I SA/Kr 927/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L.-W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 marca 2010r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o przyznanie M. L.-W. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 14 września 2010r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał M. L.-W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast oddalił wniosek skarżącej w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego lub adwokata – w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 marca 2010r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił opisaną skargę, a w dniu 14 lutego 2011r. doręczono skarżącej jego odpis wraz z uzasadnieniem. Pismem wniesionym w dniu 31 stycznia 2011r. skarżąca zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy M. L.–W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę w kwocie 644,64zł. miesięcznie, netto. Jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 609 zł. M. L.–W jest właścicielką domu o pow. 108,75 m2 położonego w M. (obciążonego hipotekami na łączną kwotę 133 800 zł), nieruchomości rolnej o pow. 0,14 ha (obciążonej hipotekami na łączną kwotę 90 000 zł) oraz dwóch lokali użytkowych; przy ul. Sebastiana o pow. 37,43 m2 i przy ul. B. o pow. 29,94 m2. (obciążonych hipotekami na łączną kwotę 172 900 zł - częściowo spłaconymi). Lokale są wynajmowane przez stronę skarżąca a pieniądze z czynszów przeznaczane są na pokrycie rat kredytowych i podatku od nieruchomości. Strona skarżąca – jak stwierdziła – wydaje na ten cel 3 515,57 zł. miesięcznie, pozyskane z tego właśnie źródła Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Od wydania ostatniego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jej sytuacja zmieniła się - zachorowała dwukrotnie na zapalenie płuc, co spowodowało konieczność leczenia antybiotykami a obecnie do jej dyspozycji pozostaje kwota ok. 200 zł. miesięcznie z której nie jest w stanie pokryć wydatków na leki. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2011r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 stycznia 2011r.. W sprzeciwie od tego postanowienia podatniczka podniosła, iż nie może zgodzić się z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przede wszystkim z tym, że konieczność miesięcznej spłaty znacznej kwoty rat kredytów miała by być wynikiem jej nieprzemyślanej strategii finansowej. Wnioskodawczyni powołała się na swą wieloletnią pracę zawodową i prowadzenie działalności gospodarczej, co pochłaniało znaczną część jej czasu i przyczyniło się w konsekwencji do znacznego pogorszenia jej stanu zdrowia. W efekcie tych starań otrzymała jednak jedynie niewielką rentę, a obecnie boryka się z problemami związanymi z koniecznością spłaty kredytów zaciągniętych na zakup lokali użytkowych, które zakupiła na zabezpieczenie swej przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma fakt, iż jak już wyżej wskazano, postanowieniem z dnia 14 września 2010r. Referendarz sądowy częściowo oddalił wniosek strony o udzielenie prawa pomocy, a to w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, czego skarżąca domaga się również w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie to posiada walor prawomocności. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania należy stwierdzić, że Sąd rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym postanowieniu z dnia 14 września 2010r. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy, czy też udokumentowane pogorszenie stanu zdrowia. Rozpoznając ponowny wniosek, Sąd zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, przede wszystkim ustalić, jakie były dochody i wydatki strony w dacie wydania postanowienia z dnia 14 września 2010r., a jakie w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Ponadto przypomnieć należy, że zasadnicze ramy orzekania w przedmiocie przyznania prawa pomocy zakreśla przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub częściowym - gdy udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle by uzasadniać wydanie postanowienia odmiennej treści aniżeli to z dnia 14 września 2010r. Do kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyła przede wszystkim faktury VAT dokumentujące zakup antybiotyków mające potwierdzić fakt zachorowania na zapalenie płuc, a ponadto faktury VAT za gaz, wodę i energię elektryczną oraz monit z Kredyt Banku S.A. w związku z uchybieniem w spłacie zadłużenia na kwotę 264,12 zł, z tytułu zaciągniętego kredytu. Sąd nie kwestionuje, iż skarżąca w istocie została dotknięta chorobą /chociaż nie zostało to w żaden sposób udokumentowane/, jednakże związane z tym udokumentowane wydatki wyniosły w miesiącu listopadzie 2010r. i styczniu 2011r. odpowiednio 58,00 zł oraz 36,80zł, były zatem rozłożone w czasie i niewysokie, nawet przy uwzględnieniu dochodów skarżącej. Dodatkowo skarżąca pobierając rentę z tytułu niezdolności do pracy nie była przecież narażona na obniżkę poborów w związku z niemożliwością wykonywania pracy zarobkowej. Opisane przez skarżącą schorzenie nie mogło zatem stanowić okoliczności przesądzającej o jej sytuacji finansowej w dłuższej perspektywie czasu. Znaczna kwota wyszczególniona na fakturze za gaz za miesiąc styczeń 2011r. jest natomiast naturalną konsekwencją zwiększenia zużycia tego paliwa w sezonie grzewczym. Wszystkie przywołane przez skarżącą w kolejnym wniosku czynniki nie stanowiły w konsekwencji o zasadnicza zmianie okoliczności sprawy, co warunkować może zmianę wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Dodatkowo zaznaczyć należy, że jakkolwiek M. L.–W uzyskuje niewielką rentę, dysponuje znacznym majątkiem, w którego skład wchodzą: dom jednorodzinny o pow. 108,75 m2, działka rolna oraz dwa lokale użytkowe w K. przy ul. Św. S. i ul. B., z których uzyskuje znaczne dochody. Dochodów tych zresztą skarżąca nie uwzględniła na formularzu, uwypuklając jedynie swoje zobowiązania. Odnosząc się do uzyskiwanych dochodów ograniczyła się wyłącznie do przedstawienia informacji o rencie oraz do lakonicznego oświadczenia, że dochody z najmu lokali przeznacza na spłatę zadłużenia. Sąd nie uzyskał natomiast żadnej informacji o ich wysokości chociażby na podstawie umów zawartych z najemcami tych lokali. Tak wybiórcze prezentowanie informacji dotyczących stanu majątkowego i zdolności finansowej M. L.–W, czyni jej wniosek małowiarygodnym. Sąd nie kwestionuje przy tym, że sytuacja skarżącej jest trudna, jednakże nie nosi znamion wyjątkowości. Ze wszech miar słuszna była zatem ocena Referendarza sądowego, iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Świadczenie rentowe otrzymywane przez skarżącą wprawdzie nie jest wysokie i przy uwzględnieniu aktualnego poziomu cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych niewątpliwie nie pozwalałoby na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, jednakże wykazany w przedmiotowym wniosku stan majątkowy wnioskodawczyni nie pozwala przyjąć, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie pomocy w takiej właśnie formie. Wszakże jest ona zarezerwowana dla osób, które znajdują się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które nie posiadają żadnego majątku a z uwagi na ich ciężką sytuację nie są w stanie udźwignąć kosztów postępowania sądowego, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Skarżąca nie wykazała, iż do tej grupy się kwalifikuje. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. art. 246 § 1 pkt 1 i 2, orzekł jak w sentencji postanowienia.