I SA/Kr 92/09

Sygn. akt I SA/Kr 92/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Bogusław Wolas, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r., sprawy ze skargi C. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20 listopada 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., - skargę oddala - Skarżąca C. K. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o umorzenie zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., z tytułu sprzedaży akcji PKO BP w kwocie 36 235 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Skarżąca zaznaczyła we wniosku, że w ramach prowadzonej w stosunku do niej egzekucji, Komornik Sądowy sprzedał posiadane przez nią akcje banku PKO BP, które uprzednio otrzymała jako pracownik tego banku. Komornik nie będący płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych odmówił obliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek od dochodu z tytułu sprzedaży w/w akcji. Skarżąca uzasadniła wniosek trudną sytuację materialną i życiową. Ze złożonego przez stronę w toku postępowania oświadczenia wynikało, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, pobiera rentę w kwocie 1.145,97 zł, która po zajęciu komorniczym wynosi 801 zł netto. Zamieszkuje w mieszkaniu PGM o powierzchni 37, 1 m2 położonym w Krakowie. Ponosi miesięczne koszty utrzymania mieszkania w kwocie około 545 zł (w tym czynsz, prąd, gaz). Pozostałe środki finansowe skarżąca przeznacza na koszty utrzymania oraz na leczenie. Na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2008 r. skarżąca została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy do dnia [...] grudnia 2009 r. Posiada zobowiązania wobec SKOK J., "B." S.A. z siedzibą w G. oraz wobec A. J. w łącznej wysokości około 26.000 zł z tytułu zaciągniętych i podżyrowanych kredytów i pożyczek. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wniosek skarżącej nie wskazuje na nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku. Podkreślono też, że zobowiązania z tytułu zaciągnięcia i poręczenia kredytów nie mogą wyprzedzać obowiązków podatkowych i nie można przenieść na budżet państwa odpowiedzialności za podejmowane przez nią decyzje finansowe. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym domagała się uchylenia decyzji organu podatkowego I instancji w całości lub w części oraz o orzeczenie co do istoty sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia 20 listopada 2008 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji, a ponadto podkreślił, że na powstanie wnioskowanej zaległości nie wpłynęły okoliczności nie zależne od strony, które mogłyby być potraktowane jako wypadek losowy lub okoliczność szczególna. Podniesiono także, że okoliczności powstania przedmiotowej zaległości podatkowej nie uzasadniają ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Jednocześnie skarżąca nie uprawdopodobniła prób dochodzenia zwrotu zapłaconych zaległych płatności od dłużników przez negocjacje, firmę windykacyjną czy też wystąpienie do sądu o zapłatę lub uznanie wierzytelności za nieściągalne. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji Podatkowa (Dz. U. z 05 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.) poprzez błędną ocenę kierunkowej dyrektywy wyboru "ważny interes podatnika", "ważny interes publiczny" oraz naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż nie dysponowała żadną gotówką ze sprzedaży akcji. Dysponował ją komornik zgodnie ze swoim uznaniem z pominięciem podatku. Skarżąca podniosła, że nawet w braku możliwości potrącenia podatku komornik mógł pozostawić jej część odpowiadającą należnemu podatkowi. Zdaniem skarżącej takie okoliczności jak zadłużenie kredytowe oraz zobowiązania z tytułu poręczeń kredytowych zaliczają się do przypadków, które mogą uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej. Skarżąca podniosła, że została także spełniona przesłanka "ważnego interesu publicznego" albowiem na skutek odmowy umorzenia zaległości podatkowej będzie musiała korzystać z pomocy państwa. Dodatkowo skarżąca podniosła, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.04.1999 roku sygn. akt SA/Sz 850/98, z którego wynika, że nadzwyczajne przypadki losowe, jakie mają zachodzić po stronie podatnika, to nie tylko siła wyższa: pożar, powódź, śmierć. Należy do nich zaliczyć wszelkie sytuacje skutkujące utratą majątku i możliwości zarobkowych. Zatem utrata zdrowia, a nawet zadłużenie kredytowe z tytułu poręczeń nie są wyłączone. Chodzi bowiem o brak możliwości zapłaty podatku przez podatnika. Zdaniem