I SA/Kr 921/17
WyrokWSA w Krakowie2017-11-30
Skład orzekający: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Wiesław Kuśnierz, WSA Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo że spółka została wykreślona z rejestru VAT i nie prowadziła działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo orzekły o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki. Spełnione zostały przesłanki pozytywne, tj. istnienie zaległości podatkowych oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Jednocześnie nie zostały wykazane przesłanki negatywne, które zwalniałyby członka zarządu z odpowiedzialności, w szczególności brak było dowodów na zgłoszenie wniosku o upadłość lub postępowanie układowe we właściwym czasie, ani na to, że niezgłoszenie nastąpiło bez winy członka zarządu. Sąd podkreślił, że członek zarządu ma obowiązek znać stan finansów spółki i podejmować działania zapobiegające niewypłacalności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności J. M., byłego prezesa zarządu E. Sp. z o.o., za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2013 r. Spółka nie uregulowała zobowiązań, a egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna. J. M. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak skutecznego doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz niewłaściwe ustalenie jego odpowiedzialności. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 30 czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - s k a r g ę o d d a l a -
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu sprawy z odwołania J. M. od decyzji Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2016r., nr [...], którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności podatkowej ww., jako byłego prezesa zarządu ze Spółką E. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi za miesiące od czerwca 2013r. do grudnia 2013r. w kwotach szczegółowo określonych w decyzji (łączna należność do wpłaty: [...] zł) – decyzją z dnia 30 czerwca 2017r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym;
W dniu 13 czerwca 2006r. aktem notarialnym została założona przez P. E. oraz K. Ż., I. Sp. z.o.o., którą zarejestrowano w KRS pod adresem: os. D. w K.. Następnie nastąpiła zmiana nazwy Spółki na E. Sp. z o.o. Powyższa zmiana została uwzględniona w KRS, gdzie wskazano nową siedzibę Spółki, tj. ul. [...] w K.. Prezesem Spółki od momentu jej zawiązania do dnia 6 maja 2013r., był P. E.. Z kolei Uchwałą nr [...] Zgromadzenia Wspólników w dniu 15 lipca 2013r. powołano J. M. na Prezesa Zarządu Spółki. W ww. okresie Spółka podlegała zgodnie z właściwością miejscową pod Urząd Skarbowy K. - Stare Miasto a od dnia 1 stycznia 2014r. do M. Urzędu Skarbowego w K..
Spółka nie uregulowała zobowiązań podatkowych, wynikających z ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 11 grudnia 2015r. nr [...], określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług, stanowiącego kwotę do wpłaty za miesiące od czerwca 2013r. do grudnia 2013r. Powyższa decyzja została doręczona na figurujący w KRS adres siedziby Spółki – zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej - w dniu 29 grudnia 2015r. Od ww. decyzji nie wniesiono odwołania, wobec czego uzyskała atrybut ostateczności.
Niezapłacone podatki stały się zaległościami podatkowymi, na które Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K. w dniu 29 stycznia 2016r. wystawił na rzecz E. Sp. z o.o., tytuły wykonawcze nr od SM [...]/16 nr do SM [...]/16 (obejmujące okres od [...] do [...]).
W konsekwencji stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki z dnia 30 marca 2016r. - Naczelnik MUS w K. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego - jako byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe E. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za ww. okres wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.
Po przeprowadzeniu ww. postępowania Naczelnik MUS w K. wydał decyzję z dnia 28 listopada 2016r., w której orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego ze Spółką E. za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi za miesiące od czerwca 2013r. do grudnia 2013r.
Od ww. decyzji podatnik wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie:
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i lit b o.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 oraz
art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U
z 2015r. poz.233 ze zm., dalej jako: "u.p.u.n."), poprzez błędne przyjęcie, że zachodziły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego tj. przez przyjęcie, iż Spółka stała się niewypłacalna oraz błędne przyjęcie, że ewentualne niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy podatnika,
- art. 123 § 1 w zw. z art. 200 o.p., poprzez niezapewnienie podatnikowi czynnego udziału w postępowaniu,
- art. 150 w zw. z art. 148 i art. 149 o.p., poprzez uznanie, iż
nastąpiło skuteczne doręczenie zawiadomienia o możliwości zapoznania się z zebranym
w sprawie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji,
art. 121 § 1 i 2 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niestaranny i niepoprawny merytorycznie oraz zachwianie równowagi w tym zakresie, pomiędzy interesem Strony a interesem Skarbu Państwa,
- art. 122 o.p., poprzez ustalenie stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, a przede wszystkim ustalenie nieprawidłowego stanu finansowego Spółki,
- art. 187 w zw. z art. 191 o.p., poprzez błędne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz przekroczenia swobodnej oceny dowodów.
Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci protokołów kontroli UKS w K. i MUS w K., załączonych do odwołania, na okoliczność prawidłowości i rzetelności prowadzonej dokumentacji podatkowej Spółki, a tym samym braku zaniedbań i winy ze strony członka zarządu, w zakresie rozliczania należności z tytułu podatku od towarów i usług. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości ww. decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie w całości ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Organ II instancji w decyzji z dnia 30 czerwca 2017r. utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Powołał się na art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1 i § 2, art. 116 § 1 pkt 1 i 2, § 2, § 4, art. art. 109 § 1 i § 2 o.p. i stwierdził, że zostały one prawidłowo zastosowane przez organ I instancji. Następnie podał, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W tym zakresie wskazano, że organ I instancji w dniu 11 grudnia 2015r. wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w przedmiotowej sprawie i została ona doręczona w dniu 29 grudnia 2015r. Naczelnik MUS w K. postanowieniem z dnia 11 lipca 2016r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za przedmiotowe zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym organ odwoławczy potwierdził, iż przesłanka wynikająca z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p. została spełniona.
