I SA/Kr 916/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2016 roku w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 rok M.K. zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym, że wniosek został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącej został przesłany druk "PPF" celem jego wypełnienia oraz odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że M.K. rozszerzyła zakres swojego żądania i oprócz zwolnienia od kosztów sądowych domaga się również ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód netto wynosi 1.060 zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 60 m² i wartości ok. 80 tys. zł we współwłasności. Strona jest także współwłaścicielką użytków rolnych o areale 6,9971 ha, gruntów leśnych o powierzchni 6,4278 ha i budynku gospodarczego oraz właścicielką użytków rolnych o powierzchni 1,7603 ha i gruntów leśnych wielkości 0,5342 ha. Nie posiada ona inwentarza żywego, ani urządzeń służących do produkcji rolnej. Nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek M.K. podniosła, że od ponad 20 lat jest inwalidką pierwszej grupy i utrzymuje się z niewielkiej emerytury. Wnioskodawczyni liczy 78 lat, jest schorowana i wymaga stałej pomocy. Z powodu złego stanu zdrowia nie użytkuje ona gruntów rolnych, ani nie może przekazać ich swoim dzieciom z powodu problemów związanych ze scaleniem gruntów w L. Środki finansowe, którymi dysponuje w miesiącu wystarczają jedynie na jej bieżące potrzeby. Za media strona opłaca około 250 zł, koszty leczenia wynoszą około 200-300 zł miesięcznie, a ubezpieczenie wynosi ok. 500 zł rocznie. Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że jej synowie, którzy są współwłaścicielami gruntów od wielu lat mieszkają i pracują poza L.. Pod tym samym adresem co skarżąca zamieszkuje także jej córka A.K., z której pomocy strona często korzysta, jednakże prowadzą one odrębne gospodarstwa domowe. Nieruchomości rolne nie przynoszą stronie żadnych pożytków, ponieważ nie są przez nią wykorzystywane z powodu niepełnosprawności i bardzo poważnych problemów zdrowotnych. Grunty są w niewielkim stopniu użytkowane przez syna W.K., skarżąca nie wie jednak czy przynoszą mu jakiekolwiek pożytki. Częściowym potwierdzeniem wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem jest przedłożona kopia rachunku za energię elektryczną (odcinki opiewają na kwoty 154,22 zł i 246,73 zł) i faktura za zakup leków na kwotę 177,28 zł. Z racji różnych problemów zdrowotnych wnioskodawczyni zmuszona jest często korzystać z prywatnych wizyt u lekarzy. Ponadto na bieżące utrzymanie, jedzenie, ubranie, środki czystości i dojazdy do lekarzy potrzebuje ona środków od 500 do 800 zł w zależności od pogody i stanu zdrowia. Wysokość pobieranej emerytury została potwierdzona wyciągiem z rachunku bankowego w Banku S i J. za okres od 1 maja do 26 sierpnia 2016 roku. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o wyjątkowym charakterze winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadminiatracyjnego. Z zalegających w aktach niniejszej sprawy oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym popartych dokumentami źródłowymi wynika, że M.K.jest schorowaną inwalidką utrzymującą się z emerytury w wysokości 1.059,96 zł (dane za miesiąc sierpień 2016 roku na podstawie wydruku z rachunku bankowego). Miesięczne wydatki skarżącej na bieżące utrzymanie pochłaniają uzyskiwane przez nią dochody. Znacznym obciążeniem domowego budżetu wnioskodawczyni są wydatki ponoszone na lekarstwa, przedłożona faktura za ich zakup opiewa na kwotę 177,28 zł. W takiej sytuacji uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 100 zł i przyszłych ewentualnych kosztów sądowych może stanowić dla niej zbyt duże obciążenie finansowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Stąd decyzja orzekającego o zwolnieniu M.K. z konieczności uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego prawa w pełnym zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca jest bowiem współwłaścicielką domu, budynku gospodarczego, użytków rolnych o powierzchni 6,9971 ha i gruntów leśnych wielkości 6,4278 ha oraz właścicielką użytków rolnych o areale 1,7603 ha i gruntów leśnych o powierzchni 0,5342 ha. Posiadanie zaś przez stronę majątku w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę zasadności przyznania jej prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Posiadanie majątku, w szczególności kilku nieruchomości wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy te nie służą w sposób bezpośredni zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy (m. in. postanowienia NSA: z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GZ 178/13 i z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 507/12). Okoliczność, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2012 r., I OZ 925/12; z 29 stycznia 2013 r., I OZ 38/13). Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie orzekającego wygospodarowanie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów postępowania byłoby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o zwolnieniu wnioskodawczyni od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie brak jest uzasadnionych podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w szerszym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.