I SA/Kr 910/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. sp. z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2015r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014r. postanawia: -odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi- E. Sp. z o.o. we W. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2015r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014r. Skargę podpisał P.L., wiceprezes Zarządu E. Sp. z o.o. we W. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 9 czerwca 2015r. wezwano P.L. do usunięcia braku formalnego przedmiotowej skargi przez złożenie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania dokumentu określającego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej na dzień złożenia skargi zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Wezwanie posiadało stosowne pouczenie, że nieusunięcie powyższego braku we wskazanym siedmiodniowym terminie spowoduje odrzucenie skargi stosownie do treści przepisu 58 §1 pkt3 p.p.s.a. Wezwanie zostało skierowane na adres podany w skardze oraz wynikający z zaskarżonej decyzji, tj. [...]. Przesyłka była dwukrotnie awizowana: w dniu 12 czerwca 2015r. oraz 22 czerwca 2015r. i zwrócona do tut. Sądu z dniem 30 czerwca 2015r. (wpłynęła do tut. Sadu 7 lipca 2015r. – data prezentaty). Zarządzeniem Sędziego tut. Sądu z dnia 5 września 2015r. przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 26 czerwca 2015r. (na zasadzie art. 73 §4 w zw. z §1 p.p.s.a.-data pierwszego awizowania przesyłki 12 czerwca 2015r. + 14 dni). Brak skargi nie został jednak w ustawowym terminie usunięty, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym przedmiotowej sprawy postanowieniem odrzucił skargę na zasadzie art. 58 §1 pkt3 p.p.s.a., powołując się na brak wykazania umocowania podmiotu, który wniósł skargę do tut. Sądu do działania przed nim w imieniu strony skarżącej. W dniu 16 listopada 2015r. (data prezentaty) do WSA w Krakowie wpłynął wniosek strony skarżącej "o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi wraz z uzupełnieniem braku". Pismo – wniesione przez pełnomocnika strony skarżącej radcę prawnego K.M.–T. (pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w załączeniu do wymienionego pisma) – datowane na dzień 9 listopada 2015r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 10 listopada 2015r. (data stempla pocztowego). Do pisma zostało dołączony m.in. aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego strony skarżącej, wykazujący umocowanie wiceprezesa Zarządu E. Sp. z o.o. we W. Pana P. L. do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym wniesienia skargi, ze wskazaniem wyżej wymienionego jako jedynego członka zarządu skarżącej Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015r. oddalił wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Sąd I instancji, w kontekście przesłanek z art. 86 §1 p.p.s.a. oraz 87 §1, § 2 i § 4 p.p.s.a. wskazał, że przedmiotowy wniosek strony skarżącej o przywróceniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi jest niezasadny z uwagi na niespełnienie przesłanki o charakterze materialnoprawnym dotyczącej braku zawinienia strony skarżącej w uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi przez doręczenie dokumentu określającego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej. W ocenie sądu, strona skarżąca – działając przez profesjonalnego pełnomocnika jako powody w uchybieniu terminu do uczynienia zadość zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału Pierwszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i doręczeniu ww. dokumentu, podała przewlekłe leczenie wiceprezesa spółki po przebytym zawale mięśnia sercowego, zmiany kadrowe w spółce odnośnie osób odpowiedzialnych za informowanie na bieżąco zarządu o dostarczanych do siedziby zarządu przesyłkach pocztowych (kolejno dwie pracownice: P. B. oraz zatrudniona w jej miejsce M. C). Ponadto w uzasadnieniu do wniosku spółki o przywrócenie terminu wskazała na utrudniony kontakt z osobami zatrudnionymi w siedzibie spółki, odpowiedzialnymi za odbiór korespondencji, a przede wszystkim brak starannego wywiązywania się przez te osoby ze swoich pracowniczych obowiązków. Sąd pierwszej instancji podkreślił stanowisko spółki, która wskazała, że zmieniający się pracownicy przekazali zarządowi spółki w osobie wiceprezesa P. L informację o dwóch awizach i "nie mogli mieć wiedzy, że praktycznie w tym samym czasie sąd skierował do strony dwa odrębne wezwania do uzupełnienia braków formalnych – jedno dotyczące uzupełnienia dokumentu