W dalszej kolejności podano, że w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne do przeniesienia na podatnika, odpowiedzialności podatkowej za zaległości ww. Spółki, bowiem istniała zaległość podatkowa, jej egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a ww. pełnił obowiązki prezesa zarządu w terminach płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit a i lit b o.p., bowiem podjęte przez organ egzekucyjny czynności, zmierzające do wyegzekwowania od podmiotu E. Sp. z o.o., należności nie przyniosły rezultatu. W kontekście powyższego wskazano, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowe zaległości w podatku od towarów i usług nie zostały przez Spółkę E. Sp. z o.o. uregulowane, wystawione zostały ww. tytuły wykonawcze. W ramach postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, Naczelnik MUS - jako organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności ww. Spółki z rachunku bankowego I. . W złożonym odwołaniu zarzucono zaniechanie przez organ egzekucyjny, działań (poprzez stwierdzenie bezskuteczności egzekucji), w sytuacji gdy Spółka nadal działała tj. nie zamknęła rachunku bankowego, a więc potencjalnie mogły na tym rachunku być odnotowane wpływy. Odnosząc do powyższego, organ II instancji zauważył, iż raz zajęty rachunek bankowy Spółki, jeśli nie zostanie zlikwidowany, to pozostaje on zajęty cały czas - tj. do momentu ewentualnego ściągnięcia egzekwowanej należności. Zatem w sytuacji, gdy Spółka działałaby prężnie i na jej rachunku bankowym odnotowane zostałyby jakiekolwiek wpływy, to byłyby one przedmiotem egzekucji. Nadto, organ egzekucyjny nie zakończył prowadzenia postępowania egzekucyjnego jedynie na zajęciu ww. rachunku bankowego Spółki, lecz poszukując składników majątku Spółki, podjął dalsze działania zmierzające do ustalenia, czy Spółka posiada majątek, do którego możliwe byłoby skierowanie egzekucji administracyjnej. Skierowano również zapytania do innych banków w Polsce, jednakże wszystkie odpowiedzi banków poza ww. odpowiedzią z I. były negatywne. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ skierował także wnioski o udostępnienie danych do CEPiK oraz Ministerstwa Sprawiedliwości Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w celu ustalenia majątku Spółki. W odpowiedzi na powyższe zapytania uzyskano informacje, iż Spółka nie posiada majątku nieruchomego, jest natomiast współwłaścicielem wraz z G. S.A., dwóch samochodów ciężarowych: Opel Corsa -C- VAN o nr rej. [...] z 2005r. oraz Opel Corsa - C- VAN o nr rej. [...] z 2006r. W związku z powyższym organ egzekucyjny podjął wszelkie kroki w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych, w tym do ewentualnego zajęcia ww. pojazdów. W trakcie prowadzonych czynności pod adresem siedziby zobowiązanego ustalono, iż E. Sp. z o.o. nie prowadzi działalności gospodarczej na ul. [...] w K., ani też nie posiada żadnego majątku. Organowi egzekucyjnemu nie udało się ustalić innych miejsc prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej, ani też miejsc, gdzie mógłby znajdować się majątek należący do Spółki. Organ egzekucyjny skontaktował się również z M. K., która w KRS widnieje, jako prokurent Spółki E. Sp. z o.o. Od ww. osoby uzyskano informacje, iż z dniem 15 kwietnia 2014r. złożyła rezygnację z pełnionej funkcji i nie posiada informacji na temat majątku Spółki, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja. Organ egzekucyjny próbował również nawiązać z kontakt z Odwołującym - jako prezesem zarządu Spółki, lecz nie przyniosło to żadnych rezultatów, bowiem nie odbierał on korespondencji, również Spółka R. Sp. z o.o., która widnieje w MUS, jako podmiot prowadzący usługi księgowe w Spółce, nie posiadała wiedzy na temat jej majątku oraz miejsca, gdzie mogą przebywać pojazdy, należące do ww. Spółki, gdyż z początkiem 2015r., zaprzestała prowadzenia usług księgowych dla Spółki E.. Wobec powyższego, organ II instancji stwierdził, że ww. czynności dowiodły, iż nie zachodzi możliwość zaspokojenia egzekwowanych wierzytelności, zatem błędne jest twierdzenie, iż ww. organ egzekucyjny zaniechał prowadzonej egzekucji. W złożonym odwołaniu podniesiono też, iż organ egzekucyjny nie skierował zajęć wierzytelności do podmiotów, którym Spółka wystawiała faktury za oferowane usługi i towary. W odpowiedzi na powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż z ustaleń kontroli wynika, iż Spółka E. była uczestnikiem pozornych transakcji, które miały na celu obejście przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem wprowadzała ona do obiegu faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W związku z powyższym organ egzekucyjny, odstąpił od skierowania zajęć wierzytelności do podmiotów, na które zobowiązany wystawił faktury, gdyż przedłużałoby to i tak bezskuteczną egzekucję. Z ustaleń Organu egzekucyjnego wynika także, iż Spółka z dniem 12 stycznia 2016r. została wykreślona z rejestru podatników VAT. Stwierdzono zatem, że brak było jakichkolwiek znamion, które świadczyłyby o prowadzeniu działalności przez ww. Spółkę, a także o posiadaniu jakiegokolwiek majątku, co wypełniło przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego dowodzi, że prowadzone postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne. Tym samym, została spełniona kolejna przesłanka, pozwalająca na wydanie decyzji w sprawie przeniesienia na podatnika odpowiedzialności za ww. zaległości Spółki.
Kolejną przesłanką pozytywną, umożliwiającą wydanie decyzji w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią jest pełnienie funkcji przez członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego Spółki. Zauważono, że w momencie, w którym powstały przedmiotowe zaległości podatkowe, ww. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki E.. Powyższe potwierdza pismo z Sądu Rejonowego dla K. , Wydział XI Gospodarczy K. Rejestru Sądowego, z którego wynika, że ww. był prezesem ww. Spółki w okresie od 15 lipca 2013r. (co potwierdza Uchwała nr [...] Zgromadzenia Wspólników E.) do dnia 1 czerwca 2015r. W związku z powyższym, w okresie, w którym upływał termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych był on Prezesem w zarządzie Spółki. W tym czasie, podatnik pełnił czynnie obowiązki prezesa zarządu ww. Spółki, o czym świadczy podpisane przez niego sprawozdanie finansowe za 2013r. Stwierdzono także, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż ww. decyzja wymiarowa z dnia 11 grudnia 2015r. została wydana w dacie, gdy zobowiązany nie pełnił już żadnej funkcji w Zarządzie, bowiem zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik, będąc członkiem zarządu Spółki w ww. terminie, tj. prawie przez okres dwóch lat - musiał mieć pełną świadomość tego, że Sp. E., bierze udział w procederze obrotu pustymi fakturami. Wobec powyższego w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne, umożliwiające przeniesienie odpowiedzialności za ww. zaległości podatkowe.
