I SA/Kr 920/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 500 zł. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.03.2015r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego za I i II kwartał 2011r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.03.2015r., nr [...] , w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego za I i II kwartał 2011r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1645/14 A.S. ur. w 1976r. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i mieszka w budynku należącym do firmy, w której jest zatrudniony. Z tego tytułu nie ponosi żadnych kosztów. Z żoną pozostaje w faktycznej separacji. Ma on jednak na utrzymaniu troje dzieci, które mieszkają wraz z żoną: T., ur. w 2009r., T., ur. w 2007r. oraz K., ur. w 2006r. Wnioskodawca zatrudniony jest w "S" sp. z o.o. w Ł., na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem w wysokości ok. 1500 zł., miesięcznie, netto. W 2014r. z tego tytułu uzyskał dochód w wysokości 23 155,53 zł., przy przychodzie na poziomie 24 440,53 zł. Prowadzi on również działalność gospodarczą pod firmą : PPHU M. – B. A. S., która od pewnego czasu nie przynosi zysku. W 2014r. z tego tytułu poniósł on stratę w wysokości 50 565,77 zł., przy przychodzie na poziomie 25 470 zł. W I kwartale 2015r. podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług tej firmy wyniosła 6 327 zł. Miesięczne wydatki A. S. obejmują: koszty wyżywienia, ubrania, ubezpieczenia, podatki, opłatę za telefon i wynoszą łącznie 1200 zł. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Prowadzone są natomiast w stosunku do niego liczne postępowania egzekucyjne, w których dochodzone należności opiewają na następujące kwoty: 2 711 633,61 zł.; 1 124 392,32 zł.; 174 521,30 zł.; 1 307 684,18 zł.; 366 920 zł.; 120 959,17 zł.; 96 182,32 zł.; 267, 28 zł.; 209 551,82 zł.; 3 893,70 zł.; 54 198,80 zł.; 86 666,12 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych ponad wpłaconą kwotę 500 zł. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponad kwotę 500 zł., bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. I FZ 29/12 ). Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego 8 084 zł. Suma ta ponad pięciokrotnie przewyższa miesięczny dochód A.S. i w świetle przedstawionych okoliczności jest poza jego możliwościami płatniczymi. Stąd też biorąc pod uwagę przedstawioną przez stronę skarżącą sytuację majątkową zwolnienie wnioskodawcy ponad wpłaconą kwotę 500 zł. jest zasadne. Stanowi ono bowiem wyraz racjonalnego miarkowania kosztów sądowych, w przypadku znacznej ich wysokości, tak aby ich opłacenie nie stanowiło przeszkody w zaspokojeniu potrzeb egzystencjalnych a zarazem dawało szansę na realizację przysługującego stronie "prawa do sądu" poprzez sądową kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Stąd też biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).