I SA/Kr 925/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 kwietnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zastosowania ulgi w spłacie podatku od spadków i darowizn. postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego w kwocie 100 zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 6 kwietnia 2009r., Nr[...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zastosowania ulgi w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" i akt sprawy J. W. pozostaje w ciągłym leczeniu neurologiczno - psychiatrycznym. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z M. M. urodzoną w 1925r. babką skarżącej, która cierpi na przewlekłą niewydolność krążenia, oraz dwójką dzieci: N. O. urodzoną w 2002r. i A. W. urodzoną w 1990r. J. W. otrzymuje alimenty i zasiłek rodzinny na dzieci w łącznej wysokości 728,00 zł, natomiast babka skarżącej pobiera emeryturę w wysokości 1.234,00 zł miesięcznie netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: opłatę za wodę - ok. 110,00 zł, opłatę za gaz - ok. 450,00 zł, opłatę za wywóz śmieci, ratę kredytu za samochód w kwocie 386,72 zł, wydatki związane z leczeniem babki - ok. 200,00zł. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości gruntowej o pow. 7,20a zabudowanej domem położonym w K. przy ul. B.[...] oraz 3/20 części niezabudowanej nieruchomości o pow. 0,1720 ha położonej w K. – B.. Postanowieniem z dnia 17 września 2009r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącej powołał się w pierwszym rzędzie na stan zdrowia skarżącej i jej babki M. M.. Wskazał, że w związku z chorobą M. M. ponoszone są wydatki na leczenie, które wynoszą miesięcznie średnio ok. 200,00 zł. Następnie przypomniał, że na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, skarżąca spłaca regularnie w miesięcznych ratach zaległość podatkową w podatku od spadków i darowizn, co stanowi znaczne obciążenie domowego budżetu. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu podniesiono, że skarżąca zakupując samochód nie przewidywała, iż w przyszłości stanie przed koniecznością dokonania określonych wydatków na poczet kosztów sądowych. Nieprzewidywalność i złożoność tego typu sytuacji nie ma tym samym żadnego związku z racjonalnością bądź też jej brakiem polityki oszczędnościowej skarżącej w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Pełnomocnik stwierdził również, że błędne jest stanowisko Referendarza sądowego jakoby w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Teza taka nie znajduje podstaw w treści przepisów regulujących prawa pomocy zawartych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Innymi słowy - przepisy te nie ustanawiają żadnych preferencji podmiotowych w przyznaniu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Istota instytucji prawa pomocy uregulowanej w przepisach art. 243 – 263 p.p.s.a. wyraża się w zagwarantowaniu prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Zakres prawa pomocy i przesłanki jego przyznania są ściśle uregulowane w przepisach prawa. Zakres ten może być całkowity lub częściowy. Stosownie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (czyli takim o jaki wnosiła skarżąca tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) przysługuje osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając to na względzie, Sąd ocenił sytuację skarżącej – wynikającą ze złożonego oświadczenia oraz dołączonych dokumentów – w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Z materiału zgromadzonego w aktach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z babką w wieku 83 lat oraz dwójką nieletnich dzieci w wieku 17 i 6 lat. Skarżąca jest osobą niepracującą, pozostającą w stałym leczeniu psychiatrycznym. Jej miesięczny dochód, to alimenty i zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 728,00 zł. Babka skarżącej pobiera emeryturę w kwocie netto 1.234,00 zł. Przy czym znaczna część jej emerytury przeznaczana jest na wydatki związane z leczeniem (udokumentowane rachunkami wydatki na leki, to kwota ok. 200,00 zł miesięcznie). Miesięczne koszty utrzymania (woda, gaz wywóz śmieci) kształtują się na poziomie ok. 600,00 zł. Skarżąca spłaca również kredyt zaciągnięty na zakup samochodu w miesięcznych ratach po 386,72 zł. Z bezspornych ustaleń wynika także, że skarżąca otrzymała w spadku nieruchomość gruntową o powierzchni 7,20 a zabudowaną domem położoną w K. przy ul. B. [...]oraz 3/20 części niezabudowanej nieruchomości o powierzchni 0,1720 ha położonej w K.– B. Dokonując oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej należy wskazać, że jakkolwiek skarżąca posiada majątek w postaci nieruchomości, to jednakże nie przekłada się to na bieżące dochody skarżącej. Dlatego też zestawiając pozostający w dyspozycji skarżącej bieżący dochód miesięczny z wykazanymi wydatkami związanymi z utrzymaniem rodziny i domu oraz kosztami leczenia, należy przyjąć, że skarżąca wykazała, że zasługuje na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Sąd przychylając się do wniosku o przyznanie prawa pomocy wziął pod uwagę także tę okoliczność, że na skarżącej ciąży obowiązek spłaty zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn w łącznej kwocie 8.998,00 zł rozłożonej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 lipca 2008r. na 24 raty. Miesięczne rata w kwocie 374,92 zł (powiększona o opłatę prolongacyjną) stanowi niewątpliwie znaczne obciążenie budżetu domowego skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej od wpisu sądowego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.