W kolejnej części decyzji wskazano na przesłanki negatywne, wyłączające możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe i stwierdzono, iż Odwołujący nie wykazał, że został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), nastąpiło bez jego winy. W omawianym zakresie zobowiązany nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie ww. przesłanek. Do Sądu Rejonowego nie zgłoszono takiego wniosku. Także treść pisma Sądu Rejonowego [...] w K. Wydział VIII Gospodarczy z dnia 28 kwietnia 2016r. potwierdza, że podatnik nie wykazał, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe. Organ odwoławczy zauważył, że w okresie, w którym podatnik pełnił funkcję członka zarządu Spółki, wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe), bowiem z przeprowadzonej analizy sprawozdania finansowego Spółki za 2013r. wynika, iż zobowiązania Spółki, przekroczyły wartość jej majątku, a więc Spółka za ten okres kwalifikowała się do złożenia ww. wniosku. Wskazano, że sprawozdania finansowe oraz deklaracje nie odzwierciedlają stanu faktycznego, tj. sytuacji ekonomicznej Spółki za lata 2011-2013. W uzasadnieniu decyzji wskazano też na deklaracje [...] za lata 2014-2015 Spółki oraz na fakt, że w dniu 12 stycznia 2016r. Spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT z uwagi na fakt, iż nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej. Spółka E. złożyła do organu I instancji oraz do organu egzekucyjnego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2011-2015, wskazano na wykazane przez nią wartości przychodów, dochodów i kosztów, a w konsekwencji uznano, że przesłanka uwalniająca ówczesnego prezesa zarządu Spółki E. w postaci zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, które należało złożyć do Sądu we właściwym terminie - nie zaistniała. Zauważono, że Spółka E. nie uregulowała swojego zobowiązania, wynikającego z podatku od towarów i usług już od października 2011r., a z każdym kolejnym miesiącem nie regulowała kolejnych wymagalnych zobowiązań, które przerodziły się w zaległości podatkowe. Zatem istnienie zaległości podatkowych i zaprzestanie ich spłacania, świadczy o niewypłacalności Spółki, a tym samym o zaistnieniu obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie biorąc pod uwagę tylko nieuregulowane najwcześniejsze zobowiązanie, podstawa do zgłoszenia do sądu wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub naprawczego zaistniała, co najmniej 9 grudnia 2011r. (26.11.2011r. + 14 dni), a więc wtedy, kiedy powstały pierwsze zaległości Spółki. W tym okresie odpowiedzialność za zgłoszenie odpowiedniego wniosku do Sądu Rejonowego, spoczywała na ówczesnym zarządzie Spółki, jednak ten nie złożył takiego wniosku. Fakt, że w skład ówczesnego zarządu wchodziły inne osoby, niż podatnik, nie uwalnia go z odpowiedzialności do złożenia wniosku, gdyż przyjmując obowiązki członka zarządu Spółki powinien, a nawet miał obowiązek zapoznać się ze stanem finansowym i sytuacją ekonomiczną Spółki. Datą do złożenia wniosku, powinien być najpóźniej dzień 12 sierpnia 2013r. (15 lipca 2013r. objęcie funkcji prezesa +14 dni na zapoznanie się z sytuacją finansową spółki + 14 dni na złożenie wniosku do sądu). Przy tym, uszczegóławiając powyższe organ odwoławczy podał, że Odwołujący, jako ówczesny Prezes Zarządu ww. Spółki zobligowany był, po objęciu ww. funkcji, zorientować się w sytuacji finansowej Spółki i w terminie 2 tygodni od powołania go na stanowisko Prezesa Zarządu (tj. do 29 lipca 2013r.) powinien zgłosić wniosek o upadłość lub wniosek o otwarcie postępowania układowego. Niezależnie jednak od powyższego stwierdzono, iż nie dochował on żadnego z ww. terminów. Takie działanie, które skutkowałoby ostatecznie złożeniem odpowiedniego wniosku do Sądu Rejonowego, czyni zadość przesłance należytej staranności wymaganej od osoby reprezentującej spółkę, a w razie ewentualnych zaległości pozwala na uwolnienie się jej od osobistej odpowiedzialności za długi kierowanego przedsiębiorstwa. Jak wynika z akt sprawy - podatnik tej staranności nie dopełnił. Organ odwoławczy dodał, że nawet gdyby przyjąć, iż Spółka E. z chwilą przyjęcia przez zobowiązanego funkcji Prezesa Zarządu była w rzekomo dobrej kondycji finansowej, to sprawozdanie finansowe za 2013r. wskazuje na znaczne pogorszenie się sytuacji ekonomicznej Spółki. Podkreślono, że sam podatnik podpisał w dniu 30 czerwca 2014r., sprawozdanie finansowe Spółki za 2013r., czyli był świadomy sytuacji finansowej ww. Spółce. Odnosząc się z kolei do stwierdzenia podatnika, że Spółka w momencie ewentualnie składanego wniosku, byłaby już niewypłacalna, to sąd odrzuciłby taki wniosek – organ II instancji stwierdził, iż stosowne orzeczenie w takim przypadku wydałby Sąd. Zatem, to nie w kompetencjach podatnika należy ocena, czy sąd uznałby taki wniosek za złożony skutecznie we właściwym czasie, czy też nie. Ostatecznie organ odwoławczy uznał, że w okresie, gdy podatnik pełnił funkcję członka zarządu w ww. Spółce powstały ww. zaległości, a zatem był on osobą uprawnioną do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości tej Spółki, jednakże nie uczynił tego w żadnym momencie sprawowania ww. funkcji.
Kolejną przesłanką negatywną, wyłączającą możliwość orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe, jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu. Podano, że skoro zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług ma obowiązek samodzielnie w prawidłowej wysokości obliczyć podatnik, to zaniżenie tego zobowiązania w deklaracji, należy ocenić, jako niewykonywanie wymagalnego zobowiązania w rozumieniu ww. art. 11 ust. 1 u.p.u.n. Ponadto, jak wykazała kontrola podatkowa - Spółka E. Sp. z o.o. w okresie, w którym ww. był członkiem zarządu, nie prowadziła rzetelnie swojej działalności. Zatem wszystkie wykazane nieprawidłowości w Spółce E. Sp. z o.o. odbywały się w momencie, kiedy ww. zarządzał Spółką. Organ II instancji uznał, że zarządzając Spółką przez okres dwóch lat, ww. musiał mieć pełną świadomość ujawnionego przez organ I instancji, procederu obrotu pustymi fakturami. Dodano, iż charakter prawny funkcji członka zarządu, oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. W złożonym odwołaniu, jako usprawiedliwienie nie złożenia wniosku podniesiono, że trudno mówić o winie w warunkach, kiedy zaległość podatkowa powstała w wyniku oszustw innych osób, poza wolą i wiedzą ówczesnego członka zarządu. Odnosząc się do powyższego, organ II instancji stwierdził, że argument dotyczący niewiedzy podatnika, przy dokonywaniu przez Spółkę pozornych transakcji nie jest wiarygodny. Zdaniem organu oraz zgodnie z linią orzeczniczą, osoba podejmująca się pełnienia funkcji członka zarządu, a tym bardziej jej prezesa powinna na bieżąco znać stan finansów zarządzanego przez nią przedsiębiorstwa. Ponadto, tłumaczenia, iż podatnik został oszukany przez innych współpracowników Spółki są o tyle wątpliwe, iż zarówno na etapie postępowania kontrolnego prowadzonego przez UKS, jak i na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji, ani razu nie wskazał on na powyższą okoliczność. Z informacji ujętych w decyzji Dyrektora UKS wynika, iż był on wzywany w charakterze świadka, jednakże nie stawił się na wezwanie. W przedmiotowej sprawie brak jest zatem możliwości uwolnienia podatnika, jako byłego Prezesa zarządu od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. Nadto zauważono, że nie została również spełniona przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 o.p., umożliwiająca uwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności, wskazującego mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, bowiem mienia takiego ww. nie wskazał.
Stwierdzono przy tym, iż wobec ustaleń poczynionych na podstawie zgromadzonych akt sprawy - brak było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego przez podatnika dodatkowego postępowania dowodowego, gdyż dowody te nie miały znaczenia dla sprawy, co znalazło potwierdzenie w postanowieniu organu z dnia 29 czerwca 2017r., którym odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, powołano się na zasady wynikające z o.p. w tym zakresie i stwierdzono, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do uwzględnienia wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy, stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 121 i 122 o.p. stwierdzono, że są one bezzasadne i stanowią jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organy podatkowe, wynikającą z przedstawionej w środku zaskarżenia odmienności ocen w zakresie materiału zebranego w toku postępowania. Zauważono, że na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego, potwierdzono prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ I instancji, czym wypełniono zasady wynikające z art. 122 o.p. Odnosząc się do kolejnych zarzutów podano, że w trakcie prowadzonego postępowania, został ustalony jego adres (oznaczony również jako adres do korespondencji ważny od 10 kwietnia 2016r.) tj. ul. [...], [...]. To właśnie na powyższy adres - organ I instancji kierował wszelką korespondencję do podatnika. Podkreślono, iż osobiście odebrał on w dniu 1 sierpnia 2016r. - postanowienie organu egzekucyjnego dot. wszczęcia ww. postępowania. Zaznaczono, że w treści ww. postanowienia podatnik został poinformowany, iż zgodnie z treścią art. 123 § 1 o.p. ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Co więcej - akta sprawy wskazują, iż ww. korespondował z organem I instancji, próbując wykazać, iż nie jest odpowiedzialny za powstałe zaległości podatkowe w ww. Spółce. Z akt sprawy wynika również, iż zostało wystosowane do ww. przez organ egzekucyjny - zawiadomienie z art. 200 o.p., które także zostało wysłane na ww. adres w W. i zostało odebrane osobiście przez podatnika. Pomimo tego, nie skorzystał on z przysługującego mu uprawnienia. Zaznaczono też, iż Naczelnik MUS w piśmie, stanowiącym odpowiedź na zarzuty podatnika, zawarte w odwołaniu, podkreślił, iż nie kierował do ww. żadnej korespondencji na adres we W.. Zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 150 w zw. z art. 148 i 149 o.p. jest bezzasadny. Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób należyty, a organ I instancji (obszernie) wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy jej załatwianiu, natomiast przyjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p. Materiał dowodowy okazał się wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a organ I instancji wyczerpał swoje możliwości dowodowe, natomiast jego spójna i logiczna ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz rozszerzył uzasadnienie merytoryczne przedstawionych poniżej zarzutów, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych. Ww. decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 a także art. 191 o.p., poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy i błędną ocenę zebranego materiału dowodowego - polegające na wadliwym przyjęciu, że obligatoryjna dla niniejszego postępowania przesłanka z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p. została spełniona, to jest na wadliwym przyjęciu, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług, wydana względem Spółki przez Dyrektora UKS w K. w dniu 11 grudnia 2015r. została tej Spółce doręczona, podczas gdy prawidłowe zgromadzenie materiału dowodowego oraz jego poprawna ocena, prowadzić muszą do jednoznacznej konkluzji, iż w dniu wydania względem Spółki przedmiotowej decyzji, jak też w dniu podanym przez organ w uzasadnieniu, jako dzień jej doręczenia w trybie art. 150 o.p. (29 grudnia 2015r.) Spółka E. nie miała powołanych organów reprezentacji (zarządu). W konsekwencji również naruszenie przepisów o.p., wskazanych powyżej, poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy i błędną ocenę zebranego materiału dowodowego w zakresie, w jakim organ nie uwzględnił faktu, że Dyrektor UKS w K., wbrew wymogom ustawy nie zastosował przepisów art. 154 § 1 i art. 138 § 3 o.p. w sytuacji, w której Spółka (podatnik) w dniu wydania względem niej decyzji przez Dyrektora UKS w K., jak też w dniu, wskazanym przez organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji, jako dzień jej doręczenia w trybie art. 150 o.p. (29 grudnia 2015r.) - nie posiadała organu reprezentacji i w tym stanie rzeczy nie była władna dokonać odbioru pism i decyzji do niej kierowanych, zaś powinnością było zwrócenie się do Sądu o wyznaczenie kuratora dla Spółki i dokonanie doręczenia decyzji, ustanowionemu w tej drodze kuratorowi. Nadto naruszenie ww. przepisów o.p., poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy i błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i w tym zakresie przyjęcie wadliwego stanowiska, że w okresie, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, tj od dnia 15 lipca 2013r. do 1 czerwca 2015r., zaszła podstawa do wszczęcia postępowania upadłościowego względem Spółki inna, niż zaległość podatkowa, której dotyczy niniejsza sprawa, co w konsekwencji skutkowało wadliwą konkluzją, że na skarżącym ciążył obowiązek złożenia w tej mierze stosownego wniosku do Sądu upadłościowego, w związku z czym ponosi on odpowiedzialność o jakiej mowa w art. 116 § 1 o.p., jako były członek zarządu Spółki (podatnika). Ponadto naruszenie ww. przepisów postępowania, poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy i błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcia, że skarżący ponosi winę, o której mowa w art. 116 § 1 ust. l lit. b) o.p., iż nie złożył wniosku o upadłość Spółki w związku z przedmiotową w niniejszej sprawie zaległością podatkową. Ponadto zarzucono naruszenie art. 155 § 1 o.p. w zw. z art. 121 § 1 i 122 o.p., poprzez zaniechanie przeprowadzenia podstawowych i koniecznych dowodów w postaci odebrania wyjaśnień od skarżącego oraz nieprzesłuchania świadka M. K., która swoim działaniem i bez wiedzy skarżącego, doprowadziła do powstania zaległości podatkowej Spółki, a która to zaległość została przez organ rozszerzona na skarżącego w ramach niniejszej sprawy. Ww. naruszenia miały zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi zaakcentowano mocno, że skarżący został skutecznie odwołany przez Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą z dnia 1 czerwca 2015r. (a więc jeszcze na około pół roku przed wydaniem decyzji określającej zaległość podatkową Spółki oraz jej nadaniem listem poleconym, co nastąpiło dopiero w grudniu 2015r.). O fakcie tym w ramach niniejszego postępowania organ I Instancji był informowany pismem skarżącego z sierpnia 2016r., pismo zalega w aktach sprawy wraz uchwałą o odwołaniu skarżącego z zarządu Spółki. Jednocześnie, jak wynika z treści uchwały o odwołaniu J. M. z funkcji prezesa zarządu, (który zarazem był jedynym członkiem zarządu) w jego miejsce powołany został z tą samą chwilą (1 czerwca 2015r.) A. T., który nie mógł sprawować funkcji członka zarządu i nigdy nie uzyskał wpisu swojej osoby do Rejestru Przedsiębiorców KRS z przyczyn, o których mowa w art. 18 § 2 k.s.h. W tej mierze wypowiedział się Sąd Rejonowy dla [...] w K. - Sąd Rejestrowy w postanowieniu z dnia 21 października 2016r.
Biorąc pod uwagę powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, o umorzenie postępowania a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, wskazanych szczegółowo w treści skargi (tj. postanowienie Sądu Rejestrowego, z którego wynika odmowa uznania skuteczności powołania A. T. na członka zarządu; odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców KRS Spółki E.; kopia pisma skarżącego, skierowanego do organu I instancji wraz z uchwałą o jego odwołaniu z funkcji członka zarządu), gdyż są one zdaniem skarżącego, istotne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy, a jednocześnie ich przeprowadzenie nie wpłynie na przedłużenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Natomiast w odniesieniu do zarzutów w zakresie braku doręczenia Spółce decyzji z dnia 11 grudnia 2015r. podano, że decyzja ta była kierowana na adres siedziby Spółki na ul. [...] w K., zgłoszony w KRS. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę tę dwukrotnie awizowano, tj. w dniu 15 grudnia 2015r. i w dniu 23 grudnia 2015r., z uwagi na nie podjęcie jej w wyznaczonym terminie. Urząd Pocztowy w dniu 4 stycznia 2016r. zwrócił ją do nadawcy. Dnia 7 styczna 2016r. decyzja wróciła do Dyrektora UKS. Dodano, że ww. adres Spółki nadal figuruje w KRS. W tym zakresie powołano się na treść art. 151 o.p. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o KRS i uznano, że na ich podstawie, organ był uprawniony do kierowania pism do Spółki pod ww. adres, wskazany w KRS i oparty na domniemaniu prawdziwości danych w nim zawartych. W odniesieniu natomiast do zarzutu, że w dniu doręczenia Spółce decyzji, nie miała ona powołanych organów reprezentacji, organ II instancji powołał się na uchwałę Nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników ww. Spółki z dnia 1 czerwca 2015r., gdzie odwołano skarżącego z funkcji prezesa zarządu i powołano na to miejsce A. T.. Jednocześnie zauważono, że organ nie dysponuje informacją o odwołaniu A. T. z tej funkcji. W tym zakresie powołano się na przepisy k.s.h. oraz orzecznictwo i uznano, że prawidłowo podjęta uchwała o odwołaniu członka zarządu i powołanie w jego miejsce innej osoby, staje się skuteczna niezależnie od tego, czy zmiana taka zostanie ujawniona w rejestrze sp. z o. o. Podkreślono, że w dniu wydania decyzji (12 grudnia 2015r.) i w dniu jej doręczenia (29 grudnia 2015r.), jako organ uprawniony do reprezentacji Spółki w KRS, wpisany jest zarząd. Wpisana jest też prokura samoistna w osobie M. K., która według informacji z KRS, została wykreślona dopiero z dniem 24 czerwca 2016r. Zgodnie z wpisem w KRS, oświadczenia woli w im. Spółki, składa i podpisuje każdy członek zarządu jednoosobowo lub prokurent jednoosobowo. Zatem z zapisów w rejestrze wynika, że Spółka w tamtym okresie reprezentowana była albo przez prezesa zarządu albo przez prokurę samoistną. W konsekwencji organ kontroli skarbowej, dokonując doręczeń (od momentu wszczęcia postępowania w sprawie w dniu 19 stycznia 2015r. aż do jego zakończenia decyzją z dnia 11 grudnia 2015r. – miał uzasadnione podstawy, (uwzględniając przepisy o.p., zasadę domniemania prawdziwości danych w KRS oraz nie posiadając wiedzy, aby dane te były nieaktualne), aby oprzeć się na danych wynikających z KRS, a tam figurował zarząd w osobie J. M. i prokura samoistna w osobie M. K., co świadczy zdaniem organu o skuteczności doręczeń, których dokonywały organy podatkowe. Dodatkowym argumentem, potwierdzającym skuteczność doręczeń jest fakt, że w ww. okresie, zarząd Spółki istniał i zgodnie z aktem notarialnym był zdolny do reprezentacji i podejmowania wszelkich działań. W zakresie pozostałych zarzutów skargi, organ II instancji, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, cytując obszernie jej treść. W konsekwencji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).
Nie każde więc naruszenie prawa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które jest na tyle istotne, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom, zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa.
Sądowej kontroli została poddana decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji orzekającą o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej na skarżącego jako prezesa zarządu E. Sp. z o.o. w K. za zaległości podatkowe spółki w podatku w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2013r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.
W pierwszej kolejności należy odrzucić jako bezzasadny zarzut naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 10 września 2015r., poprzez brak doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącego.
Z treści art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej, wynika, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:
1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;
2) dniem doręczenia decyzji:
a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,
d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;
3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3.
Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zatem zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W tym stanie faktycznym sprawy, spółka E. nie uiściła należnych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2013r. a organ I instancji w dniu 11 grudnia 2015r. wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w przedmiotowej sprawie i została ona skutecznie doręczona spółce w dniu 29 grudnia 2015r.
W odniesieniu do zarzutu w zakresie braku doręczenia Spółce decyzji z dnia 11 grudnia 2015r. potwierdzić należy w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, że decyzja ta była kierowana na adres siedziby Spółki na ul. [...] w K., zgłoszony w KRS i figurujący tam do chwili obecnej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę tę dwukrotnie awizowano, tj. w dniu 15 grudnia 2015r. i w dniu 23 grudnia 2015r., z uwagi na nie podjęcie jej w wyznaczonym terminie. Urząd Pocztowy w dniu 4 stycznia 2016r. zwrócił ją do nadawcy. Stosownie do treści art. 151 o.p. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o KRS prawidłowo uznano, że organ był uprawniony do kierowania pism do Spółki pod ww. adres, wskazany w KRS i oparty na domniemaniu prawdziwości danych w nim zawartych.
W odniesieniu do zarzutu, że w dniu doręczenia Spółce decyzji, nie miała ona powołanych organów do reprezentacji, organy zasadnie opierały się na danych wynikających z KRS. W dniu wydania decyzji (11 grudnia 2015r.) i w dniu jej doręczenia (29 grudnia 2015r.), jako organ uprawniony do reprezentacji Spółki w KRS, wpisany był zarząd w osobie J. M. i prokura samoistna w osobie M. K.. Co więc istotne, nawet w przypadku przyjęcia, że formalnie skarżący w dacie wydania i doręczania decyzji nie był już prezesem zarządu spółki, został z tej funkcji odwołany uchwałą z dnia 1 czerwca 2015r. to i tak nadal pozostawała skutecznie ustanowiona prokura samoistna. Prokura samoistna w osobie M. K., według informacji z KRS, została wykreślona dopiero z dniem 24 czerwca 2016r. Wcześniej bowiem- jak ustalił sąd administracyjny – M. K. przesłała do XI Wydziału Gospodarczego KRS Sądu Rejonowego dla [...] w K. 16 kwietnia 2014r.zawiadomienie i oświadczenie o swej rezygnacji z funkcji prokurenta jednakże spółka E. nie podjęła stosownych kroków prawnych by doprowadzić do skutecznego zgłoszenia i ujawnienia tego zdarzenia w KRS. Zaznaczyć należy, że powyższe oświadczenie – jak potwierdził pełnomocnik skarżącego na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku – zostało złożone urzędującemu wówczas prezesowi zarządu J. M., sam zatem skarżący zaniedbał ujawnienia danych w KRS mimo, iż był jedyną osobą uprawnioną i zobowiązaną do dokonania powyższego.
Zgodnie z wpisem w KRS, oświadczenia woli w im. Spółki, składa i podpisuje każdy członek zarządu jednoosobowo lub prokurent jednoosobowo. Zatem z zapisów w rejestrze wynika, że Spółka w tamtym okresie reprezentowana była albo przez prezesa zarządu albo przez prokurę samoistną. W konsekwencji organ kontroli skarbowej, dokonując doręczeń (od momentu wszczęcia postępowania w sprawie w dniu 19 stycznia 2015r. aż do jego zakończenia decyzją z dnia 11 grudnia 2015r. – miał uzasadnione podstawy, (uwzględniając przepisy o.p., zasadę domniemania prawdziwości danych w KRS oraz nie posiadając wiedzy, aby dane te były nieaktualne), aby oprzeć się na danych wynikających z KRS, co świadczy o skuteczności doręczeń, których dokonywały organy podatkowe.
Naczelnik MUS w K. postanowieniem z dnia 11 lipca 2016r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za przedmiotowe zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym, przesłanka wynikająca z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p. została spełniona, a przepis ten nie został naruszony.
Równocześnie nie może budzić wątpliwości, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności skarżącego zostało wszczęte po przeprowadzeniu a następnie umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce E..
Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K. w dniu 29 stycznia 2016r. wystawił na rzecz E. Sp. z o.o., tytuły wykonawcze nr od SM [...]/16 nr do SM [...]/16 (obejmujące okres od [...] do [...]).
Organ egzekucyjny podjął czynności, zmierzające do wyegzekwowania od Sp. z o.o., należności, jednak działania te nie przyniosły rezultatu. W ramach postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, Naczelnik MUS - jako organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności ww. Spółki z rachunku bankowego I. organ II instancji zaznaczał, iż raz zajęty rachunek bankowy Spółki, jeśli nie zostanie zlikwidowany, to pozostaje on zajęty cały czas - tj. do momentu ewentualnego ściągnięcia egzekwowanej należności). Poszukując składników majątku Spółki, podjął dalsze działania zmierzające do ustalenia, czy Spółka posiada majątek, do którego możliwe byłoby skierowanie egzekucji administracyjnej - zapytania do innych banków w Polsce (wszystkie odpowiedzi banków były negatywne), wnioski o udostępnienie danych do CEPiK oraz Ministerstwa Sprawiedliwości Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w celu ustalenia majątku Spółki. W odpowiedzi na powyższe zapytania uzyskano informacje, iż Spółka nie posiada majątku nieruchomego, jest natomiast współwłaścicielem wraz z G. S.A., dwóch samochodów ciężarowych: Opel Corsa -C- VAN o nr rej. [...] z 2005r. oraz Opel Corsa - C- VAN o nr rej. [...] z 2006r. W trakcie prowadzonych czynności pod adresem siedziby zobowiązanego ustalono, iż E. Sp. z o.o. nie prowadzi działalności gospodarczej na ul. [...] w K., ani też nie posiada żadnego majątku. Organowi egzekucyjnemu nie udało się ustalić innych miejsc prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej, ani też miejsc, gdzie mógłby znajdować się majątek należący do Spółki. Organ egzekucyjny skontaktował się również z M. K., która w KRS widnieje, jako prokurent Spółki E. Sp. z o.o. Od ww. osoby uzyskano informacje, iż nie posiada informacji na temat majątku Spółki, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja. Organ egzekucyjny próbował również nawiązać z kontakt ze skarżącym - jako prezesem zarządu Spółki, lecz nie przyniosło to żadnych rezultatów, bowiem nie odbierał on korespondencji, również Spółka R. Sp. z o.o., która widniała w MUS, jako podmiot prowadzący usługi księgowe w Spółce, nie posiadała wiedzy na temat jej majątku oraz miejsca, gdzie mogą przebywać pojazdy, należące do ww. Spółki, gdyż z początkiem 2015r., zaprzestała prowadzenia usług księgowych dla Spółki E.. Spółka nadto z dniem 12 stycznia 2016r. została wykreślona z rejestru podatników VAT. Stwierdzono zatem, że brak było jakichkolwiek znamion, które świadczyłyby o prowadzeniu działalności przez ww. Spółkę, a także o posiadaniu jakiegokolwiek majątku, co wypełniło przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przez bezskuteczność egzekucji rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji może zostać potwierdzona w formie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Słusznie również organ egzekucyjny nie skierował zajęć wierzytelności do podmiotów, którym Spółka wystawiała faktury za oferowane usługi i towary skoro z ustaleń kontroli wynikało, iż E. była uczestnikiem pozornych transakcji, które miały na celu obejście przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem wprowadzała do obiegu faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Trudno było więc kierować zajęcia wierzytelności do podmiotów, na które zobowiązany wystawił tego typu faktury.
W konsekwencji, stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, dokonano postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki z dnia 30 marca 2016r. Powyższe, dowodzi, że prowadzone postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne. Tym samym, została spełniona przesłanka, pozwalająca na wydanie decyzji w sprawie przeniesienia na podatnika odpowiedzialności za ww. zaległości Spółki.
Przechodząc do pozostałych kwestii istotnych w sprawie, przypomnieć należy, że stosownie do art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wskazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, (2) nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Zgodnie z art. 107 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za:
1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;
2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;
3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;
4) koszty postępowania egzekucyjnego.
W takim pełnym zakresie odpowiada również członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, albowiem art. 116 Ordynacji podatkowej nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyłączeń.
Z treści art. 116 Ordynacji podatkowej wynika, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna. Są to tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością podatkową osoby trzeciej, członka zarządu spółki.
Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności podatkowej zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, ewentualnie wskazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wykazanie przesłanek, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich, obciąża te podmioty.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. istnienie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług spółki E. za miesiące od czerwca do grudnia 2013r. oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.
W kontrolowanej sprawie organy ustaliły, że skarżący pełnił funkcję członka prezesa zarządu E. sp. z o.o. w K. w dacie upływu terminu płatności podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę za w/w okresy rozliczeniowe.
W aktach sprawy znajdują się odpisy z KRS spółki oraz dokumenty wygenerowane przez spółkę (uchwały), z których w sposób niekwestionowany wynika, że skarżący był prezesem zarządu ww. spółki w okresie od 15 lipca 2013r. do 1 czerwca 2015r. Powyższych ustaleń nie kwestionował także sam skarżący.
Odnosząc się z kolei do przesłanek egzoneracyjnych, w opinii Sądu, organy stanęły na prawidłowym stanowisku, że skarżący nie wykazał, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy wniosek taki w ogóle nie został zgłoszony i nie jest to okoliczność kwestionowana przez skarżącego. Odmiennie jednak niż organ, uważa on, że podstawy ku temu nie istniały w okresie gdy pełnił funkcję prezesa zarządu, a jeżeli nawet istniały to zostały spowodowane oszustwem i przestępcza działalnością prokurenta spółki, M. K. – o której działaniach nie wiedział a obecnie po uzyskaniu wiedzy złożył w dniu 27 listopada 2017r. do właściwej Prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa.
Ustosunkowując się do powyższych kwestii podnieść należy, że stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, a jeżeli jest osobą prawną uważa się go za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić w stosunku do osób prawnych każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy) i jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 2 ustawy).
Należy również wskazać, że stosownie do art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy, przez niewypłacalność należy rozumieć niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest też, czy nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych czy też niepieniężnych. Niewykonywanie zarówno jednych, jak i drugich powoduje, że dłużnik jest niewypłacalny w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu powyższej ustawy. Co najwyżej można w takim przypadkach oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 tej ustawy. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań.
Art. 11 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze reguluje drugą postać niewypłacalności i dotyczącą m.in. osób prawnych. Osobą taką jest niewątpliwie spółka z o.o., której zobowiązania zostały przeniesione na skarżącego. Podmioty takie są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują niektóre swoje zobowiązania. Dlatego też dla ochrony praw wierzycieli osób prawnych niezbędne jest, aby zadłużenie tych podmiotów nie przekraczało wartości ich aktywów. W przeciwnym wypadku wierzyciele nie mogliby zostać zaspokojeni z ich majątku w postępowaniu upadłościowym.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W myśl ust. 2 jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, zaś obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze) albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - art. 11 ust. 2). Co ważne, w art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze nie powiązano stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów.
Organy podatkowe na podstawie analizy porównawczej zobowiązań i majątku spółki wykazały, że w 2013r. zobowiązania spółki E. przekraczały wartość jej majątku, co kwalifikowało do postawienia spółki w stan upadłości. Z akt spraw wynika także, że spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług. Skarżący nie wykazał, że został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), nastąpiło bez jego winy. Nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie ww. okoliczności. Także treść pisma Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział VIII Gospodarczy z dnia 28 kwietnia 2016r. potwierdza, że podatnik nie wykazał, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe.
Z przeprowadzonej przez organy analizy sprawozdania finansowego Spółki za 2013r. wynika, iż zobowiązania, przekroczyły wartość jej majątku, a więc Spółka za ten okres kwalifikowała się do złożenia ww. wniosku. E. nie uregulowała swojego zobowiązania, wynikającego z podatku od towarów i usług już od października 2011r., a z każdym kolejnym miesiącem nie regulowała kolejnych wymagalnych zobowiązań, które przerodziły się w zaległości podatkowe. Zatem istnienie zaległości podatkowych i zaprzestanie ich spłacania, świadczyło o niewypłacalności Spółki, a tym samym o zaistnieniu obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem organu II instancji – które Sąd po analizie akt postępowania podziela – w niniejszej sprawie biorąc pod uwagę tylko nieuregulowane najwcześniejsze zobowiązanie, podstawa do zgłoszenia do sądu wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub naprawczego zaistniała, co najmniej 9 grudnia 2011r. (26.11.2011r. + 14 dni), a więc wtedy, kiedy powstały pierwsze zaległości Spółki. W tym okresie odpowiedzialność za zgłoszenie odpowiedniego wniosku do Sądu Rejonowego, spoczywała na ówczesnym zarządzie Spółki, jednak ten nie złożył takiego wniosku. Fakt, że w skład ówczesnego zarządu wchodziły inne osoby, niż podatnik, nie uwalnia go z odpowiedzialności do złożenia wniosku, gdyż przyjmując obowiązki członka zarządu Spółki powinien, a nawet miał obowiązek zapoznać się ze stanem finansowym i sytuacją ekonomiczną Spółki. Datą do złożenia wniosku, powinien być najpóźniej dzień 12 sierpnia 2013r. (15 lipca 2013r. objęcie funkcji prezesa +14 dni na zapoznanie się z sytuacją finansową spółki + 14 dni na złożenie wniosku do sądu). Słuszne były też uwagi, że Skarżący, jako ówczesny Prezes Zarządu ww. Spółki zobligowany był, po objęciu ww. funkcji, zorientować się w sytuacji finansowej Spółki i w terminie 2 tygodni od powołania go na stanowisko Prezesa Zarządu (tj. do 29 lipca 2013r.) powinien zgłosić wniosek o upadłość lub wniosek o otwarcie postępowania układowego. Nawet nadto gdyby przyjąć, iż Spółka E. z chwilą przyjęcia przez zobowiązanego funkcji Prezesa Zarządu była w rzekomo dobrej kondycji finansowej, to sprawozdanie finansowe za 2013r. wskazuje na znaczne pogorszenie się sytuacji ekonomicznej Spółki. Tymczasem to sam Skarżący podpisał w dniu 30 czerwca 2014r., sprawozdanie finansowe Spółki za 2013r., czyli n świadomy sytuacji finansowej ww. Spółce.
Ostatecznie więc zasadnie uznano, że w okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w Spółce powstały ww. zaległości a następnie także przesłanki do zgłoszenia wniosku o otwarcie postępowania upadłościowego lub układowego a Skarżący będąc osobą uprawnioną do zgłoszenia stosownego wniosku, nie uczynił tego w żadnym momencie sprawowania funkcji prezesa zarządu.
Kolejną przesłanką negatywną, wyłączającą możliwość orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe, jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu.
W tym zakresie Skarżący nie zgłosił w zasadzie żadnych dowodów, powoływał się jedynie na odwołanie go z funkcji prezesa zarządu zanim wydania została decyzja określająca spółce zobowiązania podatkowe w VAT za miesiące od czerwca do grudnia 2013r. a następnie w postępowaniu sądowo-administracyjnym próbował udowadniać, że doszło do popełnienia przestępstwa przeciwko spółce przez prokurenta M. K.. Usiłowanie to nie dość, że spóźnione to przede wszystkim było nieudolne. Gołosłowne twierdzenia Skarżącego w zestawieniu z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa skierowanym do prokuratury na dwa dni przed rozprawą, nie mogą stanowić dowodu na okoliczność popełnienia przestępstwa a jedynie można je uznać za działania nakierowane na osiągnięcie pożądanych skutków w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Z tego też powodu, Sąd oddalił wniosek dowodowy dotyczący pisma z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa na tezę sformułowaną w tym wniosku, jako nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy i potwierdzający jedynie, że taki wniosek został sformułowany i złożony w Prokuraturze.
Trafnie natomiast organy wskazywały, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług ma obowiązek samodzielnie i w prawidłowej wysokości obliczyć podatnik, zaniżenie tego zobowiązania w deklaracji, należy zatem ocenić, jako niewykonywanie wymagalnego zobowiązania w rozumieniu ww. art. 11 ust. 1 u.p.u.n. Ponadto, jak wykazała kontrola podatkowa - Spółka E. w okresie, w którym Skarżący był członkiem zarządu, nie prowadziła rzetelnie swojej działalności a wszystkie wykazane nieprawidłowości odbywały się w momencie, kiedy zarządzał on Spółką. Czyniąc to przez okres dwóch lat, musiał mieć pełną świadomość ujawnionego, procederu obrotu pustymi fakturami. Charakter prawny funkcji członka zarządu, oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Jako usprawiedliwienie wskazywano, że trudno mówić o winie w warunkach, kiedy zaległość podatkowa powstała w wyniku oszustw innych osób, poza wolą i wiedzą ówczesnego członka zarządu. Argument ten w istocie nie jest wiarygodny a osoba podejmująca się pełnienia funkcji członka zarządu, a tym bardziej jej prezesa powinna na bieżąco znać stan finansów zarządzanego przez nią przedsiębiorstwa. Tłumaczenia, iż podatnik został oszukany przez innych współpracowników Spółki są o tyle wątpliwe, iż zarówno na etapie postępowania kontrolnego prowadzonego przez UKS, jak i na etapie postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, ani razu nie wskazał on na powyższą okoliczność. Z informacji ujętych w decyzji Dyrektora UKS wynika, iż był on wzywany w charakterze świadka, jednakże nie stawił się na wezwanie. W przedmiotowej sprawie brak jest zatem możliwości uwolnienia podatnika, jako byłego Prezesa zarządu od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.
Stanowczo należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 Ordynacji podatkowej jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego. Jeżeli członek zarządu nie wykona tego obowiązku, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powinien wykazać, że pomimo zachowania należytej staranności, obiektywnie zaistniały przyczyny, które uniemożliwiły mu podjęcie działań zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego.
Jak wynika z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych, prezes zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) (uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie możliwość zaspokojenia zobowiązań (wyroki SN z: 2 października 2008 r., sygn. akt I UK 39/08; 24 września 2008 r., sygn. akt II CSK 142/08; 11 marca 2008 r., sygn. akt II CSK 545/07, 16 stycznia 2008 r., IV CSK 430/07).
W ocenie Sądu nie została również spełniona przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez wskazanie przez członka zarządu spółki mienia z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Wskazać zatem należy, że organy podatkowe analizując przesłanki negatywne wynikające z art. 116 Ordynacji podatkowej wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący pomimo niewypłacalności spółki nie podjął żadnych działań zmierzających do złożenia wniosku o upadłość, zatem nie mógł zostać zwolniony z odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. W ocenie Sądu nie ma także racji skarżący zarzucając organom błędną ocenę, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
W ocenie Sądu, w ustalonym w sprawach stanie faktycznym, wskazane w skardze zarzuty są bezzasadne a argumentacja skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy jeszcze raz powtórzyć, że z art. 116 Ordynacji podatkowej wynika, że w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu w okresie kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Wykazanie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności podatkowej należy natomiast do członka zarządu.
W kontrolowanych sprawach organy ze swojej powinności się wywiązały, natomiast skarżący nie wykazał, że wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie, wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe E. sp. z o.o.
Dokonując oceny stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe, albowiem stan faktyczny został ustalony przez te organy z zachowaniem reguł procedury administracyjnej a sprawa została prawidłowo, zgodnie z dyspozycją art. 127 O.p. zbadana przez organ odwoławczy, który ponownie rozważył wszelkie aspekty sprawy.
Zdaniem Sądu, w postępowaniu organów obydwu instancji nie sposób dopatrzyć się naruszenia przepisów procedury. Zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, a stosownie do art. 122 O.p. w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie zaś do treści art. 121 § 1 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe powinny również wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez stosowania środków przymusu, co wynika z art. 124 O.p.
Przepis art. 180 § 1 O.p. nakazuje dopuszczenie w charakterze dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Art. 187 § 1 O.p. nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a zatem dokonania swobodnej oceny materiału dowodowego, z uwzględnieniem wskazań logicznego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego. Następnie, zgodnie z art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organy obydwu instancji w niniejszej sprawie uczyniły zadość regułom wyrażonym w cyt. wyżej przepisach. Przeprowadzono stosowne postępowanie wyjaśniające, ocena materiału dowodowego została przedstawiona w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji i odpowiada wymogom oceny swobodnej.
Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji niczego, co usprawiedliwiałoby podnoszony zarzut błędnej oceny materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom Skarżącego, wyciągnięte przez organy podatkowe wnioski są logiczne i spójne. Pomiędzy ustaleniami, a podjętymi ocenami organów nie wystąpiły sprzeczności. Reprezentowanie zaś przez organy podatkowe odmiennego od Skarżącego stanowiska w zakresie oceny materiału dowodowego, nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 187 § 1 O.p.
Skarżący miał też zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania i przed wydaniem decyzji umożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 123 § 1 O.p.). W trakcie prowadzonego postępowania, został ustalony jego adres (oznaczony również jako adres do korespondencji ważny od 10 kwietnia 2016r.) tj. ul. [...], [...]. To właśnie na powyższy adres - organ I instancji kierował wszelką korespondencję do podatnika. Podkreślono, iż osobiście odebrał on w dniu 1 sierpnia 2016r. - postanowienie organu egzekucyjnego dot. wszczęcia ww. postępowania. Zaznaczono, że w treści ww. postanowienia podatnik został poinformowany, iż zgodnie z treścią art. 123 § 1 o.p. ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Co więcej - akta sprawy wskazują, iż ww. korespondował z organem I instancji, próbując wykazać, iż nie jest odpowiedzialny za powstałe zaległości podatkowe w ww. Spółce. Z akt sprawy wynika również, iż zostało wystosowane do ww. przez organ egzekucyjny - zawiadomienie z art. 200 o.p., które także zostało wysłane na ww. adres w W. i zostało odebrane osobiście przez podatnika. Pomimo tego, nie skorzystał on z przysługującego mu uprawnienia. Zaznaczono też, iż Naczelnik MUS w piśmie, stanowiącym odpowiedź na zarzuty podatnika, zawarte w odwołaniu, podkreślił, iż nie kierował do ww. żadnej korespondencji na adres we W.. Zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 150 w zw. z art. 148 i 149 o.p. jest bezzasadny.
Organ odwoławczy prawidłowo także odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów. Wobec ustaleń poczynionych na podstawie zgromadzonych dokumentów - brak było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego przez podatnika dodatkowego postępowania dowodowego, gdyż dowody te nie miały znaczenia dla sprawy, co znalazło potwierdzenie w postanowieniu organu z dnia 29 czerwca 2017r., którym odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Wszystkie okoliczności istotne dla przedmiotu sprawy były przedmiotem analizy organów obydwu instancji, której rezultaty zostały szczegółowo opisane i ocenione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wskazać też należy, iż w art. 210 § 1 O.p. określone są elementy, które powinna zawierać decyzja wydana w sprawie podatkowej, a § 4 tego przepisu stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawierać powinno, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Zdaniem Sądu, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i w uzasadnieniu poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, poza przytoczeniem właściwych przepisów prawa szczegółowo opisano stan faktyczny i odniesiono go do wskazanych norm prawnych. Podkreślić należy, iż niewydanie decyzji, które byłyby zgodne z oczekiwaniem Skarżącego nie oznacza, iż w sprawie zostały pogwałcone zasady postępowania podatkowego.
Mając na uwadze przytoczone wyżej względy Sąd uznał zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego za nieuzasadnione. Ocena ta, przy braku uchybień materialnoprawnych, przesądziła o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Oddalając wnioski dowodowe J. M. zgłoszone w postępowaniu sądowo-administracyjnym Sad kierował się dyspozycją art. 106 § 3 p.p.s.a., stanowiącego że mogą być przeprowadzone jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje przedłużenia postepowania w sprawie. Zgłoszone wnioski dowodowe odnosiły się w większości do dokumentów, które znajdowały się w aktach postępowania administracyjnego a nadto odnosiły się do okoliczności niekwestionowanych w postępowaniu np. pełny odpis z KRS czy pismo, które Skarżący złożył do organu w niniejszej sprawie. Nie były to więc "dowody" istotne dla rozstrzygnięcia i wymagające przeprowadzenia uzupełnienia postępowania. Sąd dopuścił jedynie dowód z dokumentów dotyczących prokurenta spółki i skuteczności jego rezygnacji w 2014r. i ocenił je w niniejszym uzasadnieniu. Jak wcześniej wskazano, wnioskowany dowód z zawiadomienia o przestępstwie w zestawieniu ze sformułowaną tezą dowodową nie był możliwy do przeprowadzenia.
Biorąc wszystkie wyżej wskazane okoliczności pod uwagę Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło