczymi. Pożytki naturalne z prowadzonych upraw przeznacza na własne potrzeby (ziemniaki, zboże, siano, sianokiszonka). Nie korzysta z pomocy społecznej. Posiada samochód. Postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przez sądem administracyjnym powinno być stosowane w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Z przedstawionej przez skarżącego historii jego rachunków bankowych wynika, iż jest on osoba majętną oraz że nie ujawnił wszystkich źródeł dochodu. I tak: skarżący za skup mleka przez zakład mleczarski D. Sp. z o.o. otrzymuje miesięcznie średnio 3 tys. zł., on lub jego żona uzyskują dochody ze świadczonej pracy w wysokości od około 1 tys. do 1,5 tys. zł. Ponadto dokonują płatności za czynsz i media na rzecz osób trzecich (Z. i M. W.) Referendarz sądowy w tut. Sądzie podkreślił, iż osoba będąca w trudnej sytuacji finansowej, wymagająca pomocy ze strony państwa, sama takiej pomocy nie udziela, gdyż stanowi to sprzeczność w jej działaniach. Ponadto skarżący otrzymał zwrot przez US podatku od towarów i usług w wysokości prawie 40 tys. zł oraz dotację z ARiMR w Warszawie w kwocie 100 tys. zł (10 czerwca 2009 r.). Pieniądze te spożytkował na własne cele, tj. spłatę kredytu. Ponadto, mimo tego, iż skarżący deklarował w piśmie z dnia 30 lipca 2009 r., iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej regularnie otrzymuje z Ośrodka Pomocy Społecznej w K., kwotę 96 zł. Wskazano także, iż znaczną część wydatków skarżącego i jego rodziny trudno uznać za konieczne. Poza tym miesięcznie wydaje on na paliwo 2 tys. zł, która to kwota przewyższa znacznie miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny, jak również świadczy to o wykorzystywaniu pojazdu do celów zarobkowych związanych ze wzmożoną produkcją rolną, bądź jak w przypadku posiadanego przez niego wozu asenizacyjnego – wywozi nieczystości odpłatnie. Podkreślono również, iż fakt posiadania pełnomocnika również ma wpływ na dokonaną ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Gdyby przyjąć zatem że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżący wskazał, iż zaskarżone postanowienie nie uwzględnia faktu, iż operacje i kwoty wynikające z wyciągów bankowych dotyczą wpływów i wydatków związanych z prowadzonym przez skarżącego gospodarstwem rolnym, dotyczą odrębnego dochodu małżonki skarżącego oraz wydatków gospodarstwa domowego rodziny skarżącego. Przez wymieniony rachunek realizowane są też przysługi świadczone przez skarżącego z małżonką, np. wpłaty na rzecz czynszu za teściów, tymczasowo nieobecnych w kraju, np. zwrot bratu i bratowej pożyczki udzielonej w kwocie 10 tys. zł. Skarżący podał, iż kwota 96 zł z Ośrodka Pomocy Społecznej to zasiłek rodzinny na dwoje dzieci. Ponadto kwota zwrotu podatku od towarów i usług oraz dotacja w kwocie 100 tys. zł, zostały wykorzystane na spłatę kredytów, udzielonych min. na sfinansowanie podatku od towarów i usług od zakupionego ciągnika oraz kredytu inwestycyjnego związanego z prowadzoną działalnością rolniczą w kwocie 164 188 zł. Sprzeczne z prawdziwym stanem sprawy jest zdaniem skarżącego wskazywanie w powyższym postanowieniu kwoty 3 tys. zł za skup mleka, bez uwzględnienia wydatków niezbędnych do wyprodukowania mleka. Odnośnie kwot wydatkowanych na paliwo skarżący podał, iż służyło mu ono do samochodu, do ciągników i do piły motorowej. Kwoty 1420 zł i 550 zł były wysokie w okresie wiosenno – letnim, ze względu na przypadające wówczas sianokosy. Z uwagi na powyższe okoliczności skierowanie sprzeciwu jest konieczne i uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – oznaczona dalej jako p.p.s.a.) – od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że jest osobą na tyle ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jego sytuacja finansowa nie jest bowiem tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym mogłaby przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Taką osobą niewątpliwie nie jest skarżący otrzymujący stały miesięczny dochód w niemałej wysokości. Z nadesłanych do Sądu wyciągów z rachunków bankowych, wynika bowiem - wbrew oświadczeniu zawartemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy - iż miesięczne dochody skarżącego przekraczają kwotę 450 zł. Skarżący otrzymuje bowiem miesięcznie kwotę za skup mleka przez zakład mleczarski ponad 3 tys. Niewątpliwie w związku z produkcją mleka skarżący ponosi wydatki, na co zwraca uwagę w sprzeciwie, jednak ich wysokości nie przedstawia. Nie ulega jednak wątpliwości, iż działalność ta przynosi skarżącemu dochody, gdyż w przeciwnym razie by jej nie prowadził. Poza tym co miesiąc na konto skarżącego wpływa kwota około 200 zł z Urzędu Miejskiego w K. tytułem "diety". Mimo iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podaje, iż jego żona nie pracuje i nie otrzymuje dochodu, w sprzeciwie, zarzuca, iż zaskarżone postanowienie nie uwzględnia, iż operacje i kwoty na koncie dotyczą min. "odrębnego dochodu małżonki skarżącego". Analiza historii transakcji na koncie wskazuje, iż w kwietniu, maju i czerwcu na wspólne konto skarżącego i jego małżonki wpłynęły kwoty odpowiednio: 1478,93 zł, 1195,50 zł, 905,21 zł tytułem "poborów". Ponieważ skarżący wprost nie podaje czy środki te stanowią wynagrodzenie za pracę żony, jednak w świetle twierdzeń zawartych w sprzeciwie należy przyjąć, że tak. Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, iż w sytuacji pozostawania małżonków w ustroju wspólności majątkowej, wynagrodzenie za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej małżonków wchodzą do majątku wspólnego. Nie można w związku z tym mówić o "odrębnym" dochodzie żony, jak to czyni skarżący w sprzeciwie. Przeczy temu chociażby fakt posiadania wspólnego konta. Poza tym skarżący nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o tym, iż między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Zwrócić należy uwagę również na okoliczność, iż część ponoszonych przez skarżącego wydatków nie może być uznana za wydatki konieczne. Dotyczy to w szczególności kosztów opłat za dwa telefony komórkowe. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje również na uwzględnienie w świetle dokonanego w dniu 28 maja 2009 r., a więc miesiąc po wniesieniu skargi, zwrotu pożyczki w wysokości 10 tys. zł udzielonej przez R. i J. S.. Okoliczność ta potwierdza, iż skarżący jest w stanie uiścić koszty sądowe, które na obecnym etapie wynoszą niecałe 490 zł tytułem wpisu od skargi. Podkreślić należy, iż samego zwrotu z podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. skarżący otrzymał 878 zł. Ponadto przeznaczenie kwoty zwrotu podatku od towarów i usług w wysokości 39 918,25 zł na spłatę kredytu również ma wpływ na dokonaną ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Fakt, iż środki te zostały przeznaczone na takie a nie inne cele nie może uzasadniać przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Ponadto uzyskanie kredytów bankowych pokazuje, iż skarżący dysponuje dochodami pozwalającymi na ich spłatę. Nie pozwala to na uznanie go za osobę nie będącą w stanie bez uszczerbku dla utrzymania dla siebie i rodziny ponieść kosztów sądowych. Podsumowując stwierdzić należy, iż skarżący dysponuje środkami umożliwiającymi sfinansowanie sporu sądowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia wyżej powołane przepisy.