wykazującego umocowanie do działania w imieniu spółki i drugie dotyczące wpisu sądowego" (to drugie spełnione w wyznaczonym ustawowym terminie). Wiceprezes zarządu pozostawał natomiast w przekonaniu, że informacje na temat awizo otrzymane korespondencją mailową dotyczą tej samej przesyłki sądowej, która została odebrana przez spółkę (wzywająca do uiszczenia wpisu sądowego od skargi). Co więcej, P. L dopytujący pracownice spółki o przesyłkę z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, otrzymał informację, że "temat jest pod kontrolą", jednocześnie prosząc o przypilnowanie tematu, co miało dowodzić jego szczególnej dbałości o korespondencję pochodzącą z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W ocenie sądu mało istotnym było z punktu widzenia odpowiedzialności podmiotu (w niniejszej sprawie wiceprezesa zarządu spółki) brak kompetencji lub subordynacji jego pracownika (-ów). Tym samym niedbalstwo pracownika (-ów) – zawinione bądź nie – przeniosło odpowiedzialność na sam podmiot reprezentowany przez wiceprezesa P. L. Stąd też w rozpatrywanej sprawie mało znaczące wydawały się jego osobiste powody dotyczące choroby czy też leczenia, jako że stroną postępowania jest spółka prawa handlowego – spółka z o.o. Sąd wskazał, że podane przez stronę skarżącą przyczyny uchybienia mogłyby być brane pod uwagę ewentualnie w przypadku kiedy spółka ta byłaby jednoosobową spółką prawa handlowego niezatrudniającą żadnych pracowników. Spółka zatrudniała bowiem pracowników odpowiedzialnych za informowanie na bieżąco zarządu spółki o dostarczanych do siedziby zarządu przesyłkach pocztowych, wobec czego, sąd podkreślił, że nawet brak osobistego zawinienia po stronie wiceprezesa P. L. nie był jednoznaczny z brakiem jego zawinienia w wyborze pracownika odpowiedzialnego za informowanie o dostarczanych do siedziby spółki przesyłkach pocztowych. Podkreślając swoją argumentację, sąd pierwszej instancji, wskazał, że zgodnie z art. 86 p.p.s.a. wymóg przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd podkreślił, że wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminu, jest tożsama z winą podmiotu go zatrudniającego, organizującego pracę w sposób zapewniający nadzór pracownika nad wykonywaniem zadań, natomiast jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu, nawet lekkie niedbalstwo powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Podsumowując rozważania, sąd pierwszej instancji, wskazał na kwestię, czy wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi został złożony w terminie siedmiodniowym od ustania przyczyny uchybienia terminowi dokonania czynności procesowej, określonym w art. 87 §1 p.p.s.a. Podkreślił, że trudno stwierdzić, czy w ogóle ustawowy siedmiodniowy termin (liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia) wskazany w art. 87 §1 p.p.s.a został przez stronę skarżącą zachowany z uwagi na niezrozumiałe stanowisko pełnomocnika spółki, który stwierdził, że termin ten biegł od 3 listopada 2015r., kiedy to zapoznał się aktami sądowymi rozpatrywanej sprawy. Następnie Sąd wskazał, że brak konkretnego zdarzenia kwalifikowanego jako przyczyna uchybienia terminu powodował trudności z ustaleniem początkowej daty do liczenia wskazanego w art. 87 §1 p.p.s.a. terminu siedmiu dni od czasu ustania owej przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej przez spółkę. Na powyższe postanowienie, spółka wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym na podstawie art. 86 §3 w zw. z art. 194 § 1 p.p.s.a., zaskarżyła postanowienie sądu pierwszej instancji w całości i wniosła o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i zmianę wydanego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu sądu pierwszej instancji zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 86 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie została uprawdopodobniona przesłanka braku zawinienia, - błąd w ustaleniach faktycznych, przejawiający się w przyjęciu, iż to niewłaściwy dobór pracownika bezpośrednio skutkował uchybieniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy przyczyną uchybienia terminowi była choroba jedynego członka zarządu, dodatkowo zbiegająca się ze zmianami organizacyjnymi w spółce oraz z przypadkowym doręczeniem przesyłki z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dwóch odrębnych pism dla których dwa odrębne awiza mogły zostać omyłkowo uznane za powtórne awizowanie. - naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 163 § 1 p.p.s.a. poprzez niepełne sporządzenie uzasadnienia, które odnosiło się