skarżącej również interes publiczny przemawia, za udzieleniem jej przedmiotowej ulgi, ponieważ w przeciwnym przypadku będzie zmuszona korzystać z pomocy społecznej, aby przeżyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. Na wstępie należy zaznaczyć, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organów podatkowych wydana została w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W powołanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej w postaci m. in. umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie to może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, jak również oba łącznie mogą stanowić podstawę przyznania ulgi podatkowej. W tym miejscu należy podnieść, że decyzja organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych maja charakter uznaniowy, jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego taka decyzja podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała one prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w art. 67a Ordynacji podatkowej pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, przy czym należy zaznaczyć, że nie wolno czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 1991 r. SA/Gd 295/91, wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1563/99, LEX 76080). Stanowi ono pewną formę rezygnacji organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych. Nawet więc w sytuacji, gdy podatnik wykaże, że ma ważny interes w uzyskaniu tego rodzaju ulg podatkowych, to organy podatkowe przy podejmowaniu decyzji muszą również brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, w którym leży zapewnienie dopływu należności podatkowych do budżetu (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2000 r., III SA 1087/99, LEX 45381). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że w opinii Sądu organy obydwu instancji przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające i dowodowe, wszechstronnie rozważyły sytuację podatnika w kontekście przesłanek wynikających z cytowanego przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej biorąc pod uwagę powoływane przez skarżącego okoliczności faktyczne. Słusznie zatem organy uznały, że wprawdzie sytuacja majątkowa i życiowa skarżącej jest obecnie trudna, to jednak nie może stanowić wyłącznej podstawy przyznania najdalej idącej ulgi podatkowej w postaci całkowitego umorzenia zaległości podatkowych z uwagi na kolizję ważnego interesu podatnika z interesem publicznym, który również stanowi przesłankę stosowania ulgi w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wydając decyzję w trybie tego przepisu obowiązkiem organów jest bowiem wyważenie, czy ważny interes podatnika nie koliduje z interesem publicznym, a w przypadku stwierdzenia takiej kolizji organ podatkowy ma prawo odmówić zastosowania ulgi, co organy uczyniły w niniejszej sprawie. Z uwagi na podkreślany nadzwyczajny charakter ulgi wynikającej z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej należy przyjąć, że za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (np. zdarzenia losowe takie jak klęski żywiołowe, kradzież itp.), przy czym do tego typu okoliczności nie można, wbrew oczekiwaniom skarżącego, zaliczyć złej koniunktury w zakresie przyjętego przez podatnika profilu działalności gospodarczej, czy niesolidności kontrahentów, z którymi podatnik podejmuje współpracę. Organy zasadnie przyjęły, że okoliczności powstania przedmiotowej zaległości podatkowej, tj. sprzedaż akcji w drodze egzekucji, nie uzasadniają ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uznano, że zobowiązania skarżącej z tytułu zaciągnięcia oraz poręczenia kredytów nie mogą wyprzedzać obowiązków podatkowych, a ponadto nie można przenieść na budżet państwa odpowiedzialności za podejmowane przez nią decyzje finansowe, które zawsze wiążą się z ryzykiem niepowodzenia, z czym skarżąca powinna była się liczyć. W interesie publicznym leży bowiem, aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Ponadto, jak słusznie zauważył organ drugiej instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła prób dochodzenia zwrotu zapłaconych zaległych płatności od dłużników przez negocjacje, firmę windykacyjną, czy też wystąpienie do sądu o zapłatę lub uznanie wierzytelności za nieściągalne. Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą i w wyniku tej oceny podjęte zostały decyzje mieszczące się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania ich za niezgodne z prawem. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).