I SA/Kr 925/12

Kraków, dnia 11 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi M.P., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.04.2012r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w części przekraczającej 1.000,00 zł. W niniejszej sprawie M.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. Ż.-P., synem B.P.. w 1999r. oraz córką A. P. ur. w 2000r., przy czym w 2004r. małżonkowie wyłączyli ustawową wspólność majątkową i wprowadzili ustrój rozdzielności majątkowej. M.P. z tytułu umowy o pracę na stanowisku prezesa "S" sp. z o.o. w K. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 991,52 zł., miesięcznie, netto. W 2011r. A. Ż. – P. była również zatrudniona w tej spółce i uzyskała dochód w wysokości 14 963,28 zł. Rodzina mieszka w domu położonym w S., którego właścicielem jest żona wnioskodawcy. Skarżący wskazał, iż partycypuje w kosztach utrzymania i wychowania dzieci. Podaje też, że nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, a w 2010r. zajęte zostały przez organy skarbowe znaczne sumy pieniężne. Na tą okoliczność przedkłada zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia 28.12.2010r. o zmianie wysokości zajęcia, dotyczące kwoty 9 062 404,30 zł. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł w terminie sprzeciw, podnosząc, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny w sytuacji, gdy toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, którego zakres znacznie przewyższa wartość majątku skarżącego. Skarżący przedstawił ponownie swoją sytuację finansową podkreślając, że jedynym jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie w wysokości 1.500,00 zł brutto miesięcznie, podczas gdy prowadzone są względem niego postępowania egzekucyjne celem wyegzekwowania kwot w wysokości około dziesięciu milionów złotych. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani nie może liczyć w żaden sposób na pomoc swoich krewnych, ani małżonki, która utrzymuje praktycznie w całości wspólne dzieci, przy osiąganych rocznie dochodach na poziomie 14.963,28 zł. Ponadto w sprawie sadowej sygn. akt I SA/Kr 784/12 został zwolniony od kosztów sądowych w części przekraczającej 1.000,00 zł. Art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo no postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz.270 określana dalej p.p.s.a.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie M.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie sądu skarżący wykazał, że zasługuje na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt: FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246§1 p.p.s.a. przysługuje w całości osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w części – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które w pełni przyjmuje sąd orzekający , że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane względem osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z 22 grudnia 2002r., sygn. akt: OZ 862/04, niepubl.). Wedle sądu skarżący wykazał, że zasługuje na częściowe zwolnienie od wpisu. Przedłożone zeznania podatkowe świadczą o tym, że roczny przychód wnioskodawcy oraz jego małżonki w 2011r. wyniósł około 30.000,00 zł, co oznacza, że przeciętny miesięczny dochód tej rodziny oscylował w granicach 2.500,00 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani samochodu, zaś z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych obojga małżonków wynika, że nie posiadają oni też żadnych oszczędności. Jednocześnie z wykazu wydatków wynika, że miesięczny koszt utrzymania czteroosobowej rodziny wnioskodawcy, w tym dwójki dzieci w wieku szkolnym, wynosi ok. 2000 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi względem skarżącego egzekucję należności w wysokości ok. 10.000.000 zł, w związku z czym dokonał odpowiedniego zajęcia rachunku bankowego. Powyższe zestawienie prowadzi do wniosku, że wnioskodawca nie dysponuje na dzień dzisiejszy środkami, które pozwoliłyby mu pokryć w całości koszty postępowania. Z porównania jednak wysokości uzyskiwanych przez rodzinę dochodów oraz kosztów utrzymania wynika , że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w wysokości 1.000,00 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocenę tę potwierdza fakt, że skarżący zdołał wygospodarować odpowiednie środki związane z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentuje go w niniejszej sprawie, a w podobnej sprawie sądowej został prawomocnie zwolniony od kosztów sądowych w części przekraczającej 1.000,00 zł. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika , aby jego sytuacja materialno bytowa uległa istotnej zmianie w relacji do czasu ,gdy uzyskał poprzednie zwolnienie. Mając powyższe na względzie sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.