jedynie do okoliczności wybranych przez sąd pierwszej instancji, a nie odnosiło się do całości okoliczności sprawy, - naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 87 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że okoliczność, że nie da się jednoznacznie ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, może stanowić podstawę do oddalenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2016r. sygn. II FZ 198/16 uznał, że zażalenie jest zasadne. Sąd stwierdził, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 87 §1 p.p.s.a. w zakresie w jakim twierdzi strona skarżąca, że okoliczność, że nie da się ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, mógł stanowić podstawę do oddalenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z treścią tego przepisu, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a przepis ten należy czytać łącznie z art. 88 p.p.s.a., który stanowi w istotnym dla sprawy zakresie, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Innymi słowy, sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie tylko wtedy, gdy strona złoży go w terminie, o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. tj. w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym obowiązkiem sądu jest ustalenie, czy czynność o której mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. została dokonana w terminie czy też nie. Twierdzenie sądu, że okoliczność, czy w ogóle siedmiodniowy termin został zachowany, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem w związku z nie zaistnieniem przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest chybione. Otóż sąd może badać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu i ustalać czy zaistniała przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, dopiero wówczas gdy przesądzi, czy przedmiotowy wniosek jest w ogóle dopuszczalny. Stwierdzenie sądu, że brak jest konkretnego zdarzenia kwalifikowanego jako przyczyny uchybienia terminu, co powoduje trudność z ustaleniem początkowej daty jego liczenia, nie czyni zadość przewidzianemu w art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. obowiązkowemu elementowi uzasadnienia, jakim jest wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W związku z tym przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów, a dotyczących merytorycznej zasadności wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżone postanowienie Sądu I instancji i przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania, zalecił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, aby ponownie rozpoznając sprawę zastosował się do dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjnemu w postanowieniu z 28 kwietnia 2016r. wykładni wskazanych wyżej przepisów i ustalił, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie, a dopiero wtedy podejmie rozstrzygnięcie w zależności od tych ustaleń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. 2012, poz. 270, dalej p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 §1, §2 i §4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując równocześnie z wnioskiem czynności, której strona nie dokonała w terminie, a nadto w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu – uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał za niezasadny wniosek strony skarżącej o przywróceniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Pierwszoplanową kwestią, która powinna podlegać badaniu w związku z wnioskiem o przywrócenie terminu jest kwestia formalnoprawna, tj. siedmiodniowego terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, o którego przywrócenie strona wnioskuje (por. postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2016r., sygn. II FZ 198/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony skarżącej przyjmuje, że wiadomość o istnieniu obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o istnieniu niedoręczonej, jedynie uznanej za doręczoną dwukrotnie awizowanej przesyłki sądowej zawierającej wezwanie strony skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi w postaci dostarczenia dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentacji Spółki, podjęła w dniu 3 listopada 2015r. przy przeglądaniu akt sprawy. Od tej daty pełnomocnik strony skarżącej oblicza bieg terminu siedmiodniowego wskazanego w art. 87 §1 p.p.s.a., kończącego się w niniejszej sprawie z upływem dnia 10 listopada 2015r., w którym to – czyniąc mu zadość – został nadany w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu (data stempla pocztowego). Sąd podkreśla, że w art. 87 §3 p.p.s.a. mowa o terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z tego powodu w ocenie Sądu niezrozumiałe i chybione jest przyjęcie przez pełnomocnika strony skarżącej terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi dokonania czynności procesowej w dniu 3 listopada 2015r. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż mimo że art. 87 §2 p.p.s.a. w sposób wyraźny na to nie wskazuje, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu strona powinna również wskazać okoliczności uzasadniające dopuszczalność wniosku ze względu na zachowanie terminu (por. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, Wyd. III, komentarz do art. 87 p.p.s.a.; także Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. Romana Hausera, prof. Marka Wierzbowskiego, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2013, s. 455). Przedstawiona przez pełnomocnika strony skarżącej przyczyna uchybienia ma tymczasem charakter zdarzeń mających miejsce w pewnym okresie czasu: przewlekłe leczenie wiceprezesa Spółki E. po przebytym zawale mięśnia sercowego, zmiany kadrowe w Spółce odnośnie osób odpowiedzialnych za informowanie na bieżąco Zarządu o dostarczanych do siedziby Zarządu przesyłkach pocztowych (kolejno dwie pracownice P.B. oraz zatrudniona w jej miejsce M.C.). Ponadto w uzasadnieniu do wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu wskazuje się na utrudniony kontakt z osobami zatrudnionymi w siedzibie Spółki, odpowiedzialnymi za odbiór korespondencji, a przede wszystkim brak starannego wywiązywania się przez te osoby ze swoich pracowniczych obowiązków. Także powołane przez pełnomocnika strony skarżącej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu próby uzyskania informacji o stanie sprawy przez wiceprezesa Zarządu Spółki dotyczą relacji pomiędzy przedstawicielem podmiotu a jego kolejnymi pracownicami, co jest natomiast irrelewantne z punktu widzenia odpowiedzialności podmiotu w stosunkach na zewnątrz, w tym w relacji skarżący – sąd. Sąd wnikliwie analizując sprawę stwierdził, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi w przedmiotowej sprawie należy ustalić w kontekście doręczenia innej, późniejszej przesyłki z dnia 29 czerwca 2016r., w której strona skarżąca została wezwana o uiszczenie wpisu sądowego. Przesyłka ta została doręczona stronie skarżącej dnia 15 lipca 2016r. i od tej daty biegł siedmiodniowy termin do uzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi, który kończył się z dniem 22 lipca 2016r. Skarga została opłacona przez stronę skarżącą w ww. terminie przelewem z datą obciążenia rachunku nadawcy 20 lipca 2016r. i datą przetworzenia i wpływu na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 21 lipca 2016r. W związku z wysłaniem przelewu z ww. datą upada przesłanka uniemożliwiająca dochodzenie terminu w przedmiotowej sprawie. Przyjąć należy, że z datą 27 lipca 2015r. upłynął termin siedmiodniowy liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a., do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci dostarczenia w przedmiotowej sprawie dokumentu określającego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej na dzień złożenia skargi. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi został nadany dopiero 10 listopada 2015r. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia i odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, stosownie do art. 87 §1 p.p.s.a. i art. 88 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd zaznacza, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2016r., sygn. II FZ 198/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) przepis art. 87 §1 p.p.s.a. należy czytać łącznie z art. 88 p.p.s.a. stanowiącym, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym Sąd ma rozpoznawać wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie tylko wtedy, gdy strona złoży go w terminie o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a., tj. w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązkiem sądu jest ustalenie, czy czynność o której mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. została dokonana w terminie, czy też nie. Sąd może badać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu i ustalać czy zaistniała przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, dopiero wówczas gdy przesądzi, czy przedmiotowy wniosek jest w ogóle dopuszczalny. Wobec odmiennego przesądzenia w przedmiotowej sprawie, przedwczesne byłoby więc odnoszenie się do pozostałych zarzutów, a dotyczących merytorycznej zasadności wniosku.