I SA/Kr 914/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2004 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Wraz ze skargą kasacyjną od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 roku oddalającego skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2004 r. - skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym M. S. oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem W. S. oraz dwojgiem dzieci: 21- letnią córką D. S. i 25-letnim synem R. S. Ich miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 2.000 zł. Skarżąca nie wykazała żadnego majątku. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podniosła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie osiąga żadnych dochodów. Pozostaje w całości na utrzymaniu męża. Strona uzyskała częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ale jej sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu. M. S. nie posiada żadnego majątku, a uprzednio posiadana nieruchomość pokryła istniejące długi. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie Grodzkiego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2008 roku o zarejestrowaniu skarżącej od dnia [...] marca 2008 roku jako osoby poszukującej pracy oraz odpisy deklaracji VAT-7 za grudzień 2007 roku, styczeń 2008 roku oraz luty 2008 roku. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez wyjaśnienie czy dokonała ona sprzedaży nieruchomości położonej w K. przy ul. P. – jeżeli tak to kiedy i za jaką kwotę, wyjaśnienie gdzie skarżąca aktualnie zamieszkuje i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość, oświadczenie czy pełnoletnie dzieci skarżącej uzyskują dochody, wykazanie wysokości stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego oraz przedłożenie wykazu wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] kwietnia 2008 roku (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nr 90104182). Do dnia wydania niniejszego postanowienia strona skarżąca nie wykonała wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, której domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznawany obecnie wniosek M. S. nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2007 roku M. S. została zwolniona od uiszczenia wpisu sądowego w 3/4 części, a w pozostałej części jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony. Zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Rozpoznając kolejny wniosek skarżącej należało zatem zbadać, czy zaszła na tyle istotna zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę orzeczenia w kwestii przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawczyni w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko ogólnie nadmieniła, że jej sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu. Twierdzenie to nie zostało zaś poparte przekonywującymi argumentami. Dla zmiany stanowiska sądu nie jest natomiast wystarczające samo powołanie się przez stronę na nowe okoliczności, ponieważ okoliczności te muszą rzeczywiście wystąpić (por. postanowienie SN z 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153). W celu zbadania, czy sytuacja majątkowa strony rzeczywiście uległa zmianie (pogorszeniu) referendarz sądowy skorzystał z możliwości określonej w art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wzywając stronę o złożenie dodatkowych oświadczeń popartych stosownymi dokumentami. Wątpliwości orzekającego budziło oświadczenie strony o tym, że nie posiada obecnie żadnego majątku, a uprzednio posiadana nieruchomość pokryła istniejące długi. Strona wezwana została zatem o wyjaśnienie czy dokonała sprzedaży tej nieruchomości, jeśli tak to kiedy i za jaką kwotę. Wątpliwości były uzasadnione, bowiem skarżąca wykazywała uprzednio jako jedyny składnik swojego majątku dom o powierzchni 220 m² położony w K. przy ul. P., w którym zamieszkiwała wraz z rodziną. Z załączonych obecnie dokumentów w postaci deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 oraz zaświadczenia Grodzkiego Urzędu Pracy dnia [...] marca 2008 roku wynika, że skarżąca nadal wskazuje ten sam adres jako miejsce jej zamieszkania. W rubryce 10 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie należało wpisać dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca nie dokonała żadnego wpisu. W rubryce 8 (stan majątkowy osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym) podano natomiast "dochody miesięczne z działalności gospodarczej ok. 2.000 zł miesięcznie". Niewyjaśniona pozostała zatem kwestia, czy są to dochody jedynie męża skarżącej, czy też jej pełnoletnie dzieci także osiągają dochody, a podana kwota dotyczy łącznych dochodów małżonka skarżącej oraz jej dzieci. We wniosku skarżąca nie zawarła danych o wysokości miesięcznych stałych wydatków gospodarstwa domowego. Dane te są niewątpliwie bardzo istotne dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżąca nie ustosunkowując się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiła orzekającemu zbadanie, czy rzeczywiście nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej skarżącej, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej. Orzekający ma dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy w szerszym zakresie niż wynika z prawomocnego postanowienia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, gdy strona wykaże rzeczywisty i obiektywny brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżąca tego nie dokonała, a to oznacza, że nie wykazano by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkująca zwolnienie strony od kosztów sadowych w